Chủ Nhật, 20 tháng 3, 2016

Bầu cử Quốc Hội: Cử tri không dễ có cơ hội bầu cho người tự ứng cử

Ls Trần Hồng Phong

Những ngày qua, có lẽ những người có quan tâm đến chính trị, biết lo, biết thương cho vận mệnh đất nước hẳn phải quan tâm và tìm hiểu về kỳ bầu cử Quốc Hội đang được triển khai. Đặc biệt người dân rất lưu ý đến tên tuổi những ai được đề cử hay tự ứng cử - để từ đó có thể được bầu làm đại biểu QH.  Có lẽ chỉ những người còn quá khổ cực, vất vả ngày đêm đầu tắt mặt tối kiếm từng bữa ăn, hoặc những người đã quá no đủ sung sướng, muốn dành thời gian để hưởng thụ, ăn nhậu hay kiếm tiền nhiều hơn nữa, hoặc không có trách nhiệm tình cảm với vận mệnh đất nước ... - thì mới không quan tâm đến sự kiện chính trị có thể nói là rất quan trọng này của đất nước.

Luật sư Trương Trọng Nghĩa - đại biểu QH được lòng dân của TP. Hồ Chí Minh

Thế nên, tôi tất nhiên cũng khá quan tâm đến kỳ bầu cử Quốc Hội lần này. Mặc dù tôi vẫn biết chắc như đinh đóng cột rằng, tôi không cần phải lo lắng gì cả! Lại càng không nên phát biểu bày tỏ ý kiến quan điểm gì cả. Tất cả, như truyền thống vẫn thế, đã có đảng và nhà nước lo! Hay nói chính xác hơn, là đã có các vị trong Bộ chính trị của đảng lo và lãnh đạo hết - cho nhân dân, đất nước! Người dân có lo thì cứ lo thôi. Nhưng cũng chẳng thể làm gì khác được với những gì mà các bác to ở trên đã "quyết". (!?) (Xin nói rõ: đây là thực tiễn tại VN, không đồng nghĩa là đúng, hay hợp lý).

Nhưng dẫu biết là vậy, thì qua ý kiến của ông Tổng thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc nói hôm 18/3/2016 (xin xem bài trên báo Tuổi Trẻ bên dưới) khi nói về trường hợp ca sỹ Lâm Ngân Mai ứng cử đại biểu QH rằng: ​"chỉ hát hay thôi thì khó vào Quốc hội" - mà trên mạng xã hội rất nhiều ý kiến bày tỏ sự không đồng tình. Cho rằng ông Phúc nói như vậy có hàm ý coi thường người tự ứng cử, coi thường nghề diễn viên, nghệ sỹ ... tôi cũng cảm thấy hơi ngứa miệng, muốn bình bàn vài câu cho ... hả cái nỗi trằn trọc trong lòng! (Mà cứ đeo âm ỷ trong lòng hoài khó chịu lắm!).

(Ghi chú: Ngoài ra ông Nguyễn Hạnh Phúc còn nói nhiều chuyện khác cũng rất quan trọng và liên quan. Nhưng nói thật là do nó quan trọng quá. Mà như tôi đã mạo muội nói ở trên, là đảng đã quyết hết, nên tôi không bình bàn làm chi vì vô nghĩa).

Đại ý ông Nguyễn Hạnh Phúc nói như vầy (xin tạm đánh số thứ tự theo các ý):

1 - Văn nghệ sĩ ứng cử nhiều chứng tỏ họ rất yêu quý Quốc hội, nhưng vào Quốc hội không chỉ là hát hay, mà phải có năng lực để làm luật, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng.

2 - Nếu chỉ hát hay mà không đủ tiêu chuẩn, năng lực thì rất khó thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội. Nếu vừa hát hay vừa có năng lực của một đại biểu Quốc hội thì càng tốt.

3 - Tất nhiên cử tri sẽ quyết định bầu những người ứng cử nào.

Dưới đây là ý kiến của tôi:

Trước hết, xin nói luôn là tôi luôn luôn ủng hộ và quý trọng những ứng cử viên độc lập, tự ứng cử. Vì ít nhất cho thấy họ là những người quan tâm đến chính trị, muốn cống hiến sức lực, khả năng của mình cho người dân, cho đất nước. Bản thân các ứng cử viên độc lập (không do đảng và nhà nước giới thiệu trực tiếp) chắc chắn phải là những người dũng cảm, trí tuệ và yêu thích nghề chính trị. Chắc chắn nước ta trong bối cảnh hiện nay không có nhiều những người như vậy. Trong khi đất nước đang rất cần thật nhiều những người như vậy.

Về ý kiến của ông Phúc, tôi thấy (tức là theo quan điểm của cá nhân tôi) cũng có chỗ đúng, nhưng cũng có chỗ không đúng. Lại có chỗ vừa đúng vừa không đúng!

1- Vì QH là cơ quan quyền lực, cơ quan làm luật và giám sát - cho nên đúng là đại biểu QH cần "phải có năng lực làm luật, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng". Tức là tôi thấy việc này ông Phúc nói đúng. Tôi đồng tình với ý kiến này.

2 - "Nếu chỉ hát hay mà không đủ tiêu chuẩn, năng lực thì rất khó thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội. Nếu vừa hát hay vừa có năng lực của một đại biểu Quốc hội thì càng tốt".

Theo tôi, một khi người tự ứng cử đã được đưa vào danh sách ứng cử viên - thì hiển nhiên đã có đủ tiêu chuẩn theo luật định. Cụ thể tiêu chuẩn của người ứng cử đại biểu QH quy định tại  Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân và Luật tổ chức Quốc Hội. Cụ thể như sau:

.............

Điều 1. Nguyên tắc bầu cử

Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Điều 2. Tuổi bầu cử và tuổi ứng cử

Tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của Luật này.

Điều 3. Tiêu chuẩn của người ứng cử

1. Người ứng cử đại biểu Quốc hội phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội quy định tại Luật tổ chức Quốc hội.

2. Người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu Hội đồng nhân dân quy định tại Luật tổ chức chính quyền địa phương.

............

Luật Tổ chức Quốc Hội

Điều 22. Tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội

1. Trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp, phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

2. Có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; có bản lĩnh, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

3. Có trình độ văn hóa, chuyên môn, có đủ năng lực, sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tín để thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội.

4. Liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, được Nhân dân tín nhiệm.

5. Có điều kiện tham gia các hoạt động của Quốc hội.

.................

Như vậy, ý kiến của ông Phúc (như ý 2 ở trên) là thừa và có vẻ gì đó kể cả, chủ quan. Vì người ta đã có đủ tiêu chuẩn rồi thì mới được đưa vào danh sách đề cử. Nên trong quá trình hoạt động (giả sử đã được bầu vào QH) như thế nào, có xứng đáng với niềm tin và sự gửi gắm của cử tri (người dân) hay không là việc của chính vị đại biểu QH ấy. Không phụ thuộc vào chuyện "tiêu chuẩn" nữa.

Việc ông Phúc nói như vậy bỗng làm tôi nhớ khi mới vào nghề luật sư cách nay khoảng 15 năm, tôi bào chữa theo chỉ định trong một vụ án mà bị cáo là người chưa thành niên (13 tuổi). Cậu bé bị bắt giam hơn 3 tháng và truy tố về tội cưỡng đoạt tài sản - vì đã hỏi xin một điếu thuốc lá của một người đàn ông trong công viên mà không được. Sau đó, cậu bé đã "hăm dọa" người đàn ông và tự ý mở gói thuốc đang để trên ghế đá, lấy đúng một điếu thuốc. Khi đó, người đàn ông đã kêu dân phòng đến bắt cậu bé, dẫn vào đồn công an.

Tại phiên tòa xét xử, khi tôi nêu quan điểm bào chữa cho rằng hành vi cậu bé chưa nguy hiểm đến mức bị xem là tội phạm, chỉ nên xử lý hành chính và cần thả cậu bé ngay vì không đáng để tạm giam suốt mấy tháng, thì vị Kiểm sát viên lớn tiếng nói tôi "không hiểu luật", "đề nghị luật sư về xem lại luật"!

Tôi đã mạnh mẽ đáp trả: "tôi là luật sư, tôi có đủ tư cách, kiến thức, thẩm quyền và cả trách nhiệm nói lên quan điểm của mình, bào chữa cho bị cáo. Tại phiên tòa này, quan điểm của  tôi là cậu bé không phạm tội. Việc KSV nói như vậy là tự cho mình là "cha" thiên hạ. Đứng trên pháp luật".

Thẩm phán chủ tọa đã phải lên tiếng dàn hòa. Sau đó Tòa vẫn tuyên cậu bé phạm tội, nhưng mức án bằng đúng thời gian tạm giam và thả ngay tại tòa.

Nhưng về việc ông Phúc nói "Nếu vừa hát hay vừa có năng lực của một đại biểu Quốc hội thì càng tốt" thì tôi không thể đồng ý. Vì sao lại "càng tốt"chỉ vì ... hát hay! QH không phải là một rạp hát. QH không cần đại biểu phải hát hay!

3 - "Tất nhiên cử tri sẽ quyết định bầu những người ứng cử nào".

Ý kiến này của ông Phúc theo tôi khá "hấp dẫn" và "ly kỳ" - ở chỗ là có phần đúng, nhưng cũng có phần ... không đúng!

Đúng - là cử tri sẽ quyết định bầu cho ai. Hay nói chính xác là cử tri sẽ có quyền lựa chọn và bầu cho ứng cử viên nào mà mình muốn.

Sai - là ở chỗ nói vậy mà không phải vậy. Vì ứng cử viên (đặc biệt là ứng cử viên tự ứng cử) để có thể lọt vào danh sách ứng cử chính thức đưa ra bầu, bắt buộc phải qua các vòng tinh giảm gọi là "hiệp thương". Mà các vòng hiệp thương này thì dù dân chủ đến thế nào, cuối cùng bắt buộc phải dựa theo cơ cấu, tỷ lệ, thành phần ...vv do Ủy ban bầu cử QH đưa ra. Nói sâu hơn, thì cơ cấu, tỷ lệ đại biểu QH như thế nào chính là do và theo quan điểm, sự chỉ đạo, lãnh đạo "toàn diện" của đảng và Nhà nước - trong đó quy định tỷ lệ ứng cử viên tự ứng cử và người ngoài đảng là rất rất ít. Thế nên cho dù người dân (cử tri) có muốn bầu cho một vị ứng cử viên tự do nào đó mà mình thật sự tin tưởng quý mến, nhưng vị này lại "bị" Ủy ban MTTQ loại - qua cơ chế hiệp thương, thì có đâu mà cử tri bầu!

Thôi thì trong bối cảnh hiện tại, cũng đành hy vọng vị nào rồi đây trúng cử đại biểu QH, thì dù là ứng cử viên tự do, hay ứng cử viên do đảng, cơ quan nhà nước giới thiệu, dù là già hay trẻ, là người bắc hay nam ... xin các vị hãy nhớ mình là đại biểu QH - xin hãy vì nước, vì dân một cách ...thật sự!

-----------------

Bài trên báo Tuổi Trẻ:

​Chỉ hát hay thôi thì khó vào Quốc hội

18/03/2016 16:45 GMT+7

TTO - Tổng thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc đã nói như vậy trước đề nghị “bình luận về việc có nhiều người tự ứng cử đại biểu Quốc hội Khóa XIV”. Câu hỏi được phóng viên báo Đại biểu Nhân dân nêu tại cuộc họp báo quốc tế giới thiệu nội dung, chương trình kỳ họp thứ 11 của Quốc hội, vừa kết thúc cách đây ít phút.

“Các văn nghệ sĩ ứng cử nhiều chứng tỏ họ rất yêu quý Quốc hội, nhưng vào Quốc hội không chỉ là hát hay, mà phải có năng lực để làm luật, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng” - ông Phúc nói.

“Chứ nếu chỉ hát hay mà không đủ tiêu chuẩn, năng lực thì rất khó thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội. Nếu vừa hát hay vừa có năng lực của một đại biểu Quốc hội thì càng tốt. Tất nhiên, cử tri sẽ quyết định bầu những người ứng cử nào” - ông Phúc bình luận.

Theo phó tổng thư ký Quốc hội Lê Minh Thông, kỳ họp thứ 11 của Quốc hội sẽ khai mạc ngày 21-3 và dự kiến kết thúc ngày 12-4, trong đó dành tới 10,5 ngày để kiện toàn nhân sự Nhà nước.

“Hơn một nửa thời gian kỳ họp dành cho công tác nhân sự, vậy có bao gồm thay thế ba vị trí Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội không? Xin ông cho biết nhân sự cụ thể của ba chức danh này?” - phóng viên Economy hỏi.

Ông Phúc đáp: “Kỳ họp dành thời gian kiện toàn nhân sự Nhà nước. Có rất nhiều nhân sự, cả bên phía Chính phủ nữa. Về nhân sự cụ thể, chờ khi liên quan đến mục nhân sự thì sẽ có sự giới thiệu. Đảng giới thiệu, Quốc hội bỏ phiếu quyết định về nhân sự cụ thể”.

Phóng viên AP hỏi rõ hơn: “báo chí trong nước đã đưa tin các ứng cử viên được Ban Chấp hành Trung ương thống nhất giới thiệu gồm ông Trần Đại Quang ứng cử chức danh Chủ tịch nước, ông Nguyễn Xuân Phúc ứng cử Thủ tướng Chính phủ, bà Nguyễn Thị Kim Ngân ứng cử Chủ tịch Quốc hội, xin ông khẳng định điều này có đúng không?”.

"Công tác cán bộ là của Đảng, văn bản chính thức là Trung ương trình ra, giới thiệu ra Quốc hội thì lúc đó mới có danh sách chính thức"

Ông Phúc trả lời: “Công tác cán bộ là của Đảng, văn bản chính thức là Trung ương trình ra, giới thiệu ra Quốc hội thì lúc đó mới có danh sách chính thức”.

Phóng viên Tuổi Trẻ nêu vấn đề: Theo quy định của pháp luật, nhiệm kỳ của những người giữ các chức danh được Quốc hội bầu và phê chuẩn kết thúc cùng với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ Quốc hội, tức là khoảng cuối tháng 7 này. Nếu chuyển giao quyền lực trong tháng 4, nghĩa là phải có sự tự nguyện của những người giữ các vị trí sẽ chuyển giao.

Xin ông cho biết đến thời điểm này Tổng Thư ký Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nhận được bao nhiêu đơn xin từ nhiệm của những người có liên quan; Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội đã có đơn xin từ nhiệm chưa?

Ông Phúc giải thích: Nhiệm kỳ của những người giữ các chức danh được Quốc hội bầu và phê chuẩn là 5 năm. Trong thời gian này thì Quốc hội có quyền bãi nhiệm, miễn nhiệm.

Theo quy định thì cá nhân những người giữ các chức danh đó có thể viết đơn xin từ chức, đồng thời cũng có quy định là với những người do cơ quan có thẩm quyền trình để thay thế thì không cần phải có đơn. Cái này là theo Luật Tổ chức quốc hội năm 2014.

LÊ KIÊN