Thursday, May 16, 2019

Thiếu nữ 16 tuổi tự tử sau khi hỏi ý kiến "Chết" hay "Sống" trên mạng

Ls. Trần Hồng Phong

Xúi giục người khác tự tử là hành vi phạm tội. Tự tử theo "lời khuyên" từ những người xa lạ là dại dột. Cảnh sát Malaysia đang điều tra trường hợp một thiếu nữ 16 tuổi được cho là đã nhảy lầu tự vẫn sau khi dùng mạng xã hội hỏi ý kiến những người theo dõi, xem liệu cô có nên tự sát hay không? Sự việc còn đặt ra nhiều vấn đề về mạng xã hội và sử dụng mạng xã hội.

<< Thay vì xúi chết, hay động viên, cứu giúp người đang tuyệt vọng, khó khăn (ảnh minh họa, không liên quan đến nội dung bài viết)


Tự tử sau khi nhận nhiều lời khuyên nên ... "chết"!

Sự việc xảy ra hôm thứ Hai ngày 13/5/2019 ở Sarawak, miền đông Malaysia. Thiếu nữ (không được tiết lộ danh tính), đã thực hiện cuộc thăm dò trên ứng dụng chia sẻ ảnh Instagram với câu hỏi “Rất quan trọng, Hãy giúp tôi chọn D/L”, vài giờ trước khi nhảy lầu tự tử.

"D/L" được cho là từ viết tắt của hai từ "Chết / Sống" trong tiếng Anh (Death và Living). Theo cảnh sát Malaysia, cuộc thăm dò ý kiến ngay sát thời điểm cô gái tự tử cho thấy kết quả có 69% số người trả lời cô đã chọn ‘D’ (chết).

Cảnh sát trưởng của Malaysia cho biết đang khám nghiệm tử thi để xác định liệu có những yếu tố nào khác trong cái chết của cô gái. Cũng theo lời cảnh sát, cô gái trẻ này có tiền sử bị trầm cảm.

Trong khi đó, người đứng đầu bộ phận truyền thông của Instagram ở châu Á-Thái Bình Dương, Wong Ching Yee, cho biết Instagram (*) đã xem lại tài khoản của thiếu nữ. Theo đó thấy rằng cuộc thăm dò trực tuyến kéo dài hơn 24 giờ và kết thúc với kết quả có 88% phiếu bầu chọn phương án ‘L’ (sống).

Tuy nhiên, phía cảnh sát cho rằng kết quả cuộc thăm dò ý kiến có thể đã thay đổi, sau khi có tin cô gái này đã tự tử.

Nhiều lo ngại

Vụ việc gây lo ngại cho giới lập pháp Malaysia, nhiều người kêu gọi phải mở một cuộc điều tra sâu rộng hơn về vụ này. Theo luật Malaysia, bất kỳ ai bị kết án vì tội “trợ giúp tự sát” đối với trẻ vị thành niên có thể phải đối mặt với án tử hình, hoặc lên đến 20 năm tù giam và bị phạt tiền.

Ramkarpal Singh, một luật sư và thành viên của Quốc hội Malaysia, nói rằng những người đã bỏ phiếu để thiếu niên này tự vẫn có thể bị truy tố tội “trợ giúp tự sát”. Ông này nói: Cô gái vẫn còn sống đến ngày hôm nay nếu phần lớn cư dân mạng trên tài khoản Instagram của cô khuyến khích cô đừng tự vẫn? Cô có thể đã nghe theo lời khuyên của cư dân mạng là tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp nếu như họ làm như vậy.

Bộ trưởng Thanh niên và Thể thao Syed Saddiq Syed Abdul Rahman cũng kêu gọi một cuộc điều tra, và nói rằng cần phải xem xét một cách nghiêm túc về tỷ lệ tự tử đang gia tăng cũng như các vấn đề sức khỏe tâm thần trong giới trẻ.

Instagram đã gửi lời chia buồn tới gia đình thiếu niên Malaysia, và cho biết công ty có trách nhiệm làm cho người sử dụng cảm thấy an toàn và được hỗ trợ. “Trong một phần các nỗ lực của chúng tôi, chúng tôi kêu gọi mọi người hãy sử dụng các công cụ báo cáo của chúng tôi và liên hệ với các dịch vụ khẩn cấp nếu thấy bất kỳ hành vi nào khiến cho ai đó gặp nguy hiểm”, Reuters dẫn lời ngườii đại diện của Instagram.

Từ tháng 2/2019, Instagram đã cấm những hình ảnh và nội dung đồ họa liên quan đến việc tự gây tổn hại cho mình trên trang mạng xã hội này, với lý do cần phải giữ an toàn cho những người sử dễ bị tổn thương. Những thay đổi này xuất hiện sau áp lực từ phụ huynh của một thiếu niên người Anh cho rằng chính việc xem các tài khoản Instagram liên quan đến việc tự gây hại cho mình và trầm cảm đã góp phần khiến cho con gái họ tự vẫn vào năm 2017.

....

* Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong:

Mạng xã hội: không tin, theo một cách nhẹ dạ dễ dàng 

1. Một cái chết đau lòng, không đáng có. Cô gái có lẽ đã rơi vào một tình thế khó khăn, bế tắc trong cô đơn tuyệt vọng, và đã ngây thơ tìm đến, nghe theo ý kiến từ những người mà cô không quen biết trên mạng xã hội. Một thiếu nữ đáng thương.

2. Theo tôi thấy, thường những người cô độc, không có người thân sát cánh, thường chia sẻ cảm xúc, tình cảm của mình công khai trên mạng xã hội như một sự giải tỏa, tìm đến. Lại cũng có những người bị "nghiện" mạng xã hội như một bệnh lý. Mỗi ngày họ dành nhiều giờ đồng hồ để đăng hàng loạt status theo kiểu "khoe" những chuyện vặt, như ăn gì, uống gì, nghĩ gì ... mà nếu không đăng thì họ không chịu nổi.

3. Qua cái chết của thiếu nữ, cho thấy dù là ảo, trên mạng xã hội, mỗi chúng ta nên có trách nhiệm trong bình luận, nhận xét. Vì nếu không, dù vô ý, thậm chí đơn giản nghĩ rằng đó là chuyện đùa vui, vô thưởng vô phạt - vẫn có thể làm tổn thương, xúc phạm, thậm chí góp phần gây ra cái chết cho một người nào đó - như trường hợp của cô gái trong bài viết này.

4. Tính mạng con người là vô giá, được pháp luật bảo vệ, dù là ở quốc gia nào. Do vậy, nói chung mọi hình thức/hành vi ảnh hưởng hay gây ra cái chết cho người khác - đều bị xem là tội phạm hình sự. Kể cả là hành vi vô ý, theo kiểu "đùa vui"!

5. Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành có quy định về tội "xúi giục hoặc giúp người khác tự sát". Theo đó, người nào dụ dỗ hay thúc đẩy người khác tự tử là hành vi phạm tội. Hay nói khác đi, nếu trường hợp cô gái tự tử xảy ra tại Việt Nam, thì những người bỏ phiếu bầu "Chết" cũng có thể bị xem xét về trách nhiệm hình sự.

6. Ngược lại, khi tham gia mạng xã hội, chúng ta cũng không nên quá bận tâm, nặng lòng về những ý kiến trên mạng, nhất là từ những người mình không quen biết, không biết gì về mình. Vả chăng cũng không nên đem hết ruột gan, suy nghĩ của mình show lên mạng cho mọi người xem. Vì điều đó suy cho cùng đâu có lợi gì cho mình.

7. Thông tin trên mạng xã hội hiện nay có thể nói là "khổng lồ", rất đa dạng. Bổ ích có, nhưng thông tin nói ẩu, nói sai, nói chủ quan cũng chiếm một tỷ lệ rất lớn. Vì vậy, mỗi cá nhân cần phải thận trọng, cân nhắc, so sánh đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định nghe theo. Nhất là trong những vấn đề liên quan đến sức khỏe, tính mạng. Chẳng hạn như những thông tin theo kiểu bệnh như thế này, thì uống thuốc này, lá này, hay lắm, hiệu nghiệm lắm ... Thông tin từ những tài khoản không chính danh, thì càng cần cân nhắc. Vì nếu họ nói thẳng, nói thật thì tại sao phải ẩn danh, dấu tên.

....

Chú thích: Instagram là một phần mềm chia sẻ ảnh miễn phí cho phép người dùng chụp ảnh trên điện thoại của mình, thêm các bộ lọc hình ảnh, và sau đó chia sẻ trên nhiều mạng xã hội khác nhau, kể cả Instagram. Instagram ra mắt tháng 10/2010, với 33 ngôn ngữ. Chủ sở hữu là Facebook, Inc. (Cũng là chủ mạng xã hội Facebook lớn nhất thế giới).

.....

* Quy định tại Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017:

Điều 131. Tội xúi giục hoặc giúp người khác tự sát
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác tự tước đoạt tính mạng của họ;
b) Tạo điều kiện vật chất hoặc tinh thần cho người khác tự tước đoạt tính mạng của họ.

2. Phạm tội làm 02 người trở lên tự sát, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.


Điều 128. Tội vô ý làm chết người

1. Người nào vô ý làm chết người, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội làm chết 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.


Điều 132. Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng

1. Người nào thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Người không cứu giúp là người đã vô ý gây ra tình trạng nguy hiểm;
b) Người không cứu giúp là người mà theo pháp luật hay nghề nghiệp có nghĩa vụ phải cứu giúp.

3. Phạm tội dẫn đến hậu quả 02 người trở lên chết, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.

4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

......