Thứ Hai, 23 tháng 11, 2015

Cụ bà 85 tuổi cắt vụn gần 1 triệu euro trước khi qua đời


Bình luận án
Một bà cụ 85 tuổi trước khi qua đời đã cắt bỏ khoảng 30 tỷ đồng tiền mặt, là số tiền mà cụ dành dụm cả đời, vì không muốn cho con cháu mình hưởng thừa kế. Liệu ý nguyện của bà có trở thành hiện thực hay không?  Số tiền quá lớn như vậy bị hủy hoại có đáng tiếc hay không? Câu chuyện xảy ra ở Áo tháng 11/2015.
<- Số tiền hơn 1 triệu đô bị cắt nhỏ và xếp gọn gàng trên giường của bà cụ. (Ảnh: Mirror) 
Nội dung sự việc:

Đầu tháng 11/2015, báo chí quốc tế đưa tin tại một Viện dưỡng lão ở Áo, một bà cụ 85 tuổi vừa qua đời. Điều đáng nói là sau khi cụ bà qua đời, người ta phát hiện toàn bộ số tiền tiết kiệm của bà đã bị cắt thành từng miếng nhỏ, xếp chồng lên nhau và đặt gọn gàng trên giường.
Số tiền tiết kiệm của bà lên đến gần 1 triệu euro, tức là khoảng gần 30 tỷ đồng Việt Nam. Bà cụ đã cắt tiền ra thành từng miếng nhỏ, do không muốn bất kỳ ai trong gia đình có thể được hưởng số tiền này.

Nhân viên khi dọn phòng đã phát hiện gần 1 triệu euro tiền mặt, cũng như nhiều ghi chép về các tài khoản ngân hàng với số tiền lên đến sáu chữ số đã vị cắt vụn và đặt trên
Công tố viên nhà nước Erich Habitzl đã xác nhận việc tìm thấy số tiền và cho hay không thể làm gì cho người thân của cụ bà. Ông Habitzl cho biết: “Thiệt hại về tiền bạc trong tài sản của cụ bà này không phải là tội hình sự, vì thế chúng tôi sẽ không tiến hành điều tra”.
Tuy nhiên, theo tờ Kurier, ngân hàng trung ương OeNB của Áo nói rằng có thể đổi toàn bộ số tiền đã bị cắt này. Một quan chức của ngân hàng cho biết: “Nếu người thừa kế có thể tìm thấy một mảnh cắt của tiền và chứng minh được nguồn gốc thì tất nhiên toàn bộ số tiền bị cắt có thể được đổi lại”.

............

Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong:

Đây quả là một vụ việc khá hiếm hoi, nhưng không thật sự bất ngờ. Ngay tại Việt Nam, trong hoạt động nghề nghiệp của mình, tôi đã nhiều lần chứng kiến, thậm chí từng trực tiếp làm Di chúc cho một cụ già, nội dung thể hiện ý nguyện để lại một căn nhà mặt tiền ở một quận Trung tâm thành phố HCM cho 3 người con gái. Nhưng bà cụ cương quyết không cho cô con gái đầu ... dù là một xu. Bà đã rất giận vì người con này suốt nhiều năm qua tỏ ra bội bạc, bất hiếu và hỗn láo!

Theo quy định của pháp luật, hầu hết các quốc gia trên thế giới, đều quy định mỗi người có quyền định đoạt, chiếm hữu và sử dụng tài sản của mình một cách tùy ý, không ai được quyền can thiệp. Thế nên, việc bà cụ trong câu chuyện trên không muốn số tiền mà mình tiết kiệm được lọt vào tay những người thừa kế (theo pháp luật) là hoàn toàn thuộc quyền của bà, không có gì sai luật.

Tuy nhiên, việc bà cụ vì có ý định như vậy, mà lại hủy hoại (cắt bỏ) một số tiền rất lớn như vậy, dưới lăng kinh pháp luật cũng có nhiều chuyện đáng bàn luận và cũngkhá thú vị.

Trước hết là việc hủy hoại tiền. Theo lời của người Công tố viên bên Áo, thì hành vi hủy tiền của bà cụ không phải là tội phạm, nên họ sẽ không tiến hành điều tra. Hàm ý ở đây là nếu luật hình sự Áo có quy định về tội danh hủy hoại tiền, thì họ sẽ tiến hành điều tra. Vì mặc dù bước đầu xác định bà cụ là "thủ phạm", thì vẫn cần phải tìm hiểu xem có còn ai liên quan nữa không? Chứ bà cụ đã qua đời rồi thì làm sao mà kết tội hay xét xử bà được nữa.

Pháp luật Việt Nam cũng vậy, không có tội danh hủy hoại tiền. Tuy nhiên, lại có quy định về tội danh "hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản". Mà tiền thì cũng chính là một loại tài sản, thế nên nếu ở mức độ nghiêm trọng, thì tôi nghĩ người nào cố tình hủy hoại tiền vẫn có khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự.  

Còn nhớ cách nay khoảng vài năm, trên mạng xã hội xôn xao về đoạn clip ghi lại cảnh một nam thanh niên dùng một tay cầm những tờ tiền Việt loại 50.000 và 100.000 đồng, tay kia cầm bật lửa ...đốt! Khi đó cộng đồng mạng đã lên tiếng phản đối hành động của người thanh niên. Nhiều ý kiến cho rằng, đây không chỉ được xem là hành động “chơi ngông” mà còn là hành vi vi phạm pháp luật.
Việc xác định hành vi đốt tiền là "vi phạm pháp luật" là hoàn toàn đúng và ở mức nhẹ nhất. Vì tại điều 3 Quyết định số 130/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, về việc bảo vệ tiền Việt Nam ban hành năm 2003, có quy định nghiêm cấm việc hủy hoại tiền Việt Nam bằng bất kỳ hình thức nào.

Thứ nữa là nói đến chuyện hành vi hủy tiền của bà cụ có dẫn đến kết quả là bà cụ có tước bỏ được quyền hưởng thừa kế của con, cháu của bà hay không? Thật đáng tiếc là không, vì ... không đúng cách!

Theo quy định tại Bộ luật dân sự (có lẽ ở nước ngoài cũng quy định tương tự), người có tài sản khi còn sống có quyền định đoạt tài sản của mình. Còn trong trường hợp người có tài sản qua đời (còn tài sản để lại), thì sẽ giải quyết như sau:

- Nếu có Di chúc, thì phải thực hiện theo Di chúc. (Ghi chú: Di chúc là văn bản thể hiện ý nguyện của người có tài sản đối với tài sản của mình, sau khi qua đời). 

- Nếu không có Di chúc, thì dù muốn hay không, sẽ chia tài sản (lúc này trở thành "di sản" của người quá cố) theo "theo quy định của pháp luật". Tức là chia cho những người thừa kế (vợ, chồng, con - gọi là "hàng thừa kế thứ nhất"). Nếu không có "hàng thừa kế thứ nhất", thì chia cho "hàng thừa kế thứ hai" là cháu...vv.

Như vậy, trong câu chuyện trên, do bà cụ không có di chúc, nên dù sinh thời bà không muốn, thì số tài sản mà bà để lại vẫn sẽ "lọt vào tay" những người mà bà không muốn. Hay nói khác đi, do bà cụ không nắm rõ quy định của pháp luật, nên dù cố tình hủy tiền, thì ý nguyện của mình cũng đã không đạt được. (Ấy là tôi nói theo kiểu "lý sự", chứ thực ra bà cụ đã qua đời rồi, thì có lẽ cũng không còn biết, hay vui buồn gì được nữa).

Cuối cùng, có một tình tiết nữa cũng rất đáng quan tâm là số tiền bị cắt rách như vậy có còn giá trị gì nữa hay không? Xin nói luôn là về nguyên tắc hoàn toàn có thể "khôi phục lại" bằng cách tới ngân hàng đổi thành tiền nguyên vẹn. 

Nói chung, tại nhiều nước, trong đó có Việt Nam, đều quy định người dân có thể đổi lại tiền hư hỏng, tiền rách nát. Đây cũng là nghĩa vụ và trách nhiệm của ngân hàng. Nhằm bảo đảm số lượng và chất lượng của đồng tiền lưu thông trên thị trường luôn ổn định và tốt.

Thế nên, theo tôi nghĩ, thì khả năng số tiền bà cụ cắt bỏ sẽ được ngân hàng thu đổi cho những người thừa kế của bà là khá cao. Vì đó đều là những đồng tiền hợp pháp, con cháu của bà được hưởng thừa kế đúng luật.

Tình tiết này làm tôi chợt nhớ đến chuyện một chị bán ve chai ở Sài Gòn năm rồi đã nhặt được 5 triệu yen (tiền Nhật) trong một thùng loa cũ. Sau một năm không tìm ra chủ, chị đã được hưởng toàn bộ số tiền này. Một ngân hàng thương mại ở Sài Gòn đã đổi cho chị 4 triệu yen. Còn 1 triệu yen bị hư hỏng khá nặng, và vừa qua ngân hàng bên Nhật cũng đã đồng ý thu đổi cho chị ve chai. 
...........