Thứ Năm, 9 tháng 7, 2015

Vụ Philippines kiện Trung Quốc về chủ quyền ở biển Đông: Phiên tòa đã được mở

Pháp luật TP.HCM

Báo Inquirer (Philippines) đưa tin ngày 7-7 (giờ địa phương), tòa án trọng tài thường trực ở La Haye (Hà Lan) đã bắt đầu mở phiên tòa về đơn kiện của chính phủ Philippines. Đơn đề nghị tòa hủy yêu sách bao chiếm biển Đông của Trung Quốc. Phiên tòa sẽ kéo dài đến cuối tuần.

Phiên tòa sẽ bắt đầu tại Cung điện Hòa Bình ở The Hague, Hà Lan ngày 07-07-2015 (ảnh: Philstar News)

Phó phát ngôn tổng thống Philippines Abigail Valte thông báo phiên tòa đầu tiên sẽ kéo dài ba tiếng (từ 14 giờ 30 đến 17 giờ 30 ngày 7-7) và tập trung về thẩm quyền tài phán của tòa đối với đơn kiện.

Đầu tiên ông Florin Hilbay, cố vấn pháp luật của chính phủ Philippines, sẽ trình bày. Kế đến Ngoại trưởng Albert del Rosario nêu lý do kiện. Các luật sư thuộc văn phòng luật sư Foley Hoag ở Washington (Mỹ) do luật sư Paul Reichler đứng đầu sẽ tiếp tục nêu các luận cứ liên quan đến thẩm quyền tòa án.

Phái đoàn Philippines tham dự phiên tòa gồm nhiều quan chức chính phủ, trong đó có Chủ tịch Hạ viện Feliciano Belmonte, Phó Chánh án Tòa án Tối cao Antonio Carpio, Thẩm phán Tòa án Tối cao Francis Jardeleza, Bộ trưởng Quốc phòng Voltaire Gazmin, Bộ trưởng Tư pháp Leila de Lima…

Ngày 7-7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh tiếp tục tuyên bố phản đối Philippines kiện ra trọng tài quốc tế. Hôm trước đó, đại sứ Trung Quốc tại Philippines Triệu Giám Hoa cũng đã đề nghị Philippines nối lại đàm phán song phương về vấn đề tranh chấp ở biển Đông.

Báo The Straits Times (Singapore) ngày 7-7 giải thích vụ kiện như sau:

● Tại sao Philippines kiện?: Trung Quốc đòi 90% trong 3,5 triệu km2 biển Đông với bản đồ “đường chín đoạn” năm 1953. Tháng 3-2014, Philippines nộp đơn kiện và khẳng định “đường chín đoạn” không có giá trị theo Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS).

● Phiên tòa giải quyết vấn đề gì?: Tòa án trọng tài thường trực sẽ xem xét có thẩm quyền tài phán trong vụ kiện không. Cuối năm 2014, Trung Quốc đã công bố tài liệu xác định vụ kiện của Philippines liên quan đến chủ quyền lãnh thổ nhưng chủ quyền không thuộc thẩm quyền của tòa án trọng tài thường trực mà thuộc Tòa án Công lý quốc tế.

Philippines đã khéo léo xác định đây không phải là vụ kiện về chủ quyền lãnh thổ mà vụ kiện chỉ nhằm yêu cầu tòa án phán quyết “đường chín đoạn” đi ngược UNCLOS.

Phó Chánh án Tòa án Tối cao Philippines Antonio Carpio đánh giá nếu tòa án trọng tài thường trực khẳng định tòa án có thẩm quyền thì xem như Philippines thắng 80%. Kế tiếp, vào tháng 11 tới, Philippines sẽ tiếp tục điều trần về nội dung vụ kiện và chờ tòa phán quyết vào tháng 3-2016.

Ngày 7-7-2015, Reuters cho biết lần đầu tiên hải quân Philippines nhìn thấy phao tiêu gần bãi Cỏ Rong. Cuối tháng 5, các thủy thủ đi trêntàu cá phát hiện một cột mốc nổi lớn bằng thép có khắc chữ Trung Quốc với hàng trăm phao tiêu cao su màu vàng rải dài trên biển. Các thủy thủ định loại bỏ phao tiêu nhưng phải bỏ chạy vì tàu tuần tra Trung Quốc xuất hiện.

Giữa tháng 6-2015, hải quân kiểm tra thì phao tiêu vẫn còn, còn cột mốc nổi đã biến mất. Khi được yêu cầu bình luận, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói không hay biết nhưng khăng khăng Trung Quốc “có chủ quyền không thể tranh cãi” đối với quần đảo Trường Sa và các vùng biển lân cận. Một tướng không quân Philippines nghi ngờ phao tiêu được thả để ngư dân Trung Quốc buộc tàu cá. Khi hải quân Philippines xua đuổi các tàu này thì tàu cảnh sát biển Trung Quốc xuất hiện bảo vệ.

-----------------

Không có quốc gia nào đòi toàn bộ một đại dương. Chỉ có Trung Quốc là nước duy nhất đưa ra yêu sách như thế… Nếu tòa án (trọng tài thường trực) không có thẩm quyền, vậy không còn UNCLOS. Và nếu không có UNCLOS thì Ấn Độ có thể yêu sách đối với Ấn Độ Dương, Mexico đòi vịnh Mexico và lúc đó chỉ có luật pháo hạm.


Phó Chánh án Tòa án Tối cao ANTONIO CARPIO

----------------

Ngày 7-7-2015, Philippines bắt đầu cuộc chiến pháp lý chống lại các yêu sách lãnh thổ của Trung Quốc trước Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) của Liên Hợp Quốc tại The Hague, Hà Lan.

Phát ngôn viên của Tổng thống Abigail Valte cho biết Philippines sẵn sàng trình bày trường hợp của mình liên quan đến các vấn đề về thẩm quyền trước Tòa án Trọng tài Thường trực (PLA) tại Cung điện Hòa bình ở The Hague (Hà Lan).


Ông Valte, người tham gia phái đoàn của Philippines đến The Hague, cho biết ngày đầu tiên của phiên tòa sẽ bắt đầu từ 14h30 đến 17h30 phút ngày 7-7 (theo giờ Manila).

Luật sư pháp lý Florin Hilbay sẽ mở đầu phần trình bày của Philippines và sau đó Bộ trưởng Ngoại giao Albert del Rosario sẽ nói về lý do cho việc đệ trình đơn kiện lên tòa án.

"Tiếp đến các luật sư từ công ty luật Foley Hoag đóng trụ sở tại Washington sẽ trình bày các lập luận về thẩm quyền", ông Valte nói.

Hồi tuần trước, ông Valte đã nhấn mạnh tầm quan trọng của phiên xét xử đầu tiên. Quan chức Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) nói: "Nếu Toà án không có thẩm quyền xét xử thì coi như phiên tòa kết thúc tại đó. Thậm chí nếu đây chỉ là một vấn đề thẩm quyền xét xử thì mỗi bước thực hiện cũng vô cùng quan trọng đối với chúng tôi".

Bà cho biết, toàn bộ phái đoàn Philippine sẽ có mặt để chứng kiến các thủ tục tố tụng.Được biết phái đoàn Philippines bao gồm các quan chức hàng đầu của các cơ quan hành pháp, lập pháp và tư pháp như House Speaker Feliciano Belmonte, Thư ký điều hành Paquito Ochoa Jr,Thẩm phán Tòa án tối cao Antonio Carpio và Francis Jardeleza đã bay tới The Hague để tham gia phiên tòa. Ngoài ra còn có sự tham gia của các luật sư tại Washington do Manila thuê đến.