Wednesday, December 5, 2018

"Đối lập" không phải là "kẻ thù"!

Trần Hồng Phong

Khoảng một tháng qua, dư luận quốc tế đưa tin rất nhiều về vụ sát hại nhà báo người Arab Saudi Jamal Khashoggi. Sự kiện này khiến tôi có một vài suy nghĩ.


<< Ngày 2/10/2018, nhà báo Jamal Khashoggi (áo đen) đã "mất tích" sau khi được nhìn thấy lần cuối cùng trên camera an ninh khi đang đi vào lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Ông là một nhà đối lập, nhưng đã bị đối xử như một kẻ thù dân tộc?!

Tới nay, chính phủ nhiều quốc gia "tư bổn giãy chết" như: Mỹ, Đức, Anh, Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ ... bày tỏ quan điểm cực lực lên án, phản đối hành động sát hại dã man nhà báo Jamal Khashoggi. Họ yêu cầu nhà cầm quyền Arab Saudi phải làm rõ sự thật khách quan, xét xử những kẻ giết người. Họ cũng nói có thể trừng phạt về kinh tế, giảm quan hệ ngoại giao với Arab Saudi.

Trong khi đó, chính phủ các nước độc tài (theo quan điểm của tôi) hay có lãnh đạo tối cao kiểu "ngồi hoài không chịu xuống" như Trung Quốc, Nga, Triều Tiên, Syria, Cuba, Campuchia ... thì im lặng! Hay là chỉ nói theo kiểu nhát gừng, chung chung.

Trong vụ này, người ta thấy nổi lên nghi vấn về vai trò của Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman. Thậm chí cơ quan tình báo trung ương Mỹ (CIA) tin rằng chính Thái tử là người đã ra lệnh sát hại nhà báo Jamal Khashoggi.

Tại Hội nghị thượng đỉnh G20 vừa diễn ra vài ngày trước tại Argentina, Thái tử Mohammed bin Salman có tham dự và bị tẩy chay, không ai thèm nói chuyện với ông này. Các hình ảnh tại hội nghị trên truyền thông quốc tế cho thấy rõ ông này thực sự cô độc giữa các nhà lãnh đạo thế giới. Chỉ trừ có tổng thống Nga Putin là cười tươi, nháy mắt, đập tay khi giáp gặp thái tử - phong cách của họ như hai "tay chơi". (Sau đó thư ký báo chí điệm Kremlin giải thích hành động như vậy là do Putin và Thái tử vốn là chỗ rất thân thiết nhau từ lâu).

Tưởng cũng cần nhắc lại: nhà báo Jamal Khashoggi là người gần đây thường viết bài chỉ trích chính sách của chính quyền Arab Saudi nói chung, và Thái tử Mohammed bin Salman nói riêng. Trong khi Thái tử có vai trò và quyền lực gần như tối cao và là người đã được Nhà vua chỉ định ngồi vào ngôi vị kế nhiệm, sẽ trở thành lãnh đạo tối cao của Arab Saudi trong tương lai gần.

Nói một cách cụ thể hơn, nhà báo Jamal Khashoggi có thể xem là người "đối lập" tại Arab Saudi. Còn nếu ở Trung Quốc hay Triều Tiên, thì ông thậm chí có thể sẽ bị quy chụp là "phản động" - vì đã dám cả gan phê phán, chống lại chính sách của "Nhà nước" và "Lãnh đạo tối cao". Đại loại so sánh giống như ở Nga mà dám chỉ trích Putin, hay ở Trung Quốc mà dám chỉ trích Tập Cận Bình vậy.

Mặc dù tôi tin, nhưng hãy cứ giả sử rằng việc Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman đã ra lệnh sát hại nhà báo đối lập là sự thật - như kết luận của CIA, thì câu hỏi đặt ra là: Vì sao các nước "tư bổn giãy chết" lên án hành vi sát hại người đối lập, trong khi các lãnh đạo độc tài, "bền vững vĩ đại" lại im lặng?

Qua thực tiễn lịch sử và thời sự thế giới những năm gần đây, trong sự hiểu biết hạn hẹp của mình, tôi thấy như sau:

- Tại các nước tư bổn giãy chết, chế độ xã hội là đa đảng phái. Do vậy, họ coi việc trong xã hội có người đối lập, phản đối, hay thậm chí biểu tình chống đối chính phủ, lãnh đạo/tổng thống là điều tất yếu, bình thường. Pháp luật của họ cho phép và bảo đảm việc này, cũng chính là "quyền" của mọi công dân. Không đảng phái nào, dù là đảng đang trong nhiệm kỳ cầm quyền lãnh đạo đất nước, hay tổng thống/"lãnh đạo tối cao" nào, có quyền và được phép "áp đặt" lên người dân về vấn đề tư tưởng, chính kiến, hay cấm người khác "phản đối", "nói xấu" lãnh đạo, đảng cầm quyền.

- Trong khi đó, tại Nga, hay Trung Quốc, Triều Tiên - thì làm gì làm cũng phải trong khuôn khổ "pháp luật", do đảng cầm quyền và vị lãnh đạo tối cao quyết. Tức là chỉ cần nói xấu, hay phản đối hả, là có thể bị bắt, bị ở tù nhé. Nên nhớ theo quan điểm của ông Mác ông Lê về chủ nghĩa cộng sản, thì đảng cộng sản là lực lượng duy nhất lãnh đạo xã hội, không chia sẻ quyền lực cho ai, cho đảng phái nào cả.

- Tôi tự hỏi: khi một lãnh đạo thuộc hàng tối cao ra lệnh giết một người "đối lập", phải chăng người ra lệnh đã có sự lẫn lộn giữa "đối lập" và "kẻ thù"? Nhìn trên tầm một dân tộc, thì "kẻ thù" được xác định là những kẻ xâm lược đất nước mình. Mỗi quốc gia đều phải chiến đấu và thậm chí có thể phải nổ súng giết chết kẻ thù để bảo vệ đất nước mình. Nhưng người đối lập thì đâu phải là "kẻ thù" của dân tộc, để bị giết như một "kẻ thù" của dân tộc? Đó là chưa kể cách hành xử như vậy sẽ dẫn đến hậu quả là bóp chết nền dân chủ, không có tiếng nói phản biện, khoa học ... để phát triển xã hội.

- Còn nếu như xét về mặt quan hệ cá nhân - cá nhân, nếu một người sát hại một người khác (dù là "kẻ thù" của mình hay không) đều sẽ bị truy tố về tội giết người. Không quốc gia nào cho phép - dù là lãnh đạo, tổng thống - được quyền ra lệnh giết một người khác. Có lẽ đó cũng chính là lý do mà tới nay chính quyền Arab Saudi cương quyết chối, cho rằng Thái tử của họ không liên quan đến vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi. Vì nếu Thái tử thật sự ra lệnh, thì về lý, sẽ bị truy tố tội giết người(!?).

- Đau lòng thay, dù vậy, trên thực tế ở những nước độc tài, vẫn có những trường hợp người ta sát hại nhau - chỉ vì là "đối lập", 'đối thủ", hay "chống đối" nhau - chứ không phải vì nạn nhân là "kẻ thù" của dân tộc. Chẳng hạn như việc chú Ủn ở Triều Tiên bị nghi đã ra lệnh sát hại người anh cùng cha khác mẹ của mình vài năm trước ở Malaysia; hay hàng loạt vụ ám sát, sát hại nhau để tranh giành quyền lực trên chính trường của đảng cộng sản Trung Quốc những năm 1960-1970. Than ôi, khi người ta đã cuồng say quyền lực và lại lú lẫn không phân biệt được "đối lập" và "kẻ thù" dân tộc - thì điều gì cũng có thể xảy ra vậy.

Tôi xin lưu ý trước khi kết thúc: pháp luật Việt Nam (quy định tại Hiến Pháp) không cấm đoán công dân có quyền "đối lập" về quan điểm, tư tưởng. Mọi người có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí. Tất nhiên là phải "theo quy định của pháp luật" Việt Nam nhé!

....

* Vụ sát hại nhà báo Khashoggi:  

Thái tử Mohammed bin Salman là người chịu trách nhiệm?


Thái tử Mohammed bin Salman có vai trò gì trong cái chết của nhà báo Jamal Khashoggi?

Ngày 2/10/2018, báo chí quốc tế đưa tin nhà báo Jamal Khashoggi đã "mất tích" sau khi được nhìn thấy lần cuối cùng trên camera an ninh khi đang đi vào lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Ông tới đây để làm thủ tục kết hôn nhưng đã không trở ra.

Khashoggi, 60 tuổi, từng là biên tập viên tại nhật báo Arab Saudi Al-Watan. Ông cộng tác với báo Washington Post, Mỹ, đồng thời đóng góp các bài viết về Arab Saudi và Trung Đông cho BBC. Khashoggi từng có mối quan hệ thân thiết với Hoàng gia Arab Saudi, nhưng sau đó thường xuyên chỉ trích chính quyền Arab Saudi cũng như cá nhân Thái tử Mohammed bin Salman vì chính sách đối ngoại và việc đàn áp những người bất đồng chính kiến. Năm 2017 ông rời khỏi đất nước, tới sống tại Washington (Mỹ).

Khá bất ngờ khi việc mất tích và nghi vấn Khashoggi bị sát hại đã bùng phát và lan rộng trên toàn thế giới. Chính phủ nhiều quốc gia muốn sự thật phải được sáng tỏ.

Ban đầu, chính quyền Arab Saudi nói Khashoggi đã rời lãnh sự quán trong tình trạng bình thường. Tuy nhiên diễn biến sau đó đã khác.

Ngày 12/10/2018, một phái đoàn Arab Saudi tới Ankara để điều tra vụ mất tích của Khashoggi. Từ Mỹ, tổng thống Donald Trump nói sẽ có các "biện pháp trừng phạt thích đáng" nếu Khashoggi thực sự đã bị giết hại và Arab Saudi đứng sau sự việc.

Ngày 21/10/2018, một quan chức Arab Saudi nói Khashoggi đã bị siết cổ sau khi vào lãnh sự quán. Một nhóm 15 điệp viên của Arab Saudi đã thực hiện điều này.

Ngày 23/10/2018, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tuyên bố vụ sát hại nhà báo Khashoggi là một âm mưu được lên kế hoạch kỹ lưỡng bởi chính phủ Arab Saudi.

Ngày 25/10/2018, Arab Saudi thừa nhận vụ sát hại là kế hoạch "được tính toán trước" và công bố đã truy tố 11 người liên quan tới cái chết của Khashoggi, trong đó 5 nghi phạm sẽ phải đối diện án tử hình. Tuy nhiên Riyadh kiên quyết phủ nhận việc Thái tử Mohammed ra lệnh giết Khashoggi.

Ngày 16/11/2018, tờ Washington Post đưa tin Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) kết luận Thái tử Arab Saudi đã ra lệnh giết Khashoggi. CIA đã kiểm tra một cuộc điện thoại giữa Khashoggi với em của Thái tử Mohammed là Đại sứ Arab Saudi tại Mỹ Khalid bin Salman. Khalid nói với Khashoggi rằng ông nên đến lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul để lấy tài liệu và bảo đảm ông sẽ được an toàn. Kết luận của CIA được đưa ra dựa vào đánh giá rằng Thái tử Mohammed là người cai trị thực tế của Arab Saudi, giám sát ngay cả những vấn đề nhỏ nhặt trong vương quốc.

Ngày 4/12/2018, các thượng nghị sĩ hàng đầu của Mỹ nói họ chắc chắn hơn bao giờ hết rằng Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman là người chịu trách nhiệm về vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi, sau phiên điều trần của CIA về vụ việc này.

Các thượng nghị sĩ cả Cộng hòa lẫn Dân chủ nói họ muốn thông qua luật để gửi một thông điệp đến Arab Saudi rằng Mỹ lên án cái chết của ông Khashoggi.

“Nếu Thái tử đứng trước bồi thẩm đoàn, ông ta sẽ bị kết án trong 30 phút,” Thượng nghị sĩ Cộng hòa Bob Corker, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nói. Khi được hỏi liệu ông ta có bị kết tội giết người không, ông Corker trả lời “Có.”