Thứ Bảy, 20 tháng 6, 2015

Phú Mỹ Hưng không chia lãi: Đã chơi, phải theo luật


BLA: Bài viết này (đã đăng từ ngày 2/6/2015) thực chất là phần trả lời phỏng vấn của tôi cho báo điện tử Tin nhanh địa ốc. Vụ này hóa ra cũng được khá nhiều báo đưa tin: Nhân dân, Vnexpress, Tiền Phong ...vv. Và bài viết này cũng được nhiều site đăng lại. Để tiện theo dõi, quý vị vui lòng tham khảo trước phần tóm tắt và câu hỏi của phóng viên. Cuối bài viết là công văn của UBND TP.HCM. Xin nói rõ bài viết này thuần túy về quan điểm pháp lý, hoàn toàn không có chuyện thiên vị hay ủng hộ nhà đầu tư nước ngoài. Điều tôi muốn nói thêm là cũng sự việc này, trên tờ Công Lý của TANDTC có đăng bài (cũng cùng ngày 2/6/2015) có quan điểm hoàn toàn trái ngược. Tác giả cho rằng Phú Mỹ Hưng giở "chiêu trò" để chiếm dụng vốn Nhà nước. BLA đăng lại bài này để mọi người có cái nhìn toàn diện và khách quan hơn.

Khu đô thị Phú Mỹ Hưng, một mô hình liên doanh thành công tại VN (ảnh minh họa)

Thư của phóng viên (nguyên văn):

Câu chuyện diễn tiến như sau:

UBND TP.HCM gửi một văn bản kiến nghị đến Bộ Kế hoạch và Đầu tư phản ánh tình trạng một số doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thuộc UBND TP có liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài, dù nhiều năm liền có lãi lớn nhưng không được chia. Trong số này có liên doanh Phú Mỹ Hưng.

Theo lý giải của UBND TP, do tỷ lệ nắm giữ vốn của phía doanh nghiệp Nhà nước trong liên doanh không chi phối nên không thể quyết định được việc chia lãi, số tiền khoảng 1.444 tỷ đồng. Từ điều này, phía liên doanh trong nước bị ảnh hưởng đến việc nộp tiền, thuế vào ngân sách.

Liên doanh Phú Mỹ Hưng được thành lập với vốn pháp định là 60 triệu USD. Trong đó, phía Việt Nam góp 18 triệu USD (bằng đất) chiếm 30%, phía nước ngoài góp 42 triệu USD (bằng tiền mặt), chiếm 70%. Nhìn lại cơ cấu góp vốn trong liên doanh Phú Mỹ Hưng cho thấy, Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng (viết tắt Phú Mỹ Hưng) là doanh nghiệp được liên doanh giữa UBND TP.HCM do Công ty TNHH Một thành viên Phát triển Công nghiệp Tân Thuận (viết tắt là IPC) làm đại diện và Phu My Hung Asia Holdings Corporation (viết tắt là PMH AH, trước đây là tập đoàn Central Trading and Development).

Cũng theo báo cáo của UBND TP, từ năm 2010 đến năm 2014, Phú Mỹ Hưng hoạt động kinh doanh có hiệu quả, lợi nhuận cao. Mặc dù bên liên doanh Việt Nam đã nhiều lần biểu quyết yêu cầu liên doanh chia lãi. Tuy nhiên do không có quyền chi phối nên không quyết định được việc chia lãi khoảng 1.444 tỷ đồng. Vì phía nước ngoài nắm giữ 70% vốn nên hội đồng thành viên Phú Mỹ Hưng biểu quyết không chia lãi, nguồn lãi thu được từ kinh doanh để lại tái đầu tư, phát triển kinh doanh.

Phía Phú Mỹ Hưng cho rằng:

- Theo quy định của luật Doanh nghiệp, Hội đồng thành viên có quyền quyết định việc không chia lợi nhuận. Vì vậy việc giữ lại lãi là đúng luật  

- Từ năm 2010 đến 2014, tuy việc kinh doanh có chiều hướng phục hồi, có lợi nhuận, nhưng liên doanh vẫn chưa trút bỏ được gánh nặng về tài chính. Trước tình hình đó, thông qua tỷ lệ biểu quyết 67%, Hội đồng thành viên Công ty Phú Mỹ Hưng đã thống nhất: tạm thời không chia lãi cho cả hai bên trong liên doanh, để lại nguồn lãi thu được từ kinh doanh để tái đầu tư, phát triển kinh doanh. Điều này được thể hiện tại Biên bản cuộc Hội đồng thành viên số 13 ngày 07/05/2014.

Nhờ anh cho em xin khoảng 800 chữ quan điểm về cách hành xử của Phú Mỹ Hưng AH, trên góc độ luật Doanh nghiệp và thông lệ là phù hợp hay không?  Em gửi kèm anh một số tài liệu của 2 bên. Em cảm ơn anh

-------------------------------

Phú Mỹ Hưng không chia lãi: Đã chơi, phải theo luật

Theo tôi, đã là luật thì cần phải tôn trọng. Vì mọi người, trong kinh doanh là các bên góp vốn, đều bình đẳng trước pháp luật. Nếu từ những đặc điểm hay khó khăn của riêng mình, mà nay muốn “xé rào” những quy định pháp luật đang có hiệu lực, thì đó là điều khó có thể chấp nhận. Nếu nhìn rộng ra, thì không những ảnh hưởng đến sự nghiêm minh của pháp luật, mà thậm chí còn ảnh hưởng đến uy tín của phía Việt Nam, ảnh hưởng đến thu hút đầu tư, đến niềm tin của những nhà đầu tư nước ngoài.

Trong một doanh nghiệp liên doanh, nguyên tắc bên có nhiều vốn có quyền “dẫn dắt”, hay thậm chí định đoạt hướng đi của doanh nghiệp là điều hết sức bình thường và bên ít vốn phải chấp nhận. Chấp nhận ngay từ đầu, khi mới thành lập doanh nghiệp. Đó là luật chơi, luật quy định rất rõ là trong công ty TNHH, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên tương ứng với tỷ lệ góp vốn của mình. Cũng may đây là liên doanh đang kinh doanh có lãi. Hãy thử hình dung nếu là lỗ, thay vì được chia lợi nhuận, mà ngược lại phải góp thêm vốn, nếu khi đó phía nước ngoài từ chối, thì phía Việt Nam có chấp nhận hay không?

Còn nhớ khi Luật đầu tư nước ngoài mới ban hành những năm 1990, đã có không ít liên doanh mà phía doanh nghiệp Nhà nước, phía Việt Nam phải phải “trắng tay” rút khỏi liên doanh vì bị dồn lỗ trong nhiều năm, không có vốn tiếp tục đầu tư. Đây là cuộc chơi mà thiết nghĩ phía Việt Nam đã có nhiều bài học kinh nghiệm xương máu.

Chính vì vậy, tôi cho rằng việc nay UBND TP. HCM gửi văn bản đề nghị Bộ Kế hoạch – Đầu tư “điều chỉnh quy định về chia lợi nhuận trong liên doanh giữa DN Nhà nước và DN nước ngoài, theo hướng phải chia lãi từng năm” là không phù hợp với tinh thần tự do trong kinh doanh và Bộ Kế hoạch – Đầu tư cũng không có thẩm quyền này. Vì chúng ta đều biết sửa luật là thuộc thẩm quyền duy nhất của Quốc hội.

Hơn nữa, chúng ta cũng cần lưu ý là liên doanh Phú Mỹ Hưng thực chất là một doanh nghiệp Việt Nam, dù có nguồn vốn góp từ UBND TP.HCM (Nhà nước) và nước ngoài. Cho nên không thể có định kiến hay tư duy theo kiểu phân biệt hay nhân danh tiêu chí “Nhà nước” như một điều kiện hay “vũ khí”, để đề nghị chỉnh sửa luật. Vì đó là sự thụt lùi về nhận thức kinh doanh.

Nói về tính hợp tình, hợp lý: cần phải đánh giá khách quan việc không chia lợi nhuận có thực sự cần thiết và hợp lý hay không? Nếu giữ lại để đầu tư mở rộng, doanh nghiệp khỏi phải đi vay, trả lãi. Tức là tiền vẫn còn đó, thì cũng là tốt cho doanh nghiệp. Vì giá trị tài sản sẽ tăng lên. Trong khi nếu chia lợi nhuận, thì giá trị tài sản sẽ giảm.

Về mặt pháp luật, trong sự kiện này, nếu phía UBND TP.HCM thuần túy chỉ vì muốn lấy tiền ngay, thì vẫn có hướng giải quyết chứ không phải là hết đường. Cụ thể là có thể bán lại phần vốn góp trong liên doanh. Nhưng khi đó coi như chấp nhận chấm dứt cuộc chơi. Còn đã chơi, thì phải theo luật. Liệu mình có chấp nhận như vậy không?

Về giải pháp, theo tôi, thay vì đối đầu, có thể tìm kiếm sự thỏa hiệp. Chẳng hạn chia lợi nhuận một phần thôi. Hoặc cũng có thể đề nghị điều chỉnh Điều lệ, theo hướng quy định cụ thể hơn việc chia lợi nhuận trong tương lai. Chẳng hạn tối đa sau 5 năm phải chia lợi nhuận. Vì đây là vấn đề không chỉ của riêng năm nay, mà còn nhiều năm về sau, khi mình vẫn còn trong liên doanh.

Nói chung là mặc dù hiểu và chia sẻ với khó khăn của thành phố, nhưng tôi không thể ủng hộ kiến nghị của UBND TP. HCM. Nhất là khi tôi cho rằng những quy định hiện nay, nếu nhìn rộng trong phạm vi cả nền kinh tế, là hợp lý, công bằng. 

-----------------

Công văn của UBND TP.HCM gửi Bộ KH&ĐT:





-----------------------

Bài tham khảo trên báo Công Lý:

Phú Mỹ Hưng giở chiêu trò chiếm dụng vốn Nhà nước

Phú Mỹ Hưng cho rằng việc tạm thời không chia lãi cho cả hai bên là phù hợp và đã được Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn. Thực chất đây chỉ là chiêu trò chiếm dụng vốn Nhà nước mà đại gia này đang ngang nhiên thực hiện.

Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng (Phú Mỹ Hưng) là liên doanh giữa bên nước ngoài (Công ty Central Trading & Development Coporation - Đài Loan) và bên Việt Nam (Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận - doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thuộc UBND TP.HCM). Mặc dù nhiều năm liền có lợi nhuận, nhưng Phú Mỹ Hưng lại nhiều năm liền chưa chia lợi nhuận cho Nhà nước, điều này gây ảnh hưởng đến nguồn thu của ngân sách và khiến dư luận đặt nghi vấn: Phú Mỹ Hưng đang chiếm dụng vốn để đầu tư?

TP. HCM thất thu ngân sách khoảng 1.444 tỷ đồng

Trong văn bản kiến nghị gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND TP.HCM cho biết, qua rà soát hoạt động thực tế của các tổng công ty, công ty TNHH một thành viên 100% vốn Nhà nước thuộc UBND thành phố, có một số trường hợp doanh nghiệp nhà nước liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài không được chia lợi nhuận dù đối tác liên doanh nhiều năm liền lãi lớn.

Nguyên nhân là tỷ lệ nắm giữ vốn của doanh nghiệp Nhà nước trong liên doanh không chi phối nên không quyết định được việc chia lợi nhuận này.

Theo UBND TP.HCM, từ năm 2010-2014, Phú Mỹ Hưng hoạt động kinh doanh có hiệu quả, lợi nhuận cao. Mặc dù bên Việt Nam đã nhiều lần biểu quyết yêu cầu đối tác liên doanh chia lãi, tuy nhiên, do không có quyền chi phối nên không quyết định được việc chia lợi nhuận. Uớc tính khoản lợi nhuận lẽ ra liên doanh phải chia cho bên Việt Nam khoảng 1.444 tỷ đồng.

Trước tình hình này, TP.HCM đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư nghiên cứu điều chỉnh quy định về chia lợi nhuận. Theo đó, thành phố kiến nghị cần quy định doanh nghiệp liên doanh phải chia lãi hằng năm sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật, đồng thời đảm bảo thanh toán đủ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản đến hạn trả khác sau khi chia lợi nhuận.

Tiền lợi nhuận nằm ở đâu?

Theo UBND TP.HCM, từ năm 2010-2014 Phú Mỹ Hưng có lợi nhuận cao, mặc dù phía Việt Nam nhiều lần yêu cầu chia lãi nhưng hội đồng thành viên của Phú Mỹ Hưng vẫn quyết định không chia cho các bên góp vốn. Trong khi đó, đại diện Phú Mỹ Hưng lại cho rằng công ty đang gặp khó khăn nên chưa chia lợi nhuận cho các thành viên.

Mặc dù đại diện Phú Mỹ Hưng cho rằng công ty đang gặp khó khăn, nhưng hiện công ty này vẫn đang triển khai hàng loạt dự án có quy mô lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Điều đáng nói, hàng loạt dự án được triển khai và đang chào bán trên thị trường như Khu biệt thự Chateau, Scenic Valley, Green Valley, Happy Valley, Star Hill... mà trong thông cáo báo chí được Phú Mỹ Hưng phát đi cho thấy việc kinh doanh và bán hàng luôn đạt kết quả tốt với những thông điệp như “Phú Mỹ Hưng đã bán hết 100% căn hộ dự án”, “Khách hàng quan tâm lớn”...

Trả lời báo chí, đại diện Phú Mỹ Hưng cho biết, từ cuối năm 2009 Phú Mỹ Hưng đã đầu tư xây dựng các công trình có quy mô lớn như khu The Cresent (2.000 tỷ đồng). Năm 2011, Phú Mỹ Hưng phải đóng tiền sử dụng đất đối với phần diện tích chưa ký kết hợp đồng mua bán (khoảng 63 ha) với số tiền gần 6.000 tỷ đồng. Để giải quyết các gánh nặng về tài chính trên, thông qua Hội đồng thành viên, Phú Mỹ Hưng đã huy động tất cả nguồn lực về tài chính, kết hợp vay ngân hàng. Với cách giải thích này khiến dư luận đặt ra câu hỏi, phải chăng không chia lợi nhuận là vì Phú Mỹ Hưng muốn “chiếm dụng” số tiền đó để tiếp tục đầu tư (?!).

Phú Mỹ Hưng cũng đổ thừa trách nhiệm khi “biện bạch” rằng, việc tạm thời không chia lãi cho cả hai bên là phù hợp và đã được Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn. Theo công ty này, việc quyết định chia lợi nhuận hay không, chia như thế nào là thuộc quyền tự chủ của doanh nghiệp và luật này quy định hội đồng thành viên là cơ quan có thẩm quyền quyết định phương án sử dụng và phân chia lợi nhuận.

Với cách giải thích trên thì số tiền khoảng 1.444 tỷ đồng chưa biết bao giờ mới trở về với ngân sách Nhà nước.

------------------

Bài liên quan: