Thứ Sáu, 30 tháng 10, 2015

Từ một hợp đồng tín dụng bị truy tố về tội lừa đảo: Hình sự hóa một quan hệ kinh tế?


BLA: Vì vụ án chưa xét xử, bản án chưa có, nên chúng tôi không thể khẳng định là bị can có bị kết tội hay không? Và có oan hay không. Tuy nhiên vụ việc xuất phát từ một giao dịch thương mại tín dụng (hợp đồng vay), việc đi vay là do cả công ty quyết định, số tiền vay lấy ra cũng không sử dụng cho mục đích cá nhân mà thực hiện đúng theo nội dung vay. Vậy mà cuối cùng, do công ty không trả đủ nợ vay, lại chỉ có một người bị kết tội lừa đảo thì kể cũng lạ. Một vụ án khá "hay" và "lạ" xét về mặt khoa học pháp lý.

Ls Tạ Anh Tuấn: Lại thêm một vụ án oan? 16 tháng tạm giam, 245 lần gửi đơn kêu oan công lý vẫn chưa được thực thi. Hành trình đi tìm công lý của nguyên giám đốc Thân Văn Hưng (SN 1976) trú tại phòng 104, nhà B2, khu tập thể phân đạm, đường Trần Nguyên Hãn, TP Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang trong suốt thời gian 05 năm đi tìm công lý thật gian nan, vất vả. Ông Hưng đã gửi 245 lá đơn kêu oan đến các lãnh đạo Đảng và Nhà nước và các cơ quan tố tụng ở trung ương và địa phương, nhưng vẫn chưa nhận được hồi âm. 

(ảnh minh họa, nguồn internet)

Nội dung vụ án:

Ngày 23/1/2015, VKSND tỉnh Bắc Giang có Cáo trạng số 02/KSĐT – KTCV truy tố ông Hưng phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” - theo Điều 139 Bộ luật hình sự.

Theo Cáo trạng, Công ty cổ phần Hưng Sơn (Công ty Hưng Sơn) là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh phân phối hàng tiêu dùng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, đăng ký thành lập vào ngày 7/7/2009 với số vốn điều lệ là 5 tỷ đồng. Chủ tịch HĐQT là ông Nguyễn Trường Sơn, giám đốc đại diện theo pháp luật là ông Thân Văn Hưng.

Ngày 25/11/2010, Công ty Hưng Sơn nhóm họp thảo luận về phương án vay vốn ngân hàng để kinh doanh và quyết định ủy quyền toàn bộ cho ông Hưng ký kết các hợp đồng và giấy tờ khác liên quan đến vấn đề vay vốn tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng –  Chi nhánh Bắc Giang (VP Bank Bắc Giang).

Ngày 8/12/2011, Công ty Hưng Sơn ký hợp đồng tín dụng số: LD1034200086 với ngân hàng VP Bank Bắc Giang vay số tiền 6.5 tỷ đồng để kinh doanh hàng tiêu dùng (nước mắm Nam Ngư các loại của Công ty CP thực phẩm MASAN). Thời hạn vay kể từ ngày thực hiện khoản vay đầu tiên đến ngày 25/3/2011. Tài sản bảo đảm cho khoản vay là chứng thư bảo lãnh của Chi nhánh ngân hàng phát triển (VDB) khu vực Bắc Ninh - Bắc Giang.

Toàn bộ khoản vay đã được ngân hàng VP Bank Bắc Giang giải ngân và chuyển cho công ty CP thực phẩm MASAN theo đúng các đơn hàng, Công ty Hưng Sơn cũng đã nhận được hàng hóa đầy đủ, đã bán hết số hàng nhập và thu tiền về.

Cáo trạng cho rằng trong hồ sơ bảo lãnh vay vốn Ngân hàng Công ty Hưng Sơn mất khả năng về tài chính, với tổng nợ vay các cá nhân ngoài xã hội và các tổ chức tín dụng là 14.531.732.235 đồng tiền gốc (trong đó: nợ vay cá nhân ngoài xã hội là 7.623.398.900 đồng, nợ vay các tổ chức tín dụng là 6.908.333.335 đồng), tiền hàng còn tồn đọng là 4.708.074.200 đồng, mất cân đối là 9.823.568.035 đồng. Các khoản nợ đều đến hạn và sắp đến hạn phải thanh toán (kể cả các khoản nợ vay ngoài xã hội và vay các tổ chức tín dụng) nhưng Công ty Hưng Sơn không có nguồn vốn, tài sản để thanh toán nợ vay và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh ….

Được sự ủy quyền của Hội đồng quản trị Công ty Hưng Sơn, Thân Văn Hưng đã trực tiếp thiết lập, ký hồ sơ đề nghị bảo lãnh gửi đến Ngân hàng phát triển Bắc Giang, để Ngân hàng phát triển Bắc Giang chấp thuận bảo lãnh vay vốn và ngân hàng VPBank Bắc Giang chấp thuận cho công ty Hưng Sơn vay vốn.

Hưng đã có hành vi gian dối trong việc thiết lập hồ sơ báo cáo tình hình hoạt động của công ty Hưng Sơn với nội dung, số liệu ở một số mục không đúng thực tế, phản ánh Công ty Hưng Sơn hoạt động bình thường, kinh doanh có lãi,

Hưng đã có hành vi điều chỉnh tăng chi phí trả trước dài hạn từ 1.260.000 đồng lên 2.346.000.000 đồng nâng khống lên thêm 1.086.000.000 đồng, tăng vốn chủ sở hữu từ 980.000.000 đồng lên 5 tỷ đồng, được nâng khống lên thêm 1.086.000.000 đồng….

Với cách điều chỉnh tăng như trên, Hưng đã làm tăng khả năng tài chính của Công ty Hưng Sơn lên thêm 9.823.568.035 đồng với mục đích để được Ngân hàng phát triển Bắc Giang bảo lãnh vay vốn tại Ngân hàng VPBank Bắc Giang. Từ căn cứ nêu trên Cáo trạng của VKSND tỉnh Bắc Giang cho rằng Thân Văn Hưng đã có hành vi gian dối trong việc thiết lập hồ sơ đề nghị bảo lãnh đối với khoản vay 6,5 tỷ, để được Ngân hàng VPBank Bắc Giang giải ngân cho vay vốn 6,5 tỷ rồi chiếm đoạt 4.109.767.938 đồng của Ngân hàng VPBank Bắc Giang.

..............

Luật sư Tạ Anh Tuấn: Hình sự hóa quan hệ kinh tế?

Kể từ khi được tại ngoại đến nay, ông Hưng vẫn không hiểu vì sao mình lại bị bắt và bị kết tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Theo ông Hưng thì công ty khó khăn không còn tài chính trả nợ chứ không phải ông có ý, gian dối để chiếm đoạt hơn 4 tỷ đồng của ngân hàng, mặt khác ông không bỏ trốn nhằm gây khó khăn cho việc thu hồi nợ. Mà bên cạnh đó, ông còn tích cực thúc giục các cổ đông trong Công ty tìm biện pháp tháo gỡ các khoản nợ.

Trước vụ án trên, Luật sư Tạ Anh Tuấn, Trưởng văn phòng luật sư Bách Gia Luật và Liên Danh (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết: Kết luận điều tra cũng như Cáo trạng quy kết ông Thân Văn Hưng phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo Điều 139 BLHS là không có cơ sở, không thỏa mãn các yếu tố cấu thành tội phạm (CTTP) của tội danh này, hình sự hóa quan hệ kinh tế.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn bản chất của vụ án này là giữa VPBank Bắc Giang với Công ty Hưng Sơn ký hợp đồng tín dụng số LD1034200086 ngày 8/12/2010.

Để đảm bảo khoản vay 6,5 tỷ đồng, Chi nhánh NHPT Bắc Ninh, Bắc Giang đã phát hành chứng thư bảo lãnh số 10/2010/NHPT.227-CTBL ngày 09/12/2010 cam kết có nghĩa vụ trả thay cho Công ty Hưng Sơn; trong trường hợp nếu Công ty Hưng Sơn mất khả năng thanh toán nợ đến hạn vi phạm hợp đồng tín dụng đã ký với ngân hàng VP bank Bắc Giang thì ngân hàng có quyền khởi kiện Công ty Hưng Sơn hoặc Ngân hàng phát triển Bắc Giang ra Toà án kinh tế có thẩm quyền giải quyết để thu hồi nợ.

Trong vụ án này, Cơ quan CSĐT đã vội vàng khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Thân Văn Hưng về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có dấu hiệu của việc “Hình sự hóa quan hệ kinh tế”.

Theo luật sư Tuấn, để thỏa mãn dấu hiệu tội danh theo Điều 139 BLHS ông Hưng phải có hành vi gian dối ngay từ ban đầu kể từ khi phát sinh giao dịch nhằm mục đích chiếm đoạt mới phù hợp với lý luận cơ bản của tội danh này, có nghĩa rằng phải quy kết số tiền là 6,5 tỷ khi vay vốn chứ không phải là hơn 4 tỷ đồng như quy kết trong Cáo trạng.

Bên cạnh đó, ông Hưng không có ý thức chiếm đoạt tiền vốn vay để nhằm mục đích tư lợi cá nhân. Thể hiện: kể từ khi công ty khó khăn về tài chính, không có khả năng trả nợ, trước khi bị khởi tố, bắt tạm giam ông Hưng đã trả hơn 2 tỷ đồng nợ gốc và lãi, tự nguyện bàn giao 5 xe ô tô cho ngân hàng VPBank Bắc Giang để trả nợ. Ông Hưng cũng không bỏ trốn để trốn tránh trách nhiệm hay gây khó khăn cho việc thu hồi nợ.

Luật sư Tạ Anh Tuấn còn cho rằng có tình tiết hết sức vô lý trong vụ án này: cả bị hại và thiệt hại đều không có.

Bởi 9 tháng trước khi vụ án được khởi tố vào ngày 17/5/2011, Ngân hàng VDB chi nhánh Bắc Ninh- Bắc Giang có văn bản số 537/NHPTKV-BN-BG-BL từ chối nghĩa vụ bảo lãnh và hủy bỏ chứng thư bảo lãnh đối với khoản vay 6,5 tỷ đồng của Ngân hàng VPBank Bắc Giang.

Chính vì không trả nợ thay một đồng nào, nên Ngân hàng VDB chi nhánh Bắc Ninh- Bắc Giang không hề có đơn tố cáo cũng như yêu cầu ông Hưng bồi thường thiệt hại, do vậy Ngân hàng VDB chi nhánh Bắc Ninh- Bắc Giang không thể là bị hại trong vụ án này (nguyên đơn dân sự) như trong Cáo trạng .

Ngoài ra phía Ngân hàng này có văn bản khẳng định rõ việc thẩm định và chấp thuận bảo lãnh cho công ty Hưng Sơn là đúng quy định.

Ba lần trả hồ sơ điều tra bổ sung không có gì mới  

Sau khi có Kết luận điều tra số 90/PC46, ngày 06/8/2013 của Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Giang hồ sơ vụ án chuyển sang VKSND tỉnh Bắc Giang để truy tố Thân Văn Hưng về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” ra trước Tòa.

Tuy nhiên trong hồ sơ vụ án chưa làm rõ được động cơ mục đích chiếm đoạt của ông Hưng do vậy VKSND tỉnh Bắc Giang trả hồ sơ cho Cơ quan CSĐT để điều tra bổ sung làm rõ một số vấn đề trong vụ án.

Ngày 8/12/2013, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Giang đã ra Bản kết luận điều tra bổ sung (lần 1) số 12/PC26 ngày 8/12/2013 và bản kết luận điều tra bổ sung (lần 2) số 62/PC46 ngày 7/4/2014.

Theo nội dung 2 bản kết luận điều tra bổ sung này, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Giang vẫn cho rằng ông Hưng phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và đề nghị VKSND tỉnh Bắc Giang ra cáo trạng truy tố ông Hưng.

Ngày 23/01/2015 VKSND Tỉnh có Cáo trạng số 02/KSĐT – KTCV truy tố ông Hưng ra trước Tòa án với tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản’ theo Điều 139 BLHS.

Tiếp đến ngày ngày 27/05/2015, TAND tỉnh Bắc Giang có Quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung số 07/2015/HSST-QĐ yêu cầu VKSND tỉnh Bắc Giang làm rõ ý thức chủ quan của Thân Văn Hưng, mục đích chiếm đoạt số tiền 4.109.767.938 đồng hay 6,5 tỷ đồng.

Cho đến nay Cáo trạng bổ sung không có gì mới so với Cáo trạng đã truy tố.

----------------

Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong:

Vụ án này quả có nhiều tình tiết đáng để băn khoăn.

1. Trước hết là việc xác định bên "bị hại" trong vụ án. Theo thông tin trong bài viết, thì Ngân hàng VDB chi nhánh Bắc Ninh- Bắc Giang ban đầu cấp Chứng thư bảo lãnh, nhưng sau đó đã tự mình hủy và cũng chưa bỏ ra đồng nào. Như vậy nếu xác định đây là bị hại thì đúng là khá lạ. Vì bị hại tức là phải có thiệt hại, bị mất tiền.

2. Theo quan điểm của tôi, công ty  Hưng Sơn vay của ngân hàng VPBank Bắc Giang có hợp đồng tín dụng đàng hoàng, cũng đã nhận tiền. Như vậy nếu nay Hưng Sơn không trả được nợ vay cho chủ nợ là ngân hàng VPBank Bắc Giang, thì ít nhất bước đấu xác định đây mới chính là bên bị thiệt hại. Hay thậm chí cứ cho là bị hại luôn. Chứ lẽ nào bị hại lại là Ngân hàng VDB chi nhánh Bắc Ninh- Bắc Giang - là bên cấp Chứng thư bảo lãnh?

3. Vả lại, cứ cho là ông Hưng đã giả mạo tài liệu, "làm đẹp" hồ sơ để Ngân hàng VDB chi nhánh Bắc Ninh- Bắc Giang tin tưởng cấp Chứng thư. Thì cũng không thể không nói tới cái lỗi về mặt nghiệp vụ của ngân hàng này.

....còn tiếp,