Thứ Năm, 10 tháng 12, 2015

Khi Viện kiểm sát không chịu tranh luận tại Tòa

BLA: Trong một phiên tòa xét xử, việc tranh luận giữa luật sư và Viện kiểm sát là một thủ tục bắt buộc và không thể thiếu. Nhằm xác định sự thật khách quan, để Tòa có cơ sở xem xét, đưa ra phán quyết đúng pháp luật. Nhưng trên thực tế, rất nhiều vụ án đại diện Viện kiểm sát đã cương quyết "im lặng", hoặc chỉ nói là "giữ nguyên quan điểm như trong cáo trạng". Điều này làm cho phần "tranh luận" bị vô hiệu và không còn ý nghĩa nữa. Trên thực tế, đây cũng chính là mầm mống của oan sai, đồng thời thể hiện rõ sự vi phạm pháp luật tố tụng trong xét xử. Bản thân tôi cũng đã từng nhiều lần tham gia vào những phiên tòa kiểu "không có tranh luận" như vậy. 

Tranh luận là một thủ tục bắt buộc trong xét xử. Luật tố tụng hình sự quy định Kiểm sát viên phải tranh luận với từng ý kiến của luật sư (ảnh minh họa)

Bài viết dưới đây đăng trên facebook của luật sư Lê Luân ( Đoàn luật sư TP. Hà Nội), tường thuật về một phiên tòa mà ông tham gia, cho chúng ta thấy một phiên tòa xét xử có vấn đề nghiêm trọng và khó chấp nhận được. Ở đây chúng tôi không muốn bàn về việc tòa xử đúng hay sai về mặt nội dung, tội phạm. Cũng không bênh gì phía luật sư. Mà muốn nêu quan điểm là Tòa cần phải xử theo đúng những nguyên tắc và thủ tục quy định tại Bộ luật tố tụng hình sự. Nếu không, thì chỉ làm cho uy tín của nền tư pháp nước nhà giảm sút mà thôi.   

Sáng nay (9-12-2015), bốn luật sư gồm tôi (Luân Lê), luật sư Trần Thu Nam, luật sư Nguyễn Hà Luân và luật sư Nguyễn Thị Huệ đến dự phiên tòa bào chữa cho bà Vũ Thị Hải với tội danh gây rối trật tự công cộng theo Điều 245.1 Bộ luật hình sự.

Nội dung vụ án và diễn biến phiên Tòa phúc thẩm:

Cơ quan điều tra và VKS quận Ba Đình đã khởi tố và truy tố bà Vũ Thị Hải vì hành vi gây rối trật tự công cộng với mặt cấu thành là "đã bị xử phạt hành chính" thông qua 02 Quyết định xử phạt (không có số) và bất hợp pháp thấy rõ.

Tại Kết luận Điều tra thì ghi 02 Quyết định này của Công an quận Ba Đình phạt, còn tại Cáo trạng VKS quận Ba Đình lại ghi do Công an phường Điện Biên (quận Ba Đình) phạt. Như vậy, trong 02 văn bản tố tụng quan trọng để buộc tội một người lại "mâu thuẫn" thấy rõ về cùng 1 tình tiết.

Tôi đã chỉ rõ, cả 02 quyết định xử phạt hành chính này (ngày 30.03.2015 và ngày 01.04.2015) đã vi phạm Điều 68, Điều 12 Luật Xử lý vi phạm hành chính nên không có giá trị pháp lý (vi phạm nghiêm trọng 04 vấn đề).

Đặc biệt, cái sai quan trọng nhất đó là: tại Quyết định xử phạt hành chính ngày 01.04.2015, ở phần cơ quan tiến hành phạt phía trên cùng bên trái thì ghi Công an quận Ba Đình, nhưng tại phần ký, đóng dấu tại cuối văn bản lại là Phó công an phường Điện Biên (!!!).

Khi tôi chỉ ra những điểm sai này thì cả Hội Đồng Xét Xử và vị đại diện VKS mới "ngẩn người" và vội vã tìm đọc hồ sơ để xác định.

Tiếp theo, việc bắt bà Hải, do là trường hợp bắt quả tang, có nêu ra 4 người làm chứng. Nhưng tại phiên tòa hôm nay các luật sư đề nghị có mặt tại tòa để đối chất thì họ nói đã triệu tập ở phiên sơ thẩm nên không cần thiết (???). Trong khi đó, cấp phúc thẩm là một cấp xét xử độc lập và là một thủ tục khác. Hơn nữa, tại phiên sơ thẩm các nhân chứng này đã "khai mâu thuẫn" với hiện trường và sự thật.

Với video quay lại cảnh bà Hải ở hiện trường được tòa dùng làm chứng cứ thì các luật sư đề nghị công bố tại phiên tòa nhưng tòa "cố tình lờ đi" và nói "đã trích ra các bản ảnh có trong hồ sơ". Với các bản ảnh này, tôi đã đưa cho tất cả mọi người dự tòa xem rằng nó không chứng minh sự có mặt của 04 nhân chứng có mặt tại hiện trường.

Về vấn đề nhận dạng, tôi đã nói rằng việc nhận dạng vi phạm Điều 139 BLTTHS vì đã đưa ra bản ảnh như trực tiếp "chỉ đích danh người được nhận dạng" vì đã đưa ảnh có những đặc điểm và dấu hiệu thấy rõ mà người khác không có về vẻ bề ngoài.

Luật sư Nguyễn Hà Luân đã yêu cầu HĐXX phải "giải mật" tài liệu vì trong hồ sơ có tài liệu đóng dấu "mật" nhưng tòa đã không làm việc này mà tiếp tục xét xử. Luật sư Nguyễn Hà Luân tiếp tục bào chữa và nói rõ rằng các quyết định xử phạt hành chính và sự xuất hiện của các nhân chứng là "không có thật, được ngụy tạo".

Luật sư Trần Thu Nam cũng đồng quan điểm này như đã bào chữa tại cấp sơ thẩm.

Tôi lại tiếp tục nói rõ việc vi phạm việc bắt tạm giam bị cáo theo Điều 88 BLTTHS vì đây là tội ít nghiêm trọng dưới 02 năm tù giam.

Chúng tôi đề nghị HĐXX tuyên bị cáo vô tội và trả tự do cho bị cáo tại phiên tòa vì căn cứ để buộc tội và xét xử là bất hợp pháp thì không thể dùng thứ bất hợp pháp để kết tội một người được.

Khi vị đại diện VKS thực hiện chức năng công tố là luận tội bị cáo trước tòa, tôi đưa ra những vấn đề trên cùng luật sư Trần Thu Nam, Nguyễn Thị Huệ, Nguyễn Hà Luân bổ sung các quan điểm khác thì vị đại diện VKS chỉ nói lại được 1 vấn đề và không có bất cứ căn cứ điều luật cụ thể nào.

Khi chúng tôi đối đáp lại xong và yêu cầu vị đại diện VKS tranh luận lại thì, Chủ tọa phiên tòa đã "cứu" vị đại diện VKS bằng cách "bỏ" thẳng vào trong phòng và nghị án, trong khi cả bốn luật sư đều không hiểu chuyện gì và đã yêu cầu HĐXX tiếp tục tiến hành phiên tòa đối với phần tranh luận nhưng vô vọng.

HĐXX đã cứu vị đại diện VKS, đã thắng về mặt quyền năng tư pháp nhưng đã "thua" thực sự về mặt khoa học pháp lý, mặt chứng cứ và cả về khả năng tranh luận.

Bản án phúc thẩm vẫn tuyên, bất chấp những sai phạm, những căn cứ quan trọng nhất trái luật mà tuyên xử bị cáo 15 tháng tù, giảm 03 tháng so với cấp sơ thẩm.

Luật sư Lê Luân kết luận: "Đây, thực sự là một thất bại của một nền công lý".

--------------

Quy định tại Bộ luật tố tụng hình sự:

TRANH LUẬN TẠI PHIÊN TÒA

Điều 217. Trình tự phát biểu khi tranh luận

1. Sau khi kết thúc việc xét hỏi tại phiên tòa, Kiểm sát viên trình bày lời luận tội, đề nghị kết tội bị cáo theo toàn bộ hay một phần nội dung cáo trạng hoặc kết luận về tội nhẹ hơn; nếu thấy không có căn cứ để kết tội thì rút toàn bộ quyết định truy tố và đề nghị Hội đồng xét xử tuyên bố bị cáo không có tội.

Luận tội của Kiểm sát viên phải căn cứ vào những tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra tại phiên toà và ý kiến của bị cáo, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự và những người tham gia tố tụng khác tại phiên toà.

2. Bị cáo trình bày lời bào chữa, nếu bị cáo có người bào chữa thì người này bào chữa cho bị cáo. Bị cáo có quyền bổ sung ý kiến bào chữa.

3. Người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hoặc người đại diện hợp pháp của họ được trình bày ý kiến để bảo vệ quyền và lợi ích của mình; nếu có người bảo vệ quyền lợi cho họ thì người này có quyền trình bày, bổ sung ý kiến.

Điều 218. Đối đáp

Bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác có quyền trình bày ý kiến về luận tội của Kiểm sát viên và đưa ra đề nghị của mình; Kiểm sát viên phải đưa ra những lập luận của mình đối với từng ý kiến.

Người tham gia tranh luận có quyền đáp lại ý kiến của người khác. Chủ toạ phiên toà không được hạn chế thời gian tranh luận, tạo điều kiện cho những người tham gia tranh luận trình bày hết ý kiến, nhưng có quyền cắt những ý kiến không có liên quan đến vụ án.

Chủ tọa phiên tòa có quyền đề nghị Kiểm sát viên phải đáp lại những ý kiến có liên quan đến vụ án của người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác mà những ý kiến đó chưa được Kiểm sát viên tranh luận.

Điều 219. Trở lại việc xét hỏi

Nếu qua tranh luận mà thấy cần xem xét thêm chứng cứ thì Hội đồng xét xử có thể quyết định trở lại việc xét hỏi. Xét hỏi xong phải tiếp tục tranh luận.

Điều 220. Bị cáo nói lời sau cùng

Sau khi những người tham gia tranh luận không trình bày gì thêm, chủ tọa phiên tòa tuyên bố kết thúc tranh luận.

Bị cáo được nói lời sau cùng. Không được đặt câu hỏi khi bị cáo nói lời sau cùng. Hội đồng xét xử có quyền yêu cầu bị cáo không được trình bày những điểm không liên quan đến vụ án, nhưng không được hạn chế thời gian đối với bị cáo.

Nếu trong lời nói sau cùng, bị cáo trình bày thêm tình tiết mới có ý nghĩa quan trọng đối với vụ án, thì Hội đồng xét xử phải quyết định trở lại việc xét hỏi.

-------------


Tố tụng
  1. Thủ tục, trình tự tố tụng một Vụ án hình sự
  2. Những trường hợp không khởi tố vụ án hình sự
  3. Những tội danh chỉ khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại
  4. Việt Nam cần có Tòa án Hiến pháp
  5. "Quyền im lặng" cần được thực hiện và quy định ngay trong Hiến pháp
  6. Đại biểu QH Đỗ Văn Đương tiết lộ thông tin về gắn camera trong phòng hỏi cung và lý luận về Quyền im lặng (5/2015)
  7. Đại biểu QH Lê Thị Nga: Hỏi cung phải ghi hình: Thiếu bao tiền thì nói QH biết (6/2015)
  8. Cần bảo đảm tính độc lập và công minh trong xét xử
  9. Làm gì để dân tin vào tòa?
  10. Khi Tòa không tôn trọng sự thật (9/2015)
  11. Quyền im lặng - tiếp tục chờ (9/2014)
  12. Bàn về quyền im lặng của bị can, bị cáo
  13. Luật sư chỉ định trong vụ án "thảm sát" 6 người trong một gia đình ở Bình Phước
  14. Lo ngại về những phiên tòa xét xử "công khai" sẽ ngày càng ít được công khai
  15. Đầu thú & Tự thú khác nhau thế nào?
  16. 'Thẩm phán ta sợ đủ thứ' (10/2014)
  17. Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH quy định về giám định tỷ lệ thương tật & Kết luận tỷ lệ thương tật 35% trong vụ án Nguyễn Mai Trung Tuấn (11/2015)
  18. Cải cách tư pháp: còn nhiều cản ngại từ con người, qui định ...
  19. Tạm giam đang bị lạm dụng?
  20. Nên chuyển quyền bắt giam giữ từ Cơ quan điều tra sang Tòa án?
  21. Vì sao Bọ Lập bị tạm giam? (12/2014)
  22. Hỏi cung trẻ em không có mặt người giám hộ là sai
  23. Bị cáo ra tòa: Mặc áo tù hay áo thường?
  24. Vài băn khoăn xung quanh biện pháp ngăn chặn "còng tay, còng chân" bị can, phạm nhân (7/2015)
  25. Chuyện công an bức cung, nhục hình & quyền bào chữa của công dân
  26. Suy nghĩ về 3 giải pháp chống bức cung nhục hình của ông Phó giám đốc công an TP.HCM (3/2014)
  27. Án oan, vì đâu? ...
  28. Án "bỏ túi" - giữ hay bỏ?
  29. Bàn tiếp về "án bỏ túi": Nên coi đó là "án dự thảo"!
  30. Bóng ma "chạy án" trong chuyện thẩm phán "giúp" bị đơn tẩu tán tài sản
  31. Sự vô lý của án treo
  32. Luật sư và việc tham gia phiên hòa giải trong vụ án dân sự
  33. Án tòa: Lý lẽ của luật sư - sao không ghi nhận?
  34. Ý kiến của một sinh viên báo chí về Vụ án Cầu Voi
  35. Bài bào chữa của luật sư: đâu phải kiểu gì cũng được !
  36. "Không ít luật sư cãi lấy được"
  37. Tòa không có quyền trả hồ sơ khi đã xét xử
  38. Có nên gắn camera ở phòng xử án để giám sát việc xét xử?
  39. Gắn camera trong phòng hỏi cung: Khó là do tư duy không muốn
  40. Điều tra viên đối chất tại tòa, tại sao không?
  41. Chưa thể cho đặt tiền tại ngoại
  42. Thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc thực hiện như thế nào?
  43. Hồ sơ vụ án: Vì sao lại bí mật?
  44. Khốn khổ vì Tòa quyết không nhận đơn (6/2015)
  45. Xét xử án dân sự kéo dài, quá hạn: Án tồn đọng, kéo dài: Do đâu? (bài 1)Án quá hạn (bài 2) : Những thủ thuật kéo rêÁn quá hạn (bài cuối) : Giải pháp công khai, minh bạch
  46. Định giá tài sản trong vụ án hình sự: Thiếu khoa học, bất hợp lý
  47. Án treo và khả năng “dại gì mà kháng cáo” của cựu chủ tịch Tiên Lãng
  48. Đương sự có quyền không trả lời câu hỏi của luật sư”(?)
  49. Luật sư mặc áo gì?
  50. Luật sư chưa có chỗ ngồi tương xứng
  51. Cần bảo đảm quyền được xem biên bản phiên tòa
  52. Phiên tòa “xét xử công khai” cần phải thật sự công khai !
  53. Nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán
  54. Hội thẩm nhân dân: Không thể “ngồi cho có”
  55. Luật sư không có quyền thu thập chứng cứ trong vụ án hình sự ?! (12/2014)
  56. Luật sư thu thập chứng cứ: Cửa còn quá hẹp!
  57. Qui tắc đạo đức luật sư: Thông tin và bí mật thông tin
  58. Qui tắc đạo đức luật sư: Không được hứa hẹn để nhận thưởng
  59. Cần truy tố người mẹ vứt bỏ con mình
  60. Luật sư “tố” tòa bỏ qua chứng cứ mới
  61. Phiên tòa clip sex Vàng Anh sẽ xử kín?
  62. Vụ án Huyền Như: Tòa sơ thẩm có sai phạm và chưa làm rõ nhiều vấn đề
  63. Đơn tố cáo của một đương sự trong vụ án Huỳnh Thị Huyền Như lừa đảo 4.000 tỷ đồng
  64. Những vấn đề pháp lý xung quanh căn biệt thự 43 tỷ đồng mà Huyền Như kháng cáo đề nghị trả lại cho mẹ mình
  65. Luật sư của ông Trương Duy Nhất kiến nghị Tòa án triệu tập một số cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước tham dự phiên tòa
  66. Thi hành án yếu kém làm công lý không được thực thi
  67. Bỏ lửng để tài sản "bốc hơi"
  68. Hoãn thi hành án : “Chạy” giỏi hay luật hở ?