Thứ Sáu, 21 tháng 10, 2016

Cần lắm những Lục Vân Tiên ra tay nghĩa trượng cứu Kiều Nguyệt Nga


Trần Hồng Phong

Ngày hôm qua (20/10/2016), trên mạng xã hội (và cả báo chí) râm ran bàn tán, bình luận về một clip ghi lại một cuộc đánh nhau khá "hấp dẫn", kịch tính ở sân bay Nội Bài (Hà Nội). Đầu tiên là hai người đàn ông (hành khách) một ghì đầu, một giang tay tát mạnh nhiều lần vào mặt một cô gái trẻ (là nhân viên hàng không). Thế rồi bất ngờ từ phía sau, một người đàn ông khác xông vào xô ngã kẻ đang hành hung cô gái, thậm chí còn tung một cước vào người này một phát đích đáng.  Ngoài chuyện chửi không thương tiếc kẻ đánh phụ nữ (tất nhiên), dư luận không tiếc lời khen ngợi hành vi nghĩa trượng, giải cứu người đẹp của người đàn ông - có tin nói là một người nước ngoài. Báo Thanh Niên gọi anh là "soái ca áo đen", không ít người nói anh chính là một ... Lục Vân Tiên ngoài đời! Nhưng nếu vậy thì đây cũng chỉ là một chuyện nhỏ về Lục Vân Tiên!

Phan Anh khẳng định mình không vô cảm trong vụ cá chết ở miền Trung, khi bị truy hỏi "mục đích gì?" trên VTV. Chỉ trong 3 ngày, anh đã huy động được 16 tỷ đồng giúp đỡ đồng bào lũ lụt (tháng 10/2016)    

* Giới thiệu sách: Lục Vân Tiên (xuất bản 1956)

Hẳn người Việt Nam mình ai cũng biết về chàng trai anh hùng hào kiệt Lục Vân Tiên - nhân vật chính trong tác phẩm cùng tên của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.

Nếu như ở miền Bắc, người ta yêu thích truyện Kiều, thì ở miền Nam đó chính là Lục Vân Tiên, đặc biệt là với người dân Nam Bộ. Hễ ai ra tay nghĩa hiệp, giúp đỡ người nguy khốn yếu thế, chống lại cường quyền, du côn du đãng, phường trộm cướp ... sẽ được người dân thương mến gọi là Lục Vân Tiên!

Tác phẩm truyện thơ Lục Vân Tiên từ lâu được đưa vào chương trình giảng dạy ở bậc phổ thông. Mời quý vị xem bài giảng bên dưới (tài liệu giảng dạy của giáo viên văn), để hiểu thêm về nhân vật Lục Vân Tiên. Cụ thể là đoạn Lục Vân Tiên tả xung hữu đột, đánh bọn cướp, giải cứu cho cô gái xinh đẹp Kiều Nguyệt Nga.

Khỏi dong dài, tôi muốn nói luôn rằng theo tôi, hình tượng nhân vật Kiều Nguyệt Nga cần và nên hiểu rộng ra, đó chính là người dân Việt Nam chân chất, hiền lành, lam lũ. Thật buồn khi hiện không ít người dân đang bị chèn ép, sống trong vòng phong tỏa bởi lũ quan lại tham nhũng, vô cảm, cường quyền ... ở địa phương. Thế nên hơn bao giờ hết, xã hội rất cần những Lục Vân Tiên ra tay nghĩa trượng, cứu giúp cho đời.

Tỷ như trong những ngày qua, lũ lụt càn quét miền Trung, rất nhiều nhà cửa người dân bị sập, bị ngập, tài sản hư hỏng ... thì chàng MC đẹp trai trẻ tuổi Phan Anh đã tự mình ủng hộ 500 triệu đồng, và kêu gọi mọi người chung sức (và được rất nhiều người ủng hộ), chỉ trong vài ngày đã thu được trên 16 tỷ đồng giúp bà con vùng lũ. Phan Anh chính là một Lục Vân Tiên vậy.



Phan Anh đúng là một Lục Vân Tiên giữa đời thường, anh đến miền Trung với trên 16 tỷ đồng huy động được!

Hay việc các luật sư, nhà báo trên mạng xã hội Facebook kêu gọi chung tay giúp đỡ đồng bào - họ cũng chính là những Lục Vân Tiên.


Đoàn xe của các luật sư, nhà báo cứu trợ miền Trung dừng chân tại Huế sáng sớm ngày 21/10/2016. Trên đường hành quân, rất nhiều người dân ủng hộ, quyên góp thêm ... 


Đoàn gồm một xe khách chở người và một xe tải lớn chở hàng cứu trợ (vở tập, áo ấm, gạo, mì gói ...) và khoảng trên 400 triệu đồng tiền mặt. Dự kiến trong ngày hôm nay (21/10/2016) đoàn sẽ đến địa điểm cứu trợ. 


Các thành viên trong đoàn cứu trợ LOF (Lawyer on Facebook), ảnh chụp sáng 21/10/2016 từ Facebook luật sư Phạm Hoài Nam

Lục Vân Tiên là một chàng trai, nhưng chàng trở thành anh hùng trong mắt mọi người không phải vì giới tính nam. Mà là thông qua hành động của mình.

Điểm đặc biệt của Lục Vân Tiên là LÀM chứ không NÓI. Chính vì vậy, hành động của người mẫu xinh đẹp Ngọc Trinh, với tuyên bố "không cần nói, hãy làm ngay", góp ngay 150 triệu đồng vào quỹ Phan Anh cho thấy cô cũng chính là một Lục Vân Tiên! Dù đây là một ... cô gái! hê.


Người mẫu Ngọc Trinh ủng hộ 150 triệu đồng cho bà con vùng lũ (tháng 10/2016)

Lại bỗng nhớ bà Nguyễn Thị Kim Ngân, Chủ tịch Quốc Hội, cũng vừa về miền Trung thăm đồng bào lũ lụt. Trước hàng chục ống kính báo chí đi theo, bà Ngân nói "Đảng và Nhà nước sẽ không bao giờ bỏ rơi đồng bào đâu" (đã phát trên VTV) - cho thấy Đảng và Nhà nước cũng quyết tâm và muốn làm một Lục Vân Tiên vậy. Ấy là tôi nói theo kiểu nôm na, bình dân. Và hy vọng Đảng "làm" thật, chứ không chỉ "nói".


Bọn quan tham sung sướng hưởng thụ, giáo huấn, đứng trên mồ hôi xương máu của người dân khác nào một băng cướp, cần dẹp bỏ (tranh báo Dân Trí)

...............

Bổ sung chen ngang - mục 'Sách":
Lục Vân Tiên - Đồ Chiểu

BLA: Nhân dịp này, tôi cũng tranh thủ giới thiệu đến quý vị cuốn "Lục Vân Tiên", thuộc dạng "sách giáo khoa" do Nhà xuất bản Tân Việt (miền Nam) xuất bản từ năm 1956, in lần thứ tư. Đây là cuốn sách tôi mua ở nhà sách cũ tại Sài Gòn, giấy vàng ngà, dày 165 trang. Giá bán khi đó là 70 đồng. 


Điểm thú vị là tác giả ghi là "Đồ Chiểu" - tức là ông thầy tên Chiểu, chứ không ghi Nguyễn Đình Chiểu như hiện nay.



Ở bìa 4, quý vị sẽ thấy rằng nhà xuất bản Tân Việt giới thiệu nhiều "văn phẩm giá trị" như: Nho giáo, Việt Nam sử lược của cụ Trần Trọng Kim, Nghìn lẻ một đêm do Quách Tấn dịch, tác phầm văn học TQ Thủy Hử ...vv. Cho thấy ở miền Nam từ rất lâu, đã tiếp cận những tinh hoa văn hóa của dân tộc và thế giới. Và người ta cũng đưa vào chương trình phồ thông tác phẩm này từ rất lâu rồi. Thế mới thấy chính trị không thắng nổi văn hóa!  






............

Xem thêm trong chương trình Văn lớp 9 - để thấy thái độ của lớp ông cha ngày xưa trước cường quyền, bạo lực:

Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
(Trích "Truyện Lục Vân Tiên" - Nguyễn Đình Chiểu )

I. Tìm hiểu chung:

1. Tác giả:

a. Cuộc đời:

- Nguyễn ĐìnhChiểu (1822-1888), tục gọi là Đồ Chiểu.

- Quê cha ở Thừa Thiên – Huế, ông được sinh tại quê mẹ ở Gia Định.

- Cuộc đời Nguyễn Ðình Chiểu gặp nhiều khổ đau, bất hạnh:

+ Ngay từ nhỏ, Nguyễn Ðình Chiểu đã theo cha chạy giặc. Từ một cậu ấm con quan, bỗng chốc trở thành một đứa trẻ thường dân sống trong cảnh chạy loạn, trả thù, chém giết.

+ Năm 1843, Nguyễn Đình Chiểu đỗ tú tài tại trường Gia Định.Năm 1846, ông ra Huế học, chuẩn bị thi tiếp tại quê cha, nhưng lúc sắp vào trường thi thì nhận được tin mẹ mất, phải bỏ thi trở về Nam chịu tang mẹ (1849). Dọc đường về, Nguyễn Đình Chiểu bị đau mắt nặng rồi bị mù. Ông bị người yêu bội ước, công danh dang dở.

- Không khuất phục trước số phận oan nghiệt, Nguyễn Đình Chiểu đã ngẩng cao đầu sống một cuộc sống có ích: mở trường dạy học, bốc thuốc chữ bệnh cho dân, và tiếng thơ Đồ Chiểu cũng bắt đầu vang khắp miền Lục tỉnh:

+ Là một thầy giáo, ông đặt việc dạy người cao hơn dạy chữ,được nhiều thế hệ học trò kính yêu.

+ Là thầy thuốc, ông xem trọng y đức, lấy việc cứu người làm trọng.

+ Là nhà thơ, Nguyễn Đình Chiểu quan tâm đến việc dùng văn chương để hướng con người đến cái thiện, đến một lối sống cao đẹp, đúng đạo lí làm người. Khi quê hương bị thực dân Pháp xâm lược, ông dùng thơ văn để khích lệ tinh thần chiến đấu của nhân dân.

- Nguyễn Đình Chiểu còn là tấm gương sáng ngời lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống ngoại xâm:

+ Ông là lá cờ đầu trong nền thơ ca yêu nước chống Pháp. (Lên lớp 11, các em sẽ được học hai tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Đình Chiểu viết về nội dung yêu nước. Đó là “Chạy giặc” và “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”).

+ Ngay từ những ngày đầu giặc Pháp xâm lược Nam Bộ (1858), Nguyễn Đình Chiểu đã nêu cao tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm; kiên quyết giữ vững lập trường kháng chiến; cùng các lãnh tụ nghĩa quân bàn bạc việc chống giặc và sáng tác thơ văn để khích lệ tinh thần chiến đầu của các nghĩa sĩ. Thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu có tác động tích cực đối với cuộc chiến đấu của nhân ta đương thời. Bởi vậy, mà ông được mệnh danh là “Thư sinh giết giặc bằng ngòi bút” (ý thơ Tùng Thiện Vương). 

+ Khi triều đình nhà Nguyễn bại nhược, bất lực đến mức phải dâng cả Nam Kì lục tỉnh cho giặc Pháp, Nguyễn Đình Chiểu đã nêu cao khí tiết, giữ gìn lối sống trong sạch, cao cả, từ chối mọi cám dỗ của thực dân, không chịu hợp tác với kẻ thù.

b. Sự nghiệp vănchương:

- Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ lớn của dân tộc. Ông đã để lại nhiều áng văn chương có giá trị nhằm:

+ Truyền bá đạo lí làm người như “Truyện Lục Vân Tiên”, “Dương Từ - Hà Mậu”…

+ Cổ vũ lòng yêu nước, ý chí cứu nước như “Chạy giặc”,”Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”,”Thơ điếu Trương Định”…

2. Tác phẩm Lục Vân Tiên

- “Truyện Lục Vân Tiên” là truyện thơ Nôm, được viết vào khoảng đầu những năm 50 của thế kỉ XIX. “Truyện Lục Vân Tiên” là sách gối đầu giường của người Nam Bộ, là tiếng lòng của người miền Nam.

- Truyện có kết cấu theo kiểu truyền thống của truyện phương Đông, theo chương hồi, xoay quanh diễn biến cuộc đời của nhân vật chính.

- Nội dung truyện là truyền dạy đạo lí làm người, cụ thể là:

+ Ca ngợi tình nghĩa giữa con người với con người trong xã hội: tình nghĩa vợ chồng, tình chacon, mẹ con, tình cảm bạn bè, lòng yêu thương sẵn sàng cưu mang, đùm bọc những người gặp cơn hoạn nạn.

+ Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu khốn phò nguy.

+ Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời: thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà.

- Đoạn trích “LụcVân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga” nằm ở phần đầu của truyện: Vân Tiên trên đường lên Kinh Đô dự thi, chàng gặp bọn cướp Phong Lai đang hoành hành. Chàng đã bẻ cây bên đường làm gậy. Xông thẳng vào những kẻ trong tay có vũ khí. Chàng đã đánh tan chúng, cứu được Kiều Nguyệt Nga và cô hầu Kim Liên.

Vân Tiên ghé lại bên đàng

Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ!
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trước gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.

Bốn câu thơ làm hiện lên hình ảnh một chàng trai giàu lòng nghĩa hiệp, giữa đường gặp chuyện bất bình thì sẵn sàng xả thân ra tay cứu giúp, không cần phải so đo tính toán.Vân Tiên chỉ có một mình với tay không đánh giặc, trong khi bọn cướp đông đảo, gươm giáo đầy đủ, thanh thế lẫy lừng: “Người đều sợ nó cò tài khôn đương”. Vậy mà chàng không hề run sợ, vẫn “bẻ cây làm gậy” xông vào đánh cướp. Hành động mau lẹ đến thế phải của một người gan góc, quả cảm, coi việc cứu dân là trách nhiệm của bản thân.

Hình ảnh VânTiên trong trận đánh được miêu tả thật đẹp, thật oai hùng. Bọn cướp “bốn phía bủa vây bịt bùng” nhưng Vân Tiên không chút nao núng:

Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.

Sức mạnh của chàng là kết tinh sức mạnh của nhân dân, của điều thiện nên nó vô địch:

Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong.

Lời thơ chân chất, mộc mạc song hồn thơ thì chan chứa dạt dào. Nó nêu bật một chân lý: kẻ bất nhân độc ác thì thảm bại, người anh hùng làm việc nghĩa tất yếu sẽ chiến thắng. Vân Tiên đã chiến thắng bởi sức mạnh của nhân nghĩa, của lẽ phải, sức mạnh của tình yêu thương và lòng dũng cảm kiên cường. Chàng chính làhiện thân của người anh hùng thượng võ, sẵn sàng cứu khốn phò nguy, dám bênhvực kẻ yếu, tiêu diệt mọi thế lực bạo tàn.

b. Lục Vân Tiên gặp Kiều Nguyệt Nga:

- Cách cư xử của Lục Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh cướp bộc lộ tư cách con người chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài cũng rất từ tâm nhân hậu.

- Thấy hai cô gái còn chưa hết sợ hãi, Vân Tiên “động lòng”  thương xót, ân cần hỏi han, an ủi họ:

Vân Tiên nghe nói động lòng
Đáp rằng: “Ta đã trừ dòng lâu la.

Khi nghe trong kiệu vọng ra tiếng nói muốn được tạ ơn, Vân Tiên vột gạt đi ngay:

Khoan khoan ngồi đó chớ ra,
Nàng là phận gái, ta là phận trai.

Câu thơ này vừa chứa đựng sự câu nệ của lễ giáo phong kiến “nam nữ thụ thụ bất thân”,vừa thể hiện suy nghĩ trong sáng của Vân Tiên: “Làm ơn há dễ trông người trả ơn”. Chàng không muốn nhận những cái lạy tạ của hai cô gái và từ chối lời mời về thăm nhà của Nguyệt Nga. Sau đó, chàng không nhận chiếc trâm vàng nàng tặng mà chỉ cùng nàng xướng họa một bài thơ rồi thanh thản ra đi, không hề vương vấn. Dường như đối với Vân Tiên, làm việc nghĩa là bổn phận, là lẽ tự nhiên. Con người trọng nghĩa khinh tài ấy không coi đó là công trạng. Đólà cách cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của các bậc anh hùng hảo hán:

Vân Tiên nghe nói liền cười:
“Làm ơn há dễ trông người trả ơn.
Nay đà rõ đặng nguồn cơn,
Nào ai tính thiệt so hơn làm gì.
Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”.

............