Tuesday, October 7, 2014

Những loài cá khổng lồ sắp tuyệt chủng trên sông Mekong

Xuân Lan


Mê Kông (Mekong) là một trong những con sông lớn nhất trên thế giới, bắt nguồn từ Trung Quốc, chảy qua các nước Lào, Myanma, Thái Lan, Campuchia và đổ ra Biển Đông ở Việt Nam. Tại Việt Nam gọi là sông Cửu Long, vì có 9 nhánh. Đặc biệt, Mekong là nơi sinh sống của nhiều loài cá khổng lồ, cực hiếm và đang ở vào tình trạng sắp tuyệt chủng.



Tính theo độ dài, Mekong đứng thứ 12 (thứ 7 tại châu Á), còn tính theo lưu lượng nước đứng thứ 10 trên thế giới (lưu lượng hàng năm đạt khoảng 475 triệu m³). Lưu lượng trung bình 13.200 m³/s, vào mùa nước lũ có thể lên tới 30.000 m³/s. Lưu vực của nó rộng khoảng 795.000 km² (theo số liệu của Ủy ban sông Mê Kông) hoặc hơn 810.000 km² (theo số liệu của Encyclopaedia Britannica 2004).

Đoạn cuối của sông Mekong trên lãnh thổ Campuchia có một hồ lớn gọi là Biển Hồ (Tonlé Sap), đây là hồ thiên nhiên lớn nhất Đông Nam Á.

Trên sông Mekong có các loài cá khổng lồ, đặc trưng và đặc biệt quí hiếm và đang trên đà tuyệt chủng. Có thể kể đến như: cá chép (cá hô), cá trê, cá đuối, cá heo, cá nhái ... có thể nặng tới hàng tạ, chiều dài nhiều mét.

Do bị đánh bắt quá nhiều, cùng với việc các quốc gia đã cho xây, ngăn hàng chục đập nước trên dòng sông để làm thủy điện ... đã làm cho môi trường sống của các loài cá này bị đe dọa nghiêm trọng.

Bài viết này xin giới thiệu một số loài cá khổng lồ trên sông Mekong, mà rất có thể chẳng bao lâu nữa (tính từ thời điểm năm 2012) chúng sẽ vĩnh viễn không còn tồn tại trên trái đất này nữa.

Cá heo Irrawaddy

Tháng 8-2012, Chính phủ Campuchia tuyên bố lập khu vực bảo tồn cá heo Irrawaddy trên sông Mekong. Khu vực này có chiều dài 180 km, trải dài từ tỉnh Kratie ở phía đông Campuchia tới biên giới với Lào.

Theo tính toán của chính phủ Campuchia, khoảng 155 tới 175 cá heo Irrawaddy đang sống trong đoạn sông Mekong trên lãnh thổ Campuchia. Nhưng năm ngoái Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (WWF) nhận định chỉ còn 85 con cá heo sông Irrawaddy sống tại Campuchia.



Cá heo Iraranwaddy là giống cá heo nước ngọt duy nhất

WWF cho rằng hành vi sử dụng lưới quét là nguyên nhân hàng đầu khiến số lượng cá heo Irrawaddy giảm mạnh. Ngoài ra số lượng cá heo sông Mekong còn giảm do tỷ lệ chết cao của cá heo con, sự suy giảm chất lượng môi trường sống.

Cá heo Irrawaddy phân bố tại các vùng ven biển ở Nam Á và Đông Nam Á, trong sông Irrawaddy tại Myanmar và sông Mahakam ở Indonesia. Chúng được đưa vào danh sách những loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao từ năm 2004.

Cá tra dầu

Với chiều dài lên tới 3,2 m và khối lượng lên tới 300 kg, cá tra dầu là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới.

Cá tra dầu sống ở hạ lưu sông Mekong thuộc địa phận Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan.  Số lượng chúng giảm mạnh trong những năm gần đây bởi tình trạng đánh bắt quá mức, sự xuất hiện của các đập thủy điện và sự phá hủy môi trường sống.


Ảnh: National Geographic

Tại Việt Nam, cho tới năm 2012 thỉnh thoảng những người đánh cá chuyên nghiệp vẫn bắt được cá tra dầu. Giữa năm 2012, báo chí đưa tin có ngư dân bắt được cá tra dầu nặng gần 100kg ở An Giang. Qua ảnh thấy da màu đỏ máu rất đẹp. Tuy nhiên vì bị "nhốt", cá chết chỉ sau vài ngày.

Cá đuối nước ngọt

Cá đuối nước ngọt sông Mekong là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới. Chúng có thể đạt tới chiều dài 5 m và nặng tới 30 kg.

Tuy nhiên, hiện nay (2012) hầu như không ai biết còn bao nhiêu con cá đuối nước ngọt sống trong sông Mekong. Và người ta cũng chưa thể khẳng định là chúng có thể sống ở biển như các đuối nước mặn hay không. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là số lượng của cá đuối nước ngọt khổng lồ này hầu như chỉ còn rất ít, rất hiếm gặp.



Ảnh: AP

Cá chép khổng lồ (cá hô)

Cá chép khổng lồ sông Mekong là một trong những loài cá chép lớn nhất thế giới. Chiều dài thân và khối lượng tối đa của chúng có thể đạt 2,4 m và 250 kg. Thậm chí lớn hơn.

Tại Việt Nam, cá chép khổng lồ Mekong được gọi là cá hô. Cá Hô có tên khoa học là Catlocarpio siamensisthuộc họ cá Chép (Cyprinidae) và bộ cá Chép (Cypriniformes).

Cá hô được người Việt gọi là "cá vua" của sông nước miền Tây. Thời điểm năm 2012 tại sông Cửu Long thi thoảng vẫn còn bắt được cá hô nhưng kích cỡ đã ngày càng nhỏ đi.


Ảnh: answers.com

Cá vồ cờ

Cá vồ cờ (người Thái Lan gọi là cá Pla Thepa) cũng là một loài cá da trơn như cá tra dầu, có thể đạt tới khối lượng 200 kg, còn chiều dài thân cực đại của chúng là 3 m.


Ảnh: waterwolves.com

Cá trê (cá nheo) khổng lồ

Khác loài cá trê nước ngọt thông thường chỉ nặng khoảng vài kg, trên sông Mekong có loài cá trê (còn gọi là cá nheo) có kích cỡ khổng lồ, nặng hàng tạ và kích cỡ có thể lên tới vài mét.




 --------------------------

Văn hóa - Khoa học