Wednesday, April 3, 2013

Vụ án Lệ Chi Viên và nỗi oan của Nguyễn Trãi


(BLA) - Sử sách chép rằng, Lê Thái Tông (1423-1442) đã thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ, một người thiếp của đại thần Nguyễn Trãi, rồi đột ngột qua đời. Lúc đó vua còn rất trẻ, mới 20 tuổi và đang khỏe mạnh.

Đây chính là vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng trong lịch sử thời phong kiến Việt Nam. 

Triều đình nhà Lê sau đó đã quy tội Nguyễn Thị Lộ và công thần Nguyễn Trãi có âm mưu giết vua và xử phạt rất nặng là tru di tam tộc. 

Sau này, vua Lê Thánh Tông đã minh oan cho Ức Trai Nguyễn Trãi. Nhưng cũng không có tư liệu nào đề cập tới việc điều tra cái chết và nguyên nhân tử vong của vua Lê Thái Tông. Chính vì vậy, vụ án Lệ Chi Viên tới nay vẫn là một trong những vụ án bí ẩn và phức tạp nhất trong lịch sử và có lẽ sẽ không bao giờ có thể sáng tỏ.

NỘI DUNG VỤ ÁN

Vua chết trên đường đi tuần

Sách Đại Việt sử ký toàn thư viết ngày 27//7/1442 (năm Nhâm Tuất), vua Lê Thái Tông đi tuần ở miền Đông, duyệt quan ở thành Chí Linh, Hải Dương. 

Nguyễn Trãi đón vua ngự ở chùa Côn Sơn, là nơi ở của Nguyễn Trãi. 

Ngày 4/8 cùng năm, vua về đến Lệ Chi Viên thuộc huyện Gia Định (nay thuộc huyện Gia Lương, Bắc Ninh). Cùng đi với vua có Nguyễn Thị Lộ, một người thiếp (vợ) của Nguyễn Trãi. Khi ấy, bà Nguyễn Thị Lộ đã vào tuổi 40, nhưng rất được vua Lê Thái Tông yêu quý vì sắc đẹp, và tài văn chương. Bà luôn được vào hầu bên cạnh vua. 

Khi về đến Lệ Chi Viên, nhà vua đã thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ, rồi bất ngờ băng hà!

Các quan cùng đi đã bí mật đưa xác vua về kinh thành. 

Ngày 6/8 về đến kinh sư (thành Thăng Long, Hà nội ngày nay), nửa đêm vào đến cung mới phát tang. 

Khi đó, triều đình tuyên bố Nguyễn Thị Lộ chính là người đã giết vua.

Chính vì tội phạm tày đình này, cả gia đình Nguyễn Thị Lộ và Nguyễn Trãi đều bị xử hình rất nặng là tru di tam tộc. Tức là giết hết dòng họ mình và hai bên nội ngoại.

Nhiều tình tiết không bao giờ sáng tỏ

Trải qua nhiều trăm năm, tới nay đã không có biết bao nhiêu ý kiến, bình luận về vụ án nổi tiếng này. Những câu hỏi mà đến nay vẫn hầu như không thể giải đáp là: Vì sao vua Lê Thái Tông chết? Chết ở đâu? Ai chứng kiến? Có bắt được hung thủ ở ngay hiện trường không? Nơi vua chết là ở chùa Côn sơn như lời mời của Nguyễn Trãi, hay tại nhà riêng của Nguyễn Trãi - Thị Lộ? 

Theo nghi lễ của bậc thiên tử, khi ra khỏi cung, vua không bao giờ ở nhà dân, cho dù đó là nhà cha mẹ vợ mà chỉ ở hành cung là nơi đã được sửa soan trước trong các chuyến vi hành, hoặc ở một nơi tôn nghiêm như đình, chùa… 

Do vậy, thông thường khi muốn thăm một ai, vua sẽ cho triệu người ấy đến chỗ vua ở, chứ không bao giờ vua đến nhà của họ, trừ trường hợp đi thăm viếng để tìm hiểu dân tình làm ăn sinh sống hoặc các vị đại công thần đau yếu sắp chết không đi được vua mới đến nhà. 

Vì vậy, có thể loại trừ giả thuyết vua chết ở bên ngoài, tức nơi ở không do triều đình sắp đặt.

Tuy nhiên, lúc bấy giờ mọi người đều nói là Nguyễn Thị Lộ đã giết vua. Và từ đó cũng có nghĩa ám chỉ Nguyễn Trãi chính là kẻ chủ mưu giết vua - thông qua bàn tay là người thiếp Nguyễn Thị Lộ. 

Thời điểm đấy, trong dân gian lan truyền rằng, bà Nguyễn Thị Lộ là một con rắn biến thành người, dụ dỗ Nguyễn Trãi và hại ba đời nhà ông. “Con rắn thành tinh ngầm mang thù oán, mới đầu thai thành Thị Lộ. Nàng sinh ra dưới sườn có vảy...”, Lịch triều hiến chương loại chí viết.

Theo nhiều sử gia, mặc dù câu chuyện được nhiều sách cũ chép lại, nhưng tất cả chỉ nhằm giải thích nguyên nhân tiền định về cái chết của vua Lê Thái Tông và Nguyễn Trãi, xoa dịu lòng tiếc thương Nguyễn Trãi và chán ghét nhà Lê nhỏ mọn đối với công thần. 

Ai là hung thủ ?

Ngày nay, nhiều nhà sử học/khoa học cho rằng chủ mưu của vụ thảm án Lệ Chi Viên chính là Tuyên từ Hoàng Thái hậu Nguyễn Thị Anh, mẹ vua Lê Nhân Tông.

Về động cơ, thứ nhất là do bà rất căm oán Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ - hai người đã giúp bà phi Ngô Thị Ngọc Dao, mẹ Lê Thánh Tông, thoát khỏi âm mưu sát hại của bà ta. Thứ hai là do thời đó, nhiều người trong triều dị nghị rằng, bà Nguyễn Thị Anh đã có thai trước khi vào cung và Bang Cơ (Lê Nhân Tông) không phải là con vua Thái Tông, nên nhân lúc vua về thăm Nguyễn Trãi, sợ Nguyễn Trãi gièm pha và nói tốt cho Tư Thành (Lê Thánh Tông), nên bà Nguyễn Thị Anh đã sai người sát hại vua Thái Tông, rồi đổ tội cho vợ chồng Nguyễn Trãi.

Theo sử sách, vài ngày sau khi hành hình gia đình Nguyễn Trãi, triều đình thực ra chính là Thái hậu Nguyễn Thị Anh nhiếp chính thay con, ra lệnh giết hai hoạn quan Đinh Phúc, Đinh Thắng vì trước khi chết Nguyễn Trãi có nói: "Ta hối không nghe lời Thắng, Phúc". Các nhà nghiên cứu cho rằng chính Đinh Phúc, Đinh Thắng là những người khuyên Nguyễn Trãi sớm tố cáo Nguyễn Thị Anh với vua Thái Tông. Do đó, để diệt khẩu, bà sai giết hai người này.



Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ.

Sâu xa hơn, thảm án Lệ Chi Viên còn là sự ghen ghét, đố kỵ của một số không nhỏ quan lại trong triều lúc bấy giờ trước tài năng lỗi lạc và tính tình ngay thẳng, cương trực của Nguyễn Trãi - được cho là luôn cản trở những việc làm mờ ám của họ.

Như vậy, oan khuất của Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ trong nghi án đột tử của vua Lê Thái Tông đã trải qua mấy trăm năm, phải chăng nay đã được các nhà sử học minh oan ?