Wednesday, September 4, 2019

Khai nhận hối hộ 3 triệu USD, điều gì sẽ giúp bị can Nguyễn Bắc Son thoát án tử hình?

Ls. Trần Hồng Phong 

Vài năm gần đây xuất hiện nhiều đại án, liên quan đến sai phạm của các quan chức cấp cao, thậm chí rất cao. Tuy nhiên khi đưa ra truy tố xét xử thì thường "biến tướng" thành các vụ án về quản lý kinh tế, hành vi phạm tội của quan chức thường được xác định là "thiếu trách nhiệm" hay "cố ý làm trái" với mức án nhẹ. Hầu như chưa có vụ đại án nào trực tiếp là án về tội phạm chức vụ, tham nhũng - với một tội danh mang tính bản chất mà dư luận luôn quan tâm: tội nhận hối lộ.

<< Hai cựu Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son (trái) và Trương Minh Tuấn. Ông Trương Minh Tuấn từng viết sách phê phán bệnh "suy thoái tư tưởng, chính trị" trong đảng viên - cuối cùng hóa ra ông suy thoái quá nặng, còn ông Nguyễn Bắc Son thì khai đã nhận hối lộ tới 3 triệu USD (chỉ riêng vụ AVG). Kinh. (ảnh báo Thanh Niên) 

Chính vì vậy trong vụ đại án Mobifone mua AVG, thông tin về việc nguyên Bộ trưởng Bộ TTTT thừa nhận đã nhận hối lộ số tiền lên tới 3 triệu USD (trên 70 tỷ đồng), và nguyên Thứ trưởng Bộ TTT Trương Minh Tuấn nhận hối lộ 200 ngàn USD (gần 5 tỷ đồng) ... đã khiến dư luận rúng động, choáng váng. Vụ án này vẫn đang trong giai đoạn trình điều tra, chưa đưa ra truy tố và xét xử, nên chưa thể kết luận liệu bị can Nguyễn Bắc Son có bị quy kết đã nhận hối lộ khủng như lời khai của mình không, nhưng rõ ràng đây là trường hợp hiếm hoi mà các bị can thừa nhận về tội nhận hối lộ.

Đối với một đất nước như Việt Nam, với bộ máy do duy nhất Đảng cộng sản lãnh đạo, có thể nói vấn đề bổ nhiệm và sử dụng cán bộ, vấn đề phẩm chất, đạo đức của cán bộ là vô cùng quan trọng. Nếu cán bộ xấu, có máu tham, thì từ vị trí công tác, chức vụ của mình, rất dễ để đục khoét, đòi hối lộ, tham nhũng tài sản công.

Trên thực tế, từ rất lâu, dư luận xã hội đã phản ánh và bức xúc về thực trạng rất nhiều cán bộ, công chức "thoắt cái" đã trở nên giàu có bất thường, với khối tài sản, nhà cửa trị giá hàng trăm, thậm chí hàng ngàn tỷ đồng, con cái thì đi học nước ngoài, mở doanh nghiệp khi tuối còn quá trẻ, ... Nếu so sánh với đồng lương quy định, có thể thấy sự giàu có "đột biến" và không rõ ràng như vậy có bản chất liên quan đến tham nhũng, hối lộ. Không thể khác.

Qua lời khai nhận của bị can Nguyễn Bắc Son, nguyên là một Bộ trưởng đầy quyền uy, đã phần nào minh họa được, cho thấy được tầm ảnh hưởng trong các phi vụ kinh tế, mức độ đòi, nhận hối lộ của quan chức cấp cao. Cũng chính vì vậy, từ lâu trong Bộ luật hình sự, mặc dù Quốc Hội đã loại bỏ hình phạt tử hình trong khá nhiều tội danh, nhưng đối với tội tham nhũng, nhận hối lộ, vẫn giữ nguyên mức hình phạt tử hình. Rất nghiêm khắc.

Theo Điều 354 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017) về tội nhận hối lộ, quy định người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn mà nhận hối lộ tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá 1 tỷ đồng trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản 5 tỷ đồng trở lên thì bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Người phạm tội còn bị phạt tiền, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Như vậy trong vụ án AVG, với số tiền nhận hối lộ siêu lớn như trên, với hậu quả đã gây thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng cho Nhà nước, có thể thấy khả năng Tòa tuyên mức án tử hình dành cho hai bị cáo Nguyễn Bắc Son và Trương Minh Tuấn là đã rõ, không có gì phải tranh cãi. Xin nhấn mạnh lại: đó là nói theo luật!

Qua thông tin trên báo chí, có thể thấy vụ mua bán AVG thực sự là một phi vụ làm ăn, đục khoét công quỹ nhà nước một cách tinh vi, bài bản, có kế hoạch, kịch bản rõ ràng, với sự tiếp tay, gật đầu của rất nhiều quan chức, bộ ngành liên quan, chứ không riêng Bộ TTTT. Dư luận hy vọng vụ án sẽ được điều tra mở rộng, không để bỏ lọt tội phạm.

Một câu hỏi đặt ra là: liệu có cơ hội thoát án tử cho bị can Nguyễn Bắc Son hay không? Câu trả lời là 'có". Đó là trường hợp bị can được ân giảm do "đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn" - vấn đề này được quy định tại Điều 40 Bộ luật hình sự. Hay nói khác đi, muốn thoát án tử, về lý thuyết, bị can Nguyễn Bắc Son phải nộp lại ít nhất khoảng trên 40 tỷ đồng - trường hợp xác định có nhận hối lộ 3 triệu USD. (Hay nói chính xác hơn là khoảng 3/4 số tiền nhận hối lộ mà trong bản án sẽ tuyên).

Theo thông tin trên báo chí, bị can Nguyễn Bắc Son hiện mới nộp lại 500 triệu đồng, và khai đã giao toàn bộ số tiền nhận hối lộ 3 triệu USD cho con gái, nhiều lần. Tuy nhiên trong cuộc đối chất do Cơ quan điều tra tiến hành, con gái ông Son đã bác bỏ lời khai của bố. Hy vọng những điểm mâu thuẫn, khác biệt này sẽ được cơ quan điều tra làm rõ, xác định được sự thật khách quan.

Nhưng giả sử rằng lời khai của Nguyễn Bắc Son là có thật, và nay do muốn thoát án tử nên bị can khai đã giao tiền cho con gái, với hy vọng con gái sẽ nộp lại số tiền này, giúp cha thoát chết. Thì rõ ràng đây là một tình huống rất "khó khăn" và "tế nhị" trong gia đình ông cựu Bộ trưởng. Đúng là "bi kịch" do quá tham. Chỉ biết rằng nếu bản thân bị can Son và gia đình ông ta không cố gắng nộp đủ số tiền theo luật định, thì sẽ khó thoát được án tử.

Qua trường hợp Nguyễn Bắc Son và để kết thúc, tôi bỗng nhớ tới và muốn so sánh với vụ án quan tham Trần Dụ Châu bị tử hình năm 1950. Đây là trường hợp Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bác đơn xin ân giảm của kẻ tham nhũng.

Khi ấy, Trần Dụ Châu đang là đại tá, Giám đốc Nha Quân Nhu quân đội. Có chức vụ cao, quyền hành rộng, trong khi cơ chế kiểm tra, kiểm soát lỏng lẻo, là điều kiện để Trần Dụ Châu từng bước đi vào con đường sa ngã, tội phạm. Tòa án khi ấy xác định Châu đã tham nhũng công quỹ số tiền lớn là 57.959 đồng, 149 đôla Mỹ, các tài sản khác trị giá 143.900 đồng (lúc này giá gạo là 50 đồng/kg). Châu còn bị xác định là người chuyên quyền, độc đoán, lối sống sa đọa... Tòa án binh tối cao đã tuyên phạt Trần Dụ Châu hình phạt tử hình về tội tham nhũng, nhận hối lộ, tịch thu ba phần tư tài sản, tang vật hối lộ và phạt tiền gấp đôi giá trị hối lộ và biển thủ. Ngay sau khi tuyên án một ngày, bản án được thi hành. Chủ tịch Hồ Chí Minh khi đó đã bác đơn xin ân xá của Trần Dụ Châu.

Trên báo Cứu Quốc ngày 27/9/1950 có bài xã luận nêu: "Vụ án Trần Dụ Châu có ý nghĩa lớn lao, làm toàn thể nhân dân bằng lòng và thêm tin tưởng ở chính quyền. Nhân dân đã thấy rõ: Chính quyền không bao giờ dung túng một cán bộ nào làm bậy, dù cán bộ cao cấp đến đâu đi nữa. Vụ án đã cho chính quyền nhiều kinh nghiệm trong việc dùng cán bộ, giáo dục và kiểm soát cán bộ. Chúng ta phải thẳng tay vạch mặt và trừng trị những kẻ tham ô, sống phè phỡn trên mồ hôi nước mắt người khác, để tiến tới xây dựng một nền tảng chính quyền nhân dân thật vững vàng”.

.....

* Quy định tại Bộ luật hình sự 2015:

Điều 354. Tội nhận hối lộ

1. Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận bất kỳ lợi ích nào sau đây cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm hoặc đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục 1 Chương này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
b) Lợi ích phi vật chất.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Có tổ chức;
b) Lạm dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Của hối lộ là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
d) Gây thiệt hại về tài sản từ 1.000.000.000 đến dưới 3.000.000.000 đồng;
đ) Phạm tội 02 lần trở lên;
e) Biết rõ của hối lộ là tài sản của Nhà nước;
g) Đòi hối lộ, sách nhiễu hoặc dùng thủ đoạn xảo quyệt.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm:

a) Của hối lộ là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
b) Gây thiệt hại về tài sản từ 3.000.000.000 đồng đến dưới 5.000.000.000 đồng.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:

a) Của hối lộ là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên;
b) Gây thiệt hại về tài sản 5.000.000.000 đồng trở lên.

5. Người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm, có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

6. Người có chức vụ, quyền hạn trong các doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước mà nhận hối lộ, thì bị xử lý theo quy định tại Điều này.


Điều 40. Tử hình

1. Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định.

2. Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.

3. Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

c) Người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.

4. Trong trường hợp này, người bị kết án tử hình được ân giảm, hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân.

.............