Thứ Năm, 22 tháng 9, 2016

Xét xử phúc thẩm vụ án Anh Ba Sàm: nhu cầu về thông tin đa dạng, toàn diện là có thật

Trần Hồng Phong

Sáng nay 22-9-2016, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã mở phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án Blog Anh Ba Sàm - bị cáo Nguyễn Hữu Vinh (tức blogger Anh Ba Sàm) và đồng phạm Nguyễn Thị Minh Thúy. Đây không phải là vụ án hình sự thuộc loại nghiêm trọng và gây nguy hiểm cho đất nước như các tội về tham nhũng, phản quốc - gây thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng cho đất nước, hay ảnh hưởng đến lịch sử, văn hóa, độc lập chủ quyền dân tộc .... (bản thân mức hình phạt cao nhất là 7 năm tù trong điều luật nói lên điều đó). Nhưng có lẽ là vụ án thu hút sự quan tâm lớn nhất của người dân Việt Nam trong những năm gần đây, đặc biệt là những người quan tâm đến chính trị, tri thức và có lòng yêu quê hương, đất nước. Vụ án cũng được sự quan tâm của dư luận quốc tế. Toà phúc thẩm đã tuyên y án sơ thẩm: ông Nguyễn Hữu Vinh 5 năm tù, chị Minh Thuý 3 năm tù.

<- Ông Nguyễn Hữu Vinh (Anh Ba Sàm, bên phải) và chị Nguyễn Thị Minh Thúy tại phiên tòa phúc thẩm sáng ngày 22-9-2016 (ảnh AFP)

Cũng như thường lệ vài năm gần đây, các vụ án liên quan đến điều 258 Bộ luật hình sự luôn căng thẳng, thiếu tính công khai trong quá trình xét xử. Vụ án Anh Ba Sàm không phải là ngoại lệ.

Theo tin từ các luật sư bào chữa, tuy về nguyên tắc phiên tòa xét xử công khai, nhưng người dân bình thường không thể vào phòng xử nghe xét xử. Thậm chí còn bị lực lượng công an chặn từ đàng xa (giống vụ án Nguyễn Mai Trung Tuấn mà tôi đi bào chữa quá).

Vì sao một vụ án thuộc loại không quá nghiêm trọng lại căng thẳng và "nghiêm trọng" một cách không cần thiết, thiếu tính công khai, dân chủ một cách bất thường như vậy? Câu hỏi này xin dành cho những vị lãnh đạo của đất nước, của cơ quan xét xử, công an...

Trong vụ án này, hai bị cáo Nguyễn Hữu Vinh và đồng phạm Nguyễn Thị Minh Thúy bị xét xử về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân (điều 258 BLHS 1999). Tại phiên tòa phúc thẩm có 6 luật sư bào chữa cho hai bị cáo.

Trước đó, ngày 23-3-2016, Tòa án nhân dân TP.Hà Nội tại phiên sơ thẩm đã tuyên phạt bị cáo Nguyễn Hữu Vinh 5 năm tù, tuyên phạt bị cáo Nguyễn Thị Minh Thúy 3 năm tù.

Hai tờ báo có số phát hành lớn nhất Việt Nam là Tuổi Trẻ và Thanh Niên đều có bài tường thuật về phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ án này. Tuy nhiên cả hai báo đều vẫn chỉ dừng ở câu "phiên tòa đang tiếp tục" cho tới lúc 17h cùng ngày 22-09-2016. Quá ít thông tin về phiên tòa "lọt" ra ngoài!

Theo báo Thanh Niên, tại phiên phúc thẩm, bị cáo Nguyễn Hữu Vinh cho rằng mình bị kết tội oan và bác bỏ toàn bộ cáo trạng, cũng như toàn bộ bản án sơ thẩm.

Cũng theo báo Thanh Niên, blogger Anh Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh bị cáo buộc đã đăng tải các bài viết trên hai blog Dân Việt và Chép sử Việt có nội dung bôi nhọ, xuyên tạc, chống phá Nhà nước. Tháng 9.2013, ông Vinh lập, quản trị và sử dụng 2 blog "Dân quyền" và "Chép sử Việt", và dùng tên Anhbasam. Ông Vinh đã chia sẻ cho bà Thúy quyền viết bài, chỉnh sửa, xóa, đăng tải bài viết lên blog, kiểm duyệt phản hồi... Ông Vinh đã chỉ đạo bà Thúy đăng tải bài viết, duyệt, cho hiển thị các ý kiến bình luận trên 2 blog. Từ khi được lập đến khi ông Vinh, bà Thúy bị bắt, blog "Dân quyền" đã đăng 2.014 bài, 38.567 phản hồi và có 3.243.330 lượt người truy cập. Blog "Chép sử Việt" đã đăng 383 bài, 3.401 phản hồi và có 480.353 lượt người truy cập.

Theo báo Tuổi Trẻ, từ khi lập blog đến khi hai bị cáo bị cơ quan điều tra bắt, blog Dân quyền đã đăng hơn 2.000 bài viết, còn blog Chép sử Việt đăng 383 bài, thu hút hàng triệu lượt truy cập.

Cũng theo báo Tuổi Trẻ, khai trước tòa, bị cáo Nguyễn Hữu Vinh cho rằng bản án sơ thẩm có nhiều căn cứ gây oan sai cho bị cáo và vi phạm nghiêm trọng luật tố tụng. Bị cáo cũng cho rằng bản án không đưa ra được bằng chứng buộc tội và các bằng chứng cho thấy bị cáo chỉ đạo Thúy đăng các bài viết sai sự thật trên các blog.  Đối với các đồ vật bị thu giữ trong ngày khám xét, bị cáo Vinh cho rằng tư liệu trong máy tính của bị cáo đã bị sửa chữa, một số video bị mất.

Được biết để đưa ra truy tố ông Anh Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh, Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an đã trưng cầu giám định đối với các bài viết trên hai blog Chép sử Việt và Dân quyền. Kết quả giám định của Bộ Thông tin và Truyền thông đã xác định trên blog có 24 bài viết sai sự thật, không có căn cứ, gây ảnh hưởng đối với lòng tin của nhân dân vào các chính sách của Đảng và Nhà nước.

Như vậy, có thể thấy Anh Ba Sàm bị truy cứu trách nhiệm hình sự và phạt tù là vì đã có 24 bài viết sai sự thật, không có căn cứ. Và việc xác định "sai sự thật, không có căn cứ" là do sự "giám định" của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Qua đó, chúng ta biết rằng một tác phẩm viết (bài báo, hay ý kiến phát biểu ...) tại Việt Nam có thể giám định được. Lâu nay, chúng ta thường hiểu việc giám định thường là mang tính khoa học, đối với một vật chứng nào đó. Chẳng hạn là xác định dấu vân tay, nhóm máu, hay về gen, hay chữ ký giả, ... vv và thường sử dụng các biện pháp, công cụ khoa học kỹ thuật cao, do các chuyên viên (giám định viên) thực hiện. Nhưng hiểu như vậy là chưa đầy đủ. 

Đáng tiếc là không hiểu vì lý do gì, mà mặc dù xét xử công khai, dư luận nói chung không thể biết 24 bài viết mà Anh Ba Sàm bị kết tội là những bài viết nào? Những thông tin nào là "sai sự thật, không có căn cứ"? Những thông tin nào là "gây ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân vào các chính sách của Đảng và Nhà nước"? 

Phải chi công khai cho người dân được biết, để bảo đảm tính công khai, khách quan và công bằng trong xét xử - thì hay quá. 

Cũng qua vụ án này, qua việc có hàng triệu lượt xem trên Blog Anh Ba Sàm, cho thấy nhu cầu của công dân về thông tin đa dạng, toàn diện trong xã hội là có thật. Thực ra đây là QUYỀN CÔNG DÂN - quyền được tiếp cận thông tin. 

Nói chung, theo quan điểm của tôi, mọi sự việc/ vấn đề luôn cần được soi rọi ở nhiều phương diện, cần phải có phản biện, tranh luận, thậm chí cần có cả ý kiến đối lập (không phải chống đối) ... - thì mới có cơ sở khoa học để đánh giá được một cách khách quan và toàn diện. Từ đó xác định được đúng - sai, nên làm - không nên làm ...vv. Chứ cái gì cũng nói một chiều, áp đặt hay che che dấu dấu thì có tốt bao giờ đâu!

Nói về sự thật, lịch sử dân tộc gần đây thôi từng có biết bao nhiêu chuyện nghe một bên nói thì cứ tưởng là sự thật. Nhưng tới chừng về sau hóa ra không đúng sự thật. Chẳng hạn như chuyện thiếu niên Lê Văn Tám tẩm dầu vào người rồi biến thành đuốc sống đốt cháy kho xăng địch. Nay đã có thể khẳng định là chuyện không có thật, do một người sáng tác ra.

...........

Cập nhật: Vào lúc 19h20, Hội đồng xét xử TAND Cấp cao tại Hà Nội nhận định việc truy tố hai bị cáo là "có căn cứ, không oan". Ông Vinh bị xác định là người khởi xướng, lôi kéo; bà Thuý có vai trò đồng phạm giúp sức. Toà phúc thẩm nhận định không có căn cứ chấp nhận kháng cáo kêu oan nên tuyên các bị cáo phạm tội như án sơ thẩm đã xác định. Theo đó tuyên y án sơ thẩm: ông Nguyễn Hữu Vinh 5 năm tù, chị Minh Thúy 3 năm tù.
............

Vài nét về ông Nguyễn Hữu Vinh 


Ông Nguyễn Hữu Vinh nguyên là trung tá công an, tốt nghiệp Đại học An ninh nhân dân năm 1979, từng có 20 năm công tác tại Tổng cục An ninh và biệt phái công tác tại Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao). Tháng 11/1999 ông ra khỏi ngành và thành lập Công ty TNHH Điều tra và bảo vệ V, tiên phong trong lĩnh vực thám tử tư tại Hà Nội.



Bố ông Vinh (đã mất) từng là ủy viên trung ương Đảng trong 2 khóa, là Bộ trưởng Lao động, Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô.


..............

Quy định tại Bộ luật hình sự 1999:

Điều 258. Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân 

1. Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội trong trường hợp nghiêm trọng thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.