Friday, October 17, 2014

"Bản tin nợ công" chờ số mới đến bao giờ?

Cát Hiệp

Nợ công hiện nay gay go đến mức nào? Thông tin về tình hình và phương án vay nợ, trả nợ như thế nào? Vì sao đảng và nhà nước không công khai theo đúng quy định của pháp luật? - làm dấy lên bao nỗi lo ngại, ưu tư trong người dân cả nước. 

Bộ Tài chính từng công bố từ cuối năm 2010, bộ này sẽ phát hành Bản tin về nợ công của Việt Nam. Việc này được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 79/2010. Qua đó, Bộ Tài chính sẽ công khai, cung cấp thông tin về tình hình nợ công, bao gồm tình hình vay trả nợ trong nước và nước ngoài của Chính phủ; nợ được Chính phủ bảo lãnh; nợ của chính quyền địa phương thông qua hình thức phát hành Bản tin về nợ công.

Ảnh: Trang bìa "Bản tin nợ công" số 1 từng được Bộ Tài chính phát hành công khai

"Với việc phát hành bản tin nợ công sắp tới, Bộ Tài chính khẳng định sẽ cung cấp đầy đủ và kịp thời cho công chúng số liệu về tình hình nợ công, thể hiện tính minh bạch của công tác quản lý tài chính nói chung và công tác quản lý nợ nói riêng, tránh được những nguồn tin không chính thức, những thông tin không chính xác, sai lệch về tình hình nợ công của Việt Nam, cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam.

Cũng theo Bộ này, tính đến ngày 31/12/2011 nợ công là 1,392 triệu tỷ đồng, bằng 54,9% GDP năm 2011. Trong đó, nợ Chính phủ là 1,096 triệu tỷ đồng, bằng 43,2% GDP; nợ được Chính phủ bảo lãnh là 285.000 tỷ đồng (gồm bảo lãnh vay nước ngoài của các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng; bảo lãnh vay/phát hành trái phiếu trên thị trường vốn trong nước cho các định chế tài chính chính sách); nợ chính quyền địa phương là 10.700 tỷ đồng, bằng 0,4% GDP".

Trên đây là nguyên văn một bản tin của Bộ tài chính, từng được báo chí trong nước đăng tải nhưng nay tìm mỏi cổ không thấy đâu nữa. Vừa may liên quan đến vấn đề này, trên website của Bộ Tư pháp có bài viết sau (hiện vẫn đang còn lưu).

----------------------

Nghị định quy định về nghiệp vụ quản lý nợ công

Ngày 26/07/2010

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 79/2010/NĐ-CP ngày 14/7/2010 về nghiệp vụ quản lý nợ công. Theo Nghị định về nghiệp vụ quản lý nợ công, Chính phủ thống nhất quản lý toàn diện nợ công thông qua 4 công cụ.

Cụ thể, các công cụ đó là: Chiến lược dài hạn về nợ công; Chương trình quản lý nợ trung hạn; Kế hoạch vay và trả nợ chi tiết hàng năm của Chính phủ; Các chỉ tiêu an toàn và giám sát nợ công:

Thứ nhất, chiến lược dài hạn về nợ công gồm các nội dung như đánh giá thực trạng nợ công và công tác quản lý nợ công trong giai đoạn thực hiện Chiến lược trước đó; mục tiêu, định hướng huy động, sử dụng vốn vay và quản lý nợ công,... Căn cứ để xây dựng chiến lược dài hạn về nợ công là kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và 10 năm, các kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, vùng lãnh thổ cũng như các Nghị quyết, Quyết định về chủ trương huy động, sử dụng vốn vay và quản lý nợ của Đảng, Nhà nước và Chính phủ...;

Thứ hai, chương trình quản lý nợ trung hạn gồm các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp về huy động, sử dụng vốn vay, trả nợ và cơ chế, chính sách, tổ chức quản lý nợ trong giai đoạn 3 năm liền kề để thực hiện các chỉ tiêu an toàn về nợ đã được Quốc hội xác định trong mục tiêu, định hướng huy động, sử dụng vốn vay và quản lý nợ công;

Thứ ba, kế hoạch vay, trả nợ chi tiết hàng năm của Chính phủ có nội dung gồm: Kế hoạch vay trong nước (gồm kế hoạch huy động vốn cho ngân sách nhà nước và kế hoạch huy động vốn cho đầu tư phát triển); Kế hoạch vay nước ngoài, được thực hiện thông qua các hình thức huy động, gồm vay ODA, vay ưu đãi, vay thương mại và được chi tiết theo chủ nợ nước ngoài; Kế hoạch trả nợ, được chi tiết theo chủ nợ, có phân định trả nợ gốc và trả nợ lãi, trả nợ trong nước và trả nợ nước ngoài;

Thứ tư, là các chỉ tiêu an toàn và giám sát nợ công. Các chỉ tiêu giám sát nợ công, nợ nước ngoài của quốc gia bao gồm: nợ công so với tổng sản phẩm quốc dân (GDP), nợ nước ngoài của quốc gia so với GDP, nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của quốc gia so với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, nợ chính phủ so với GDP...

Thành lập Quỹ tích lũy trả nợ, Quỹ này được hình thành nhằm đảm bảo khả năng thanh toán nghĩa vụ nợ của các khoản vay nước ngoài của Chính phủ về cho vay lại hoặc nghĩa vụ nợ dự phòng của ngân sách nhà nước phát sinh từ các khoản bảo lãnh của Chính phủ.

Cùng với quyết nghị thành lập Quỹ này, Chính phủ giao cho Bộ Tài chính thực hiện quản lý Quỹ tích lũy trả nợ với nguyên tắc bảo toàn và phát triển nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của Quỹ, sử dụng nguồn vốn của Quỹ đúng mục đích, bảo đảm tập trung đầy đủ, kịp thời các nguồn thu của Quỹ.

Công khai thông tin về nợ công, Nghị định nêu rõ, Bộ trưởng Bộ Tài chính công khai, cung cấp thông tin về tình hình vay, trả nợ trong nước và nước ngoài của Chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh; vay, trả nợ nước ngoài của quốc gia, nợ của chính quyền địa phương theo quy định thông qua hình thức phát hành Bản tin về nợ công. Bản tin về nợ công được Bộ Tài chính phát hành 6 tháng một lần bằng tiếng Việt và được dịch ra tiếng Anh dưới dạng ấn phẩm và dữ liệu trên Trang điện tử của Bộ Tài chính.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 30/8/2010./.

----------------------

Như vậy, có thể khẳng định tình hình công khai nợ công hiện nay đã không được nhà nước thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. Mà cụ thể là các Bản tin về nợ công đã không được Bộ Tài chính tiếp tục phát hành công khai - theo đúng trách nhiệm của mình.

Theo thông tin trong một bài báo đăng trên tờ Lao Động ngày 1-10-2014, thì số gần nhất (Bản tin Nợ công số 2) được xuất bản vào tháng 10.2013. Tức đã hơn 1 năm trước đây.

"Bản tin nợ công" chờ số mới đến bao giờ và vì sao có sự chậm trễ này là câu hỏi mà người dân có quyền đặt ra.

-------------------------

Thông tin tham khảo:

1 năm, mỗi người Việt "gánh" thêm 1,8 triệu đồng nợ công

Sau 1 năm, nợ công trên đầu người của Việt Nam đã tăng thêm 83,77 USD (gần 1,8 triệu đồng), tăng xấp xỉ 9,9%, lên mức 930,43 USD (khoảng 19,5 triệu đồng).

Theo đồng hồ nợ công toàn cầu do Tạp chí The Economist công bố, tính đến thời điểm 9h30’ sáng nay 1.10.2014, tổng nợ công của Việt Nam xấp xỉ 84,32 tỷ USD, chiếm 47,3% GDP, tăng 10,6% so với cùng kỳ.Và với dân số 90,96 triệu người, mỗi người dân Việt Nam hiện đang phải “gánh” 930,43 USD nợ công. 




Đồng hồ cập nhật nợ công Việt Nam

Cùng thời điểm này năm 2013, với tổng nợ công của Việt Nam ở mức 76,24 tỷ USD, nợ công lúc đó mà mỗi người dân Việt Nam phải gánh là 846,66 USD/người. 
Như vậy, sau 1 năm, nợ công trên đầu người của Việt Nam đã tăng thêm 83,77 USD (gần 1,8 triệu đồng), tăng xấp xỉ 9,9%.

Thông tin tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra chiều qua (30.9), Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Nên cho biết, tại cuộc họp Chính phủ tháng 9, Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Tài chính đánh giá lại tình hình nợ công và một số tiêu chí khác trong lĩnh vực tài chính. 

Theo đánh giá của thường trực Chính phủ, hiện nay cách nhìn nhận, tiếp cận nợ công chưa thống nhất. Do đó, Bộ chức năng phải tính toán thật sát, đúng, báo cáo đầy đủ để nhân dân biết, Đảng và Quốc hội nắm. 

Bộ Tài chính hiện nay đã tiến hành cung cấp số liệu nợ công thông qua Bản tin nợ công trên trang web chính thức của Bộ. Tuy nhiên, với hai số phát hành thì số gần nhất (Bản tin Nợ công số 2) được xuất bản vào tháng 10.2013. 

Tại Bản tin này, Bộ Tài chính cho biết, tính đến hết năm 2012, tổng nợ công của Việt Nam vẫn chỉ đang ở mức 55,7% GDP - nằm dưới mức trần (65% GDP) đặt ra bởi Quốc hội và trong ngưỡng an toàn khuyến cáo bởi các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB) hay Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). 

Tuy nhiên, theo tính toán của TS Phạm Thế Anh đưa ra tại Hội thảo khoa học với chủ đề Chính sách tài khóa và Chính sách tiền tệ trong điều hành Kinh tế vĩ mô 2014 – 2015 do Học viện Chính sách và Phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) tổ chức cuối năm ngoái: Nếu cộng cả con số nợ của doanh nghiệp Nhà nước không được Chính phủ bảo lãnh cùng với nợ đọng trong xây dựng cơ bản vào con số công bố chính thức thì nợ công Việt Nam sẽ lên tới xấp xỉ 98,2% GDP, vượt xa so với ngưỡng an toàn (65% GDP) được khuyến cáo phổ biến bởi các tổ chức quốc tế. 



----------------------

Bài gốc về Nghị định 79/2010 trên website của Bộ Tư pháp