Saturday, October 11, 2014

Lăng mộ Tần Thủy Hoàng

Lăng mộ của Tần Thủy Hoàng được đánh giá là một trong những khám phá khảo cổ học vĩ đại nhất mọi thời đại. Những bí ẩn của khu lăng mộ bị niêm phong và chôn vùi bên dưới lớp thảm thực vật qua hàng nghìn năm. Việc phát hiện và khai quật lăng mộ Tần Thủy Hoàng là một bước tiến dài trong ngành khảo cổ học, đem đến cái nhìn sâu sắc hơn về vị hoàng đế đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc.

Lăng mộ của Tần Thủy Hoàng được bao phủ bởi thảm thực vật trông giống như một ngọn đồi

Theo những tư liệu lịch sử, Tần Thủy Hoàng đã huy động khoảng 700.000 người trên khắp đất nước để xây dựng lăng mộ của mình, trong thời gian lên tới 38 năm. Riêng nơi chôn cất chỉ hoàn thành một vài năm sau khi ông vua này qua đời.

Theo ghi chép trong tác phẩm Sử ký Tư Mã Thiên, khu lăng mộ Tần Thủy Hoàng chứa nhiều cung điện và đồ tạo tác, châu báu quý hiếm. Hai con sông Trường Giang và Hoàng Hà chảy vào biển lớn cũng được mô phỏng trong ngôi mộ, bằng cách sử dụng thủy ngân làm nước.

Phần sàn lăng mộ miêu tả các con sông và đặc điểm đất liền, phần trần phía trên là hình trang trí các chòm sao trên trời. Ý tưởng này được cho là để Tần Thủy Hoàng tiếp tục cai trị vương quốc ngay cả khi sang thế giới bên kia.

Nhằm bảo vệ lăng mô, thợ thủ công của hoàng đế tạo ra những cái bẫy có thể bắn tên vào bất cứ ai bước vào.

Khi tang lễ của Tần Thủy Hoàng kết thúc, đường hầm trong lăng mộ bị chặn lại, cổng bên ngoài hạ xuống để nhốt tất cả thợ thủ công ở bên trong. Điều này nhằm đảm bảo rằng hoạt động của bẫy cơ học cũng như kho báu sẽ không bị tiết lộ ra bên ngoài. Cây cối được trồng phía trên lăng mộ khiến nó trông giống một ngọn đồi.

Bên trên mộ bao bọc bởi một lớp đất đắp nổi cao 76 m, từ Nam đến Bắc dài 350 m, từ Tây sang Đông rộng 354 m. Trên mặt đất chung quanh lăng còn có hai lớp tường thành, diện tích thành bên ngoài là 2 km² có cửa. Giữa hai lớp thành có các giác lâu, cung tẩm, chùa chiền, nhà ở... Bên dưới mặt đất là địa cung hình chữ nhật, dài 460 m từ Nam sang Bắc, rộng 392 m từ Tây sang Đông, bốn phía có tường bao bọc. Tường bao cao 27 m, dày 4 m, bốn phía đều có cửa. Tổng diện tích địa cung là 18 vạn m².

Từ trên xuống dưới có ba tầng: trên cùng là ngoại cung, tiếp theo là nội cung và sau cùng là tẩm cung. Diện tích tẩm cung khoảng 2 vạn m². Trong tẩm cung phát hiện nồng độ thủy ngân cao hơn mức bình thường 280 lần. Ngoài địa cung, gần khu vực có lớp đất bao bọc bên trên phát hiện thấy 300 đường hầm bồi táng (chôn kèm theo xác) với trên 5 vạn cổ vật quan trọng.

Bộ Sử kí của sử gia thời Tây Hán - Tư Mã Thiên,thuật lại việc xây lăng mộ Tần Thủy Hoàng như sau: "Khi Thủy Hoàng mới lên ngôi đã sai đào núi Ly Sơn. Đến khi thôn tính được thiên hạ thì dời 70 vạn người trong thiên hạ đến xây lăng mộ, đào ba con suối, ở dưới đổ Đồng nung và đưa quách vào. Đem những đồ quý báu của các cung điện, của trăm quan xuống cất đầy ở dưới. Lại sai thợ làm máy bắn tên hễ có ai đào đến gần thì bắn ra. Sai lấy thủy ngân làm một trăm con sông, như Trường Giang, Hoàng Hà và biển lớn. Các máy móc làm cho nước sông và biển chảy vào nhau. Ở trên có đủ thiên văn, ở dưới có đủ địa lý, lấy đầu cá nhân ngư để thắp đuốc, trù tính thế nào để cháy mãi mãi."

Sau khi chôn cất xong, có người nói: "Những người thợ làm máy và cất giấu đều biết chỗ cất giấu, thế nào họ cũng tiết lộ việc lớn". Cho nên sau khi cất giấu xong, Tần Nhị Thế (con trai Tần Thủy Hoàng) sai đóng đường hầm đi đến huyệt và cửa ngoài hầm. Những người thợ và người cất giấu không làm sao thoát ra được. Rồi sai trồng cây, trồng cỏ lên trên ngụy trang thành cái núi.

Khu vực lăng mộ bỗng dưng biến mất 5 năm sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời sau một cuộc tấn công của quân thù. Một trận hỏa hoạn phá hủy hầu hết công trình.


Theo tính toán của các nhà khảo cổ học, có tổng cộng khoảng 8.000 chiến binh. 

Năm 1974, một nhóm nông dân đào giếng ở huyện Lâm Đồng, tỉnh Thiểm Tây, tình cờ đào được một chiến binh làm từ đất nung có kích thước giống người thật. Đây là điểm khởi đầu cho việc phát hiện khu lăng mộ.

Từ năm 1974, một phần hầm mộ được khai quật. Đầu tiên là đường hầm Binh mã dũng số 1. Các nhà khảo cổ ước lượng có đến 8000 tượng làm bằng đất sét gồm có quan văn, quan võ, binh lính và ngựa những người than cận và trung thang với Tần Thuỷ Hoàng.

Năm 1994 tiếp tục khai quật đường hầm số 2. Đây được coi là "tinh hoa trong tinh hoa" của Binh mã dũng, chứa đựng trận thế kị binh và các cung thủ với các tư thế bắn tạo hình phong phú, tính nghệ thuật cao.

Trong 40 năm qua, tới nay các nhà khoa học đã tìm thấy khoảng 2.000 chiến binh đất nung.

Điểm đặc biệt là tượng chiến binh này được chạm khắc rất tỉ mỉ và không có hai bức tượng nào giống nhau. Nhiều người cho rằng những người thợ tài hoa đã làm nên chúng từ chính hình mẫu ngoài đời thực.


Một phần của bộ sưu tập tượng đất sét nung trong mộ

Tuy nhiên việc khai quật lăng mộ gặp rất nhiều khó khăn: vượt qua lớp thủy ngân bao bọc (nồng độ cực kỳ lớn),(280 lần so với mức bình thường), phải di chuyển một khối lượng đất khổng lồ, mực nước ngầm dưới lòng đất khá cao. Quan trọng nhất là việc bảo quản các văn vật được đào lên. Các tượng binh mã khi vừa đào lên thì có màu sắc riêng biệt, sau thời gian đều bị phai nhạt hết. Vì vậy bảo quản bằng phương pháp "đông khô" để tránh nứt, vỡ, phai màu. Hiện vật đào lên được đưa ngay vào hầm lạnh -40 độ C để tạo lớp băng mỏng bao bọc, sau đó bảo quản lâu dài trong kho chứa. Trước khi khai quật không quên dựng một nhà bảo quản khổng lồ bao toàn bộ khu lăng mộ. Vì vậy muốn khai quật toàn bộ khu lăng mộ thì phải tốn hàng trăm triệu đôla Mỹ. Cuộc khai quật được tiến hành trong nhiều năm. Những hiện vật phát hiện được là những tư liệu quý về lịch sử Trung Quốc thời Tần Thuỷ Hoàng.

Nếu muốn khai quật phần còn lại, các nhà nghiên cứu phải vượt qua những cái bẫy (thông tin mà Tư Mã Thiên từng đề cập đến), dù vẫn còn nhiều lời tranh cãi về khả năng hoạt động của chúng sau hơn 2.000 năm.

Sự hiện diện của thủy ngân cũng là yếu tố nguy hiểm đối với bất kỳ ai dám bước vào lăng mộ mà không có biện pháp bảo vệ thích hợp. Công nghệ hiện nay chưa thể xử lý toàn bộ khu tổ hợp lăng mộ dưới lòng đất, cũng như bảo quản hiện vật khai quật. Do đó, ít có khả năng lăng mộ sẽ được mở ra trong tương lai gần.

.........................

Cập nhật 3/2015:

Phát hiện binh khí trân quý của Tần Thủy Hoàng

Theo Chinanews, hôm 19/3/2015, các nhà khảo cổ tham gia khai quật tại quần thể lăng mộ Tần Thủy Hoàng đã phát hiện ra hiện vật vô giá: một chiếc cung nỏ.

Kể từ khi khai quật địa cung của Tần Thủy Hoàng vào năm 2009 đến nay, đây là lần đầu tiên các nhà khảo cổ tìm thấy loại binh khí này. Đáng nói hơn, chiếc cung nỏ được tìm thấy vẫn còn nguyên vẹn nhờ được bảo quản dưới lớp đất sâu.



“Tất cả các bộ phận của nỏ, từ dây cung, thân cung cho đến cơ quan trên nỏ đều rõ ràng và nguyên vẹn. Phần cánh cung dài 145cm; dây cung nằm trong khoảng 120cm – 130cm, bề ngoài nhẵn bóng, không phải hàng dệt thường. Sau khi phân tích kỹ càng, chúng tôi dự đoán nguyên liệu làm dây cung nhiều khả năng là gân động vật. Nỏ làm bằng đồng thau. Từ trước tới nay, chưa ai từng phát hiện chiếc cung nỏ này”, ông Thân Mậu Thịnh, người đứng đầu đoàn khảo cổ cho biết.

Cũng theo ông Thân Mậu Thịnh, phát hiện kể trên có ý nghĩa vô cùng lớn với giới sử học khi trước đó, họ chỉ biết về cung nỏ thời Tần qua sách sử. Hiện vật này sẽ giúp cho các nhà nghiên cứu có thể tìm hiểu phương pháp chế tạo cung nỏ thời Tần, hướng đến việc bảo tồn loại phương pháp này.


Chiếc cung nỏ sẽ được bảo tồn trong Viện Bảo tàng Lăng mộ Binh mã thời Tần sau khi hoàn tất các nghiên cứu.

--------------------------------

Tần Thủy Hoàng lên ngôi nhà Tần khi mới 13 tuổi và bắt đầu xây dựng nơi an nghỉ của ông không lâu sau đó, tại khu vực núi Ly Sơn, tỉnh Thiểm Tây.

Tần Thủy Hoàng mất năm 210 trước Công nguyên ở tuổi 50. Ông là người thành lập đế chế phong kiến tập quyền đầu tiên ở Trung Quốc bằng cách chinh phục các vùng đất, mở mang bờ cõi. Là “nỗi kinh hoàng” trong lịch sử Trung Quốc, Tần Thủy Hoàng đã cho xây dựng một hệ thống đường sá và kênh rạch dọc Vạn Lý trường thành thuở sơ khai. Bên cạnh đó, ông cho thống nhất hệ thống đo lường, hình thành ngôn ngữ viết duy nhất, hệ thống tiền tệ và luật pháp.


Cát Hiệp tổng hợp

------------------

Văn hóa - Nghệ thuật - Lịch sử - Địa lý