Chủ Nhật, 6 tháng 9, 2015

Công an bắn hạ kẻ dìm nước cháu bé - liệu đã thật sự không còn cách nào khác?

Ls. Trần Hồng Phong

Pháp luật cho phép người thi hành công vụ bắn hạ kẻ có hành vi phạm tội, khi đối tượng có hành động chống đối, gây ra, hoặc tiềm ẩn khả năng nguy hiểm đến tính mạng một cách ngay lập tức - của người thi hành công vụ, người khác. Ngoài ra, khi một nạn nhân vì lý do chống trả khi bị hung thủ có hành vi đe dọa đến tính mạng của mình, thậm chí có thể giết hung thủ mà vẫn không bị truy cứu về tội giết người. Nhưng trong trường hợp dưới đây, một trưởng công an huyện bắn hạ một thanh niên khi người này đang có hành vi "dìm nước" một cháu bé 13 ngày tuổi, liệu có thực sự là cần thiết? Hay chính xác hơn, là liệu có quá sớm và không còn cách nào khác? Kết quả là một mạng người (mới 26 tuổi) liệu có quá đắt nếu chỉ vì mục đích ngăn chặn hành vi phạm tội?

Công an thị trấn Dương Đông trực gác bên ngoài nơi lưu giữ xác Nguyễn Văn Hữu - Ảnh: H.Trung (ảnh báo Tuổi Trẻ)

Hôm nay 6-9-2015, trên báo Tuổi Trẻ có đăng bài "Công an bắn hạ kẻ dìm nước bé 13 ngày tuổi" (xem nguyên văn bên dưới), nội dung tóm gọn như sau:

Lúc 2h45 ngày 6-9-2015, sau khi nhậu say, một thanh niên tên Nguyễn Văn Hữu (26 tuổi) đến nhà chị Trương Thị Cam Ly, anh Trương Việt Hùng (em chị Ly) la lối, đập phá đồ đạc và bất ngờ vào xông buồng của chị Ly dùng đá đập vào đầu khiến chị Ly bất tỉnh.

Sau đó Hữu nắm hai chân con của chị Ly (13 ngày tuổi) đi ra ngoài đe dọa giết cháu bé. Lúc này công an đến nơi vận động, thuyết phục nhưng Hữu không nghe.

Khi thấy Hữu nắm hai chân cháu bé nhúng vào bồn nước, thiếu tá Lê Minh Chánh - trưởng công an thị trấn Dương Đông - đã rút súng ngắn, bắn một phát trúng bụng Hữu và sau đó nhanh chóng ôm cháu bé ra khỏi bồn nước. Đến 8g30 sáng cùng ngày Hữu đã chết.

-------------

Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong

1. Trước hết, tôi có đọc nhiều comment của bạn đọc báo Tuổi Trẻ đăng dưới bài báo, hầu như tất cả đều đồng tình với việc bắn hạ đối tượng Nguyễn Văn Hữu. Những lý do được nêu ra là "cần phải loại bỏ loại cặn bã này đi cho xã hội ổn định", "hành động kịp thời chính xác", "phải quyết đoán như vậy thì mới trấn áp được tội phạm", "rất dũng cảm", "phải như thế mới được, phải cứu người" ... Tôi hoàn toàn tôn trọng quan điểm và ý kiến của tất cả mọi người. Nhưng trong phần bình luận của mình dưới đây, tôi nêu suy nghĩ và đánh giá qua lăng kính của một luật sư, thiên về pháp luật, chứ không suy nghĩ theo cảm xúc, cảm tính.

2. Cũng như tất cả mọi người, tôi chắc chắn không bao giờ có ý ủng hộ hay bao biện cho hành vi hết sức nguy hiểm, trực tiếp đe dọa đến tính mạng cháu bé như Nguyễn Văn Hữu đã thực hiện. Thậm chí có thể nói luôn là nếu hành vi đó không được phát hiện và ngăn cản hiệu quả, thì có thể em bé đã không còn sống, Hữu sẽ bị truy tố về tội danh và phạm tội giết người - với tình tiết tăng nặng là giết trẻ sơ sinh.

3. Nhưng vì một mạng người đã phải trả, nên vấn đề cần làm sáng tỏ ở đây là: hành động nổ súng đoạt mạng Nguyễn Văn Hữu (bắn hạ) - trong bối cảnh và tình huống như vậy có thực là cần thiết, hợp lý chưa? Và về mặt pháp luật, hành động ấy có đúng với quy định của pháp luật hay không? 

Thông thường, thì người thi hành công vụ có quyền nổ súng bắn hạ khi đối tượng có hành vi chống đối, phản ứng mạnh, đe dọa đến an toàn, trật tự trong khu vực hay cho những người thi hành công vụ hoặc người khác. Chẳng hạn như khi đối tượng đang cầm trong ya một quả mìn và đe dọa sẽ cho mìn nổ, dẫn đến có thể gây sát thương cho những người xung quanh. Hoặc đối tượng có súng và có thái độ bất hợp tác, có thể bắn trả hay tấn công người thi hành công vụ... 

Nói chung, pháp luật hình sự có một nguyên tắc là chấp nhận một người có thể có hành vi "có dấu hiệu vi phạm pháp luật", hay thực hiện những hành động có thể gây thiệt hại, thậm chí gây chết người - nhằm mục đích để ngăn chặn và tránh một thiệt hại khác (có thể) ở mức độ lớn hơn, nghiêm trọng hơn. Chẳng hạn như người tài xế có thể cho xe ô tô đâm vào tường, đâm vào bên đường ít người khi có sự cố bất ngờ về kỹ thuật, để tránh đâm vào đoàn người có số lượng lớn hơn (gây chết nhiều người). 

Hay ngay cả nạn nhân, khi bị đối tượng trực tiếp đe dọa đến tính mạng (chẳng hạn như đang dùng súng chỉa vào người mình), có thể sử dụng những biện pháp mang tính đáp trả, phòng vệ - như dùng dao gây thương tích, hay thậm chí đâm chết hung thủ - thì vẫn không bị truy tố về tội giết người (mà chỉ là tội "Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng" chẳng hạn - xem điều luật bên dưới)....

Nói chung, trong những trường hợp như nêu ở trên, thì việc "bắn hạ" hay dùng bất kỳ biện pháp nào đó để "xóa sổ" hoặc "vô hiệu hóa" chủ thể đang có hành vi phạm tội là rất cần thiết, hợp lý. Không có gì phải bàn cãi.  

4. Quay lại tình huống cụ thể của vụ việc nêu trong bài báo, hành vi dìm nước, nhúng đầu cháu bé xuống nước của đối tượng Hữu - nếu xét ở phương diện hình thức (dấu hiệu khách quan) thì đúng là hành vi giết người. Tuy nhiên, khi đó lực lượng công an đã có mặt đông đủ và trong bối cảnh hung thủ không có hung khí/vũ khí trong tay, thì theo tôi việc bắn hạ như vậy là chưa thực sự hợp lý. Hay nói đúng hơn là theo tôi, vẫn còn quá sớm để phải bắn hạ. Vì lúc này phía công an vẫn còn nhiều lựa chọn khác có thể áp dụng trước: chẳng hạn như bắn chỉ thiên, hoặc có thể bắn vào chân, khu vực ít nguy hiểm trên cơ thể đối tượng. Hay là thậm chí cứ nhào vào đánh, vật đối tượng ... Thiết nghĩ không phải là quá khó để không thể thực hiện. 

Tất nhiên, tôi có phần chủ quan khi nói rằng nếu áp dụng những biện pháp khác như kể ở trên, thì sẽ có hiệu quả, sẽ giải quyết được tình huống. Nhưng cũng không có lý do gì để không thực hiện trước những biện pháp như vậy. Vì sao?

5. Vì nói gì thì nói, tính mạng của con người vẫn luôn là tài sản quý nhất. Cho nên người ta chỉ nên kết liễu một con người khi không có lựa chọn nào khác. Hoặc khi người đó bị tuyên án tử hình vì một hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng nào đó. (gọi là 'đền tội", "trừng trị").

6. Không hiểu sao, sự việc bắn hạ này làm tôi bỗng liên tưởng (không có ý so sánh) đến hành động của cảnh sát Trung Quốc những năm gần đây - khi họ đã bắn hạ hàng loạt người Cáp Nhĩ Tân ở Tân Cương, Trung Quốc. Xuất phát từ việc dân vùng Tân Cương muốn ly khai, họ đã có những hành vi phản đối quá khích như: đặt bom, tự thiêu ... Và có vẻ chính sách ứng phó của Chính phủ Trung Quốc là bắn hạ ngay lập tức khi thấy người nào có ý định tự thiêu, hay có hành vi khủng bố ... mà không cần phải qua khâu bắt giữ, điều tra, xét xử theo lối thông thường. Còn nhớ năm rồi có vụ một nhóm người Cáp Nhĩ Tân đã vượt biên giới trái phép qua phía Việt Nam, khi đó cảnh sát Trung Quốc đã đổi theo "bắn hạ"thay vì bắt giữ, mang về nước xét xử.  

7. Nói tóm lại, có thể là do tôi không ở trong bối cảnh thực tế của vụ việc, nên không hình dung hết sự gay cấn, hoặc có phần chủ quan. Hoặc tinh thần cương quyết chống tội phạm của tôi không được cao lắm. Nhưng quan điểm của tôi là việc công an bắn hạ đối tượng Nguyễn Văn Hữu mà báo Tuổi Trẻ nêu, là có phần quá sớm, chưa thực sự cần thiết và hợp lý. Bất luận thế nào, thì việc thanh niên Nguyễn Văn Hữu bị tước mất mạng sống là một hậu quả rất đáng tiếc.  

................

8. Cập nhật: Theo thông tin mới nhất (trong bài: Thiếu tá bắn kẻ dìm nước cháu bé: "Tôi hành động đúng!" - đăng trên báo Tuổi Trẻ sáng 7-9-2015), thì công an đã có bắn chỉ thiên trước khi bắn hạ đối tượng. Vì rằng phần bình luận này mang tính chất thuần túy về khoa học pháp lý, chứ không nhằm mục đích nói xấu ai, nên chúng tôi vẫn giữ nguyên toàn bộ quan điểm nêu trên.  

Và tôi cũng thấy hơi bất ngờ khi tuyệt đại đa số ý kiến bạn đọc trên các báo đều lên tiếng ủng hộ và khen ngợi hành động "quyết đoán" của trưởng công an huyện. Tức là tôi thuộc phe quá ... thiểu số. Nhưng cũng xin nói luôn là điều đó không ảnh hưởng đến quan điểm của tôi. Qua những thông tin mới nhất được cập nhật, bổ sung trên các báo, quan điểm của tôi là có thể bắn, nhưng không/chưa cần thiết đến mức "bắn hạ". 

------------

Nguyên văn bài trên báo Tuổi Trẻ:

Công an bắn hạ kẻ dìm nước bé 13 ngày tuổi

Khoảng 2g45 ngày 6-9-2015, sau khi nhậu say, Nguyễn Văn Hữu trú ở thị trấn Dương Đông, huyện Phú Quốc, Kiên Giang đã đập phá, la lối, đòi những người xung quanh mở cửa nhà để “nói chuyện”. 
Khi Nguyễn Văn Hữu (26 tuổi) đến nhà chị Trương Thị Cam Ly, anh Trương Việt Hùng (em chị Ly) đã ra mở cửa.

Hữu liền xông vào la lối, đập phá đồ đạc và bất ngờ vào xông buồng của chị Ly dùng đá đập vào đầu khiến chị Ly bất tỉnh.

Sau đó Hữu nắm hai chân con của chị Ly (vừa sinh mổ vào ngày 24-8-2015) đi ra ngoài đe dọa giết cháu bé.

Lúc này lực lượng công an thị trấn Dương Đông đến nơi vận động, thuyết phục Hữu buông tha cháu bé nhưng Hữu không hợp tác.

Khi thấy Hữu nắm hai chân cháu bé nhúng vào bồn nước, thiếu tá Lê Minh Chánh - trưởng công an thị trấn Dương Đông - đã rút súng ngắn, bắn một phát trúng bụng Hữu và sau đó nhanh chóng ôm cháu bé ra khỏi bồn nước.

Ngay sau đó, công an đã đưa mẹ con chị Ly và Hữu đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Phú Quốc. Đến trưa 6-9, chị Ly vẫn còn đang được hồi sức, riêng sức khỏe cháu bé đã ổn định.

Trong khi đó, đến 8g30 sáng 6-9-2015, Hữu đã chết.

Dự kiến chiều 6-9-2015, cảnh sát điều tra công an tỉnh Kiên Giang sẽ khám nghiệm tử thi và tiếp tục điều tra vụ việc.


TÙNG TRẦM

---------------

Cập nhật đa chiều: báo Pháp luật TP.HCM:

Vụ bắn kẻ cuồng sát bé sơ sinh: ‘Thiếu tá Chánh nổ súng là đúng’

Thứ Ba, ngày 8/9/2015 - 08:35

Ông Huỳnh Đông Bắc - Chánh văn phòng VKSND tỉnh Kiên Giang: “Việc nổ súng cứu người trong tình huống khẩn cấp như vậy là phù hợp với quy định pháp luật, nếu không hậu quả sẽ khôn lường”.

Chiều 7-9-2015, trao đổi với PV báo Pháp Luật TP.HCM, Đại tá Đỗ Minh Dũng - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Kiên Giang cho biết: Công an tỉnh đang phối hợp với VKSND tỉnh Kiên Giang làm rõ việc Thiếu tá Lê Minh Chánh, Trưởng Công an thị trấn Dương Đông, huyện Phú Quốc, nổ súng bắn Nguyễn Văn Hữu (ngụ địa phương này), người say rượu đánh hàng xóm trọng thương và suýt dìm chết cháu bé 13 ngày tuổi.

Chậm một phút rất nguy

“Việc Thiếu tá Chánh nổ súng để bắn Hữu là cấp thiết để cứu cháu bé mới 13 ngày tuổi đang bị đe dọa tính mạng. Trước đó, công an đã vận động Hữu hơn hai giờ nhưng người này vẫn giữ cháu bé chặt trong tay. Khi thấy Hữu suýt nhấn cháu bé vào bồn nước, trong tình huống nguy cấp như vậy, Thiếu tá Chánh đã quyết định nổ súng bắn vào bụng với mục đích làm bị thương Hữu để cứu cháu bé ngay. Lúc đó chỉ cần chậm một phút thì cháu bé đã nguy hiểm tính mạng rồi” - Đại tá Dũng nói.

Đại tá Dũng thông tin thêm: “Ngay sau khi Hữu bị bắn vào bụng, công an địa phương đã đưa anh ta đến BV Đa khoa huyện Phú Quốc cấp cứu ngay tức thì. Tuy nhiên, dù được cứu chữa tận tình của bác sĩ nhưng do mất máu nhiều nên Hữu tử vong sau đó”.

Công an phải giành lại sự sống của cháu bé

Chiều cùng ngày, trao đổi với chúng tôi về diễn tiến xử lý vụ việc trên, ông Huỳnh Đông Bắc, Chánh văn phòng VKSND tỉnh Kiên Giang, cho hay: “Qua quá trình điều tra cho thấy hung thủ đã ngoan cố và có nhiều hành động cuồng sát nên công an thị trấn Dương Đông sau khi vận động không được mới nổ súng. Việc nổ súng cứu người trong tình huống khẩn cấp như vậy là phù hợp với quy định pháp luật, nếu không hậu quả sẽ khôn lường”.

Cũng theo ông Đông Bắc, qua kiểm sát điều tra sự việc này không có dấu hiệu vi phạm pháp luật. “Thực tế, trong những tình huống cấp thiết như vậy, sau khi áp dụng mọi biện pháp mà đối tượng vẫn không dừng hành động phạm tội thì công an phải nổ súng để trấn áp tội phạm, giành lại sự sống cho em bé 13 ngày tuổi”.

Theo VNE, BS Hồ Văn Thắng, khoa Cấp cứu BV Đa khoa Phú Quốc, cho hay sức khỏe của mẹ con bé gái đang tiến triển tốt. Vợ anh Bảo bị chấn thương phần mềm vùng đầu, còn bé gái không còn khóc thét, bú ngon.

Trước đó, gần 3 giờ ngày 6-9, sau khi nhậu say, Nguyễn Văn Hữu đến nhà chị Trương Thị Cam Ly gõ cửa và chửi bới. Thấy vậy, anh Trương Việt Hùng (em chị Ly) ra mở cửa. Liền đó, Hữu xông vào nhà đập phá đồ đạc rồi chạy thẳng tận buồng ngủ của chị Ly cầm đá đập vào đầu khiến chị Ly bất tỉnh. Sau đó Hữu nắm hai chân con chị Ly mới 13 ngày tuổi mang ra ngoài dọa giết chết.

Nhận tin báo, công an thị trấn Dương Đông do Thiếu tá Lê Minh Chánh chỉ huy đã đến nơi vận động, thuyết phục Hữu dừng hành động trên nhưng Hữu không chấp hành. Lúc này Hữu còn tỏ ra hung hăng hơn, uy hiếp sinh mệnh cháu bé. Khi thấy Hữu suýt nhúng cháu bé vào bồn nước, Thiếu tá Lê Minh Chánh, Trưởng Công an thị trấn Dương Đông, đã rút súng bắn trúng bụng Hữu rồi nhanh chóng ôm cháu bé ra khỏi bồn nước.

Ngay sau đó, lực lượng công an đã đưa mẹ con chị Ly và Hữu đi cấp cứu tại BV Đa khoa Phú Quốc. Đến 8 giờ 30 cùng ngày, Hữu đã tử vong trong bệnh viện.

..................

Quy định nổ súng

Khi thi hành nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự có tổ chức, việc nổ súng tuân theo mệnh lệnh của người có thẩm quyền. Khi thi hành nhiệm vụ độc lập, việc nổ súng tuân theo các nguyên tắc sau đây:

- Phải căn cứ vào từng tình huống, tính chất, mức độ hành vi nguy hiểm của đối tượng để quyết định việc nổ súng;

- Chỉ nổ súng khi không còn biện pháp nào khác để ngăn chặn hành vi của đối tượng và sau khi đã cảnh báo mà đối tượng không tuân theo. Nếu việc nổ súng không kịp thời sẽ đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe cho bản thân hoặc người khác hoặc có thể gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác thì được nổ súng ngay;

………….

Các trường hợp nổ súng gồm:

- Đối tượng đang sử dụng vũ lực, vũ khí, vật liệu nổ trực tiếp đe dọa đến tính mạng người thi hành công vụ hoặc người khác;

....

- Đối tượng đang thực hiện hành vi cướp súng của người thi hành công vụ;

- Đối tượng đang sử dụng vũ khí gây rối trật tự công cộng có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng;

.....

(Trích Điều 22 Pháp lệnh 16/2011/UBTVQH12 về
quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ)

NGUYỄN ĐỨC 

-----------------

Lại tiếp tục cập nhật cho thêm phần đầy đủ (báo Pháp luật TP.HCM):

Thông tin mới vụ bắn hạ kẻ cuồng sát bé sơ sinh ở Kiên Giang

Thứ Ba, ngày 8/9/2015 - 14:54

Sau hai ngày điều trị chấn thương phần mềm tại Bệnh viện Đa khoa Phú Quốc, ngày 8-9, gia đình đã chuyển hai mẹ con chị Trương Thị Cam Ly vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang để kiểm tra theo dõi sức khỏe.

Theo các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang, bệnh nhân Trương Thị Cam Ly (23 tuổi) nhập viện vào ngày 8-9, trong tình trạng phù nề nhẹ vùng trán phải, má, mắt phải, vùng đầu; bé gái sưng vùng đầu, vùng thái dương bên phải; hai mẹ con tỉnh táo, tiếp xúc được.

Liên quan đến vụ án này, Đại tá Đỗ Minh Dũng, Phó Giám đốc Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Kiên Giang đã có mặt tại huyện Phú Quốc, đến chia buồn, đồng thời cũng giải thích rõ về hành vi vi phạm dẫn đến hậu quả của đối tượng và hỗ trợ 3 triệu đồng cho gia đình Nguyễn Văn Hữu.

Đại tá Đỗ Minh Dũng cho biết thêm, trước khi bắn hạ đối tượng, lực lượng Công an thị trấn Dương Đông đã thuyết phục gần 2 tiếng đồng hồ và bắn hai phát súng chỉ thiên để hòng kêu Hữu đầu hàng, thả cháu bé ra, nhưng hắn không tha cháu bé mà còn định nhấn vào bồn nước. Trong tình huống nguy cấp như vậy, việc Thiếu tá Lê Minh Chánh nổ súng bắn vào bụng với mục đích làm bị thương Hữu để cứu cháu bé là hợp lý, không có gì sai. Tuy nhiên, do đứng gần đối tượng nên sát thương cao, mất máu nhiều dẫn đến đối tượng tử vong là ngoài ý muốn của lực lượng chức năng.

Được biết, đối tượng Nguyễn Văn Hữu đã từng phạm tội cướp tài sản, bị tù, về địa phương vào năm 2007. Sau gần một năm sống bằng nghề ngư phủ, sau đó Hữu lại tụ tập nhậu nhẹt, sử dụng chất gây nghiện.

K.GIANG
-------------------

Quy định tại Bộ luật hình sự:

Điều 106. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên hoặc dẫn đến chết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến một năm.

2. Phạm tội đối với nhiều người thì bị phạt tù từ một năm đến ba năm.

Điều 107. Tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong khi thi hành công vụ

1. Người nào trong khi thi hành công vụ dùng vũ lực ngoài những trường hợp pháp luật cho phép gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khoẻ của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm.

2. Phạm tội đối với nhiều người thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.

----------------

Hình sự