Thứ Hai, 22 tháng 6, 2015

Khốn khổ vì Tòa quyết không nhận đơn

Ls. Trần Hồng Phong

Tháng 6/2015, đang dịp Quốc Hội thảo luận về việc sửa đổi Luật tố tụng dân sự (quy định về trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án dân sự), một phóng viên báo Tuổi Trẻ có liên hệ với tôi, xin một số tư liệu về những vụ kiện dân sự mà Tòa trì hoãn, kéo dài hay gây khó khăn ...vv - để viết bài phản ánh. Tôi nói 100% những vụ án dân sự mà tôi tham gia đều kéo dài quá trình giải quyết gấp nhiều lần luật định (thường gọi là án quá hạn), thậm chí có khi kéo đến 3 năm, 5 năm, hay hơn nữa cũng là điều "bình thường" (dù là rất bất thường). Tôi cũng nói cách đây hơn 10 năm, khi còn làm ở báo Pháp luật TP. HCM, tôi cũng đã có loạt bài viết về tình trạng án quá hạn, kéo dài và tới nay chả thấy chuyển biến gì tốt hơn (nếu không muốn nói là còn tệ hơn trước)! 

Trách nhiệm của Tòa án là giải quyết tranh chấp, đem đến sự công bằng, công lý, góp phần ổn định xã hội. Đừng biến thần công lý thành ... diễn viên hài Công Lý (!) - như bìa một cuốn sách luật từng được phát hành năm 2014 (sau đó đã bị thu hồi, ảnh minh họa)

Theo nguyện vọng của phóng viên, tôi tạm gửi cho cô ấy 3 trường hợp để chứng minh việc đương sự khốn khổ vì Tòa án làm khó hay ngâm án. Xét thấy cũng chả có chi là bí mật hay nói xấu ai, xin tóm ra đây 2 vụ thuộc dạng "nhẹ nhàng đơn giản" để mọi người phần nào hiểu thêm vì sao ông bà mình nói "vô phúc đáo tụng đình".

----------------

Vụ thứ nhất: 

Tòa chỉ lòng vòng cả năm trời không chịu nhận đơn, biết đi đâu?

Nguyên đơn :  CHÂU THỊ MỸ H, sinh: 197x.
Ngụ tại : 13 Trần Thanh Mại, Khu phố 3, P. Tân Tạo A, Q. Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh.

Bị đơn: bà CHÂU THỊ V, sinh: 194x
Ngụ tại : 11 Trần Thanh mại, Khu phố 3, P. Tân Tạo A, Q. Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh.

Sự việc như sau:

Nguyên từ những năm 1975, Khu đất ở thuộc huyện Bình Chánh do một gia đình sử dụng. Gia đình này đã tiến hành chia đất cho các con, trong đó có bà Châu Thị V và ông Châu Văn Ph (hai chị em)

Trong quá trình sinh sống, nhà bà V neo người nên không sử dụng hết phần diện tích đất ở. Vì vậy, vào năm 1991, bà bán cho em ruột là ông Châu Văn Ph khoảng diện tích là 69,3 m2. Vì đó là phần đất chiết ra từ phần đất nhà bà nên mảnh đất của của hai nhà dùng chung một lối đi ra đường lộ. Nay là đường Trần Thanh Mại

Năm 1992, ông Ph cho con gái là bà Châu Thị Mỹ H mảnh đất này để cất nhà ở riêng. Nhà bà H được cấp số là  13- KP 3 đường Trần Thanh Mại.

Ngay từ khi cất nhà, gia đình bà H đã sử dụng lối đi ra đường Trần Thanh Mại cặp ngang hông nhà bà V. Điều này có sự xác nhận của các hộ bên cạnh

Tháng 11-2004, bả H làm giấy chủ quyền nhà. Trong Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà của bà H (do UBND quận Bình Tân cấp ngày 15-11-2004) đã thể hiện rõ có lối đi từ nhà  ra đường Trần Thanh Mại.

Đến giữa năm 2006, nhà nước cho nâng nền đường Trần Thanh Mại. Các hộ trong khu vực phải lần lượt nâng nền nhà để tránh ngập nước. Gia đình bà H cũng nâng nền nhà.

Riêng hộ nhà bà V không nâng. Do vậy, lối đi chung bị “trũng” xuống so với nền đường Trần Thanh Mại và nền nhà bà H. Bà H có đề nghị và bà V cũng nâng nền lối đi chung nên cho bằng mặt đường Trần Thanh Mại để dễ đi lại. Nhưng bà V nói do “khó khăn” nên không đồng ý.

Việc không nâng nền lối đi chung dẫn đến tình trạng nhà bà H ở trên cao, không thể đi ra đường Trần Thanh Mại được. Do vậy, bà H phải tạm xin ba mẹ  (nhà sát vách) cho sử dụng hàng tư nhà (lan can nhà) để làm lối đi tạm ra đường.

Tuy nhiên, hàng tư đó cũng là nơi buôn bán kinh doanh của em trai bà H. Việc bà ra vào bằng hàng tư không thuận tiện cho việc buôn bán của em trai, cũng như bản thân  thấy là không thể cứ đi mãi như thế được. Gần đây nhất, em trai bà đã nói không cho gia đình đi trên vào nhà bằng hàng tư nữa. Do vậy, gia đình bà H  muốn đi lại lối đi chung trước đây. Tuy nhiên, bất ngờ là bà V đã ngăn cản, không cho  đi. Bà V còn nói rằng lối đi đó thuộc đất riêng của bà.

Diễn tiến khởi kiện

Vì không thể thỏa thuận và thấy bà V vô lý, nên cuối tháng 10-2009, bà H có làm Đơn khiếu nại gửi UBND Phường nhờ giải quyết.

Ngày 4-11-2009, UBND Phường có mời các bên lên làm việc nhưng không giải quyết được. Do vậy, Phường đề nghị chuyển vụ việc ra Tòa án (có lập Biên bản hòa giải).

Cuối tháng 11/2009, bà H nhờ Văn phòng luật sư Ecolaw tư vấn, giúp làm Đơn khởi kiện.

Ngày 07-12-2009, bà H nộp đơn khởi kiện . Tòa án cấp Biên nhận đơn-hồ sơ số 1765/PS/TA-BN của TAND Quận Bình Tân.

Ngày 15-12-2009, TAND Bình Tân có  Thông báo số 23/TB-TA, trả lại đơn khởi kiện của bà H. Lý do: Vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án.

Ngày 17-12-2009, bà H làm đơn khiếu nại gửi Chánh án TAND quận Bình Tân, và chánh án TAND TP.HCM về việc TAND quận Bình Tân ra thông báo trả lại đơn kiện. Toà cấp biên nhận số 1825/KN/TA-BN.

Ngày 24-12-2009, TAND quận Bình Tân ra QĐ số 12/QĐ-GQKN về việc giữ nguyên quyết định trả lại đơn kiện. Lý do: đơn khiếu kiện của bà H không có căn cứ.

Ngày 05-01-2010, bà H đơn khiếu nại đến Chánh án TAND TP.HCM về việc Toà Bình Tân không thụ lý đơn.

Cùng đó, ở một hướng khác, ngày 14-01-2010, bà Hằng gửi UBND quận Bình Tân “Đơn khiếu nại” và đề nghị giải quyết vịêc bà V có hành vi ngăn cản sử dụng lối đi chung.

Ngày 19-01-2010, UBND quận Bình Tân ra “Phiếu chuyển” số 41/PC-TD, Về việc chuyển đơn khiếu nại và đề nghị giải quyết của bà H đến phòng Tài Nguyên và Môi trường xem xét giải quyết.

Ngày 18-3-2010, TAND TP.HCM gửi Giấy mời số 41/PC-TD cho bà H về việc bổ túc các giất tờ liên quan đến phần đất tranh chấp.

Ngày 20-4-2010, Phòng TNMT Quận Bình Tân gửi công văn trả lời số 4263/TNMT, về việc “Đơn đề nghị” của bà H không thuộc thẩm quyền giải quyết của Phòng TNMT, đồng thời đề nghị TAND quận Bình Tân giải quyết.

Cùng ngày 20-4-2010, TAND TP.HCM gửi TAND quận Bình Tân công văn số 90/2010/TATP-GĐKT, đề nghị TAND quận Bình Tân xem xét xem vụ án có thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án.

Ngày 26-4-2010, bà H nộp “Đơn khiếu nại và đề nghị giải quyết” đến TAND quận Bình Tân, khiếu nại về việc Toà Bình Tân không thụ lý đơn, và đề nghị Toà phải giải quyết.

Ngày 28-6-2010, bà H nộp “Đơn khởi kiện” đến TAND quận Bình Tân về việc bà Vĩnh có hành vi ngăn cản sử dụng lối đi chung giữa hai nhà.

Ngày 6-7-2010, TAND quận Bình Tân ra “Thông báo trả lại đơn kiện” số 05/TB-TA, Thông báo về việc vụa án không thuộc thẩm quyền giải quyết tại Toà. (Trả đơn lần 2). Tòa cũng nói miệng là phải có Biên bản hòa giải ở Phường trước thì mới thụ lý đơn khởi kiện.

Ngày 8-7-2010, bà H làm đơn khiếu nại gửi tới UBND phường Tân Tạo A và đề nghị tổ chức hòa giải lại. (Tức là hòa giải lần 2, để có căn cứ khởi kiện lại).

Ngày 16-9-2010, UBND phường có “Thư mời” gửi bà H. Nội dung: Đề nghị bà H lên phường đề xác định lại hiện trạng vị trí đất lúc 15g00 ngày 17-9-2010.

Theo đó, ngày 17-9-2010, bà H đã lên phường nhưng chủ tịch UBND phường không đi vắng nên không giải quyết được.

Ngày 29-10-2010, UBND phường có “Thư mời” gửi bà H. Nội dung: Đề nghị bà lên phường đề giải quyết đơn khiếu nại ngày 8-7-2010 của bà, lúc 14g00 ngày 1-11-2010.

Ngày 1-11-2010, bà H lên phường nhưng chủ tịch UBND phường đi vắng nên không giải quyết được. Đồng thời, cùng ngày, UBND phường có “Thư mời” gửi bà H. Nội dung: Đề nghị bà H lên phường đề giải quyết tranh chấp đất, lúc 9g00 ngày 5-11-2010.

Ngày 5-11-2010, Phường đã tổ chức hòa giải cho bà H và bà V. Có lập “Biên bản hòa giải” số 30/BB, Nội dung: buổi hòa giải không thành, bà V không ký vào “Biên bản hòa giải”. Trong Biên bản, Phường đề nghị bà H khởi kiện ra Tòa.

Theo hướng dẫn của UBND phường, ngày 23-11-2010, bà H lại gửi “Đơn khởi kiện” gửi TAND Quận Bình Tân. Tuy nhiên, thư ký Tòa tiếp tục không chịu nhận đơn của tôi, mà quát nạt, bắt bà  phải quay lại UBND phường xác nhận phần đất tranh chấp là của bà V hay là lối đi chung. Đồng thời lại nói bà đến UBND quận Bình Tân để giải quyết.

Thế là bà H lại phải quay về Phường. Nhưng UBND phường trả lời rằng Phường không có thẩm quyền để xác nhận đất tranh chấp là của ai.

Rồi nhớ rằng trước đây bà H cũng đã có “Đơn khiếu nại” gửi UBND quận Bình Tân. Tuy nhiên, phòng TNMT quận Bình Tân đã xác nhận vụ việc thuộc thẩm quyền của TAND quận Bình Tân (công văn  công văn 4263/TNMT ngày 20-4-2010), nên bà H lại làm đơn khiếu nại gửi UBND quận Bình Tân.

…………….

Tới đây thì bà H đã “ngán tới cổ”, vì sau cả năm trời vòng lên vòng xuống vẫn chẳng biết nơi nào sẽ giải quyết, ngoài việc chỉ trỏ qua lại. Bà H lên gặp luật sư nói “thôi không kiện nữa”. Ghi chú: Sau đó, má bà cho gia đình bà H đi trên đất của mình để vào nhà. 

---------------

Bình luận của luật sư Trần Hồng Phong:

Theo quy định, thì tranh chấp về đất đai, quyền sử dụng đất thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Dưới đây là Đơn khiếu nại mà chúng tôi làm cho thân chủ, ngay từ khi bị từ chối nhận đơn lần đầu. Nhưng Tòa chả coi ra cái đinh gì!.

-----------------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự Do - Hạnh Phúc

TP.HCM, ngày 17   tháng 12   năm 2009

ĐƠN KHIẾU NẠI 
( V/v : Tòa trả lại đơn khởi kiện)

Kính gửi:     CHÁNH ÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN BÌNH TÂN 
                   CHÁNH ÁN TAND TP. HỒ CHÍ MINH

Tôi tên : CHÂU THỊ MỸ H, sinh: 197x.
Ngụ tại : 13 Trần Thanh Mại, KP. 3, P. Tân Tạo A, Q. Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh.

Là người vừa qua có nộp đơn khởi kiện bà CHÂU THỊ V về việc bà V ngăn cản, không cho gia đình tôi đi ra đường trên lối đi chung giữa hai nhà.

Nay tôi làm đơn này khiếu nại việc Tòa án nhân dân quận Bình Tân đã ra Thông báo từ chối không nhận đơn kiện của tôi. 

Lý do cụ thể như sau:

Nguyên nhà tôi và bà Châu Thị V kề sát nhau. Nhà bà Vĩnh ở phía trước, nhà tôi ở phía sau và cùng có một lối đi chung ra đường Trần Thanh Mại. Trong suốt 15 năm qua (1992 - 2007), gia đình hai bên đều sử dụng lối đi chung này. 

Trong Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà của tôi (do UBND quận Bình Tân cấp ngày 15-11-2004) cũng đã thể hiện rõ có lối đi từ nhà tôi ra đường Trần Thanh Mại.

Đến giữa năm 2007, Nhà nước nâng nền đường Trần Thanh Mại. Các hộ trong khu vực phải lần lượt nâng nền nhà để tránh ngập nước. Riêng hộ bà V không nâng nền. Việc này là cho lối đi chung bị “trũng” xuống so với nền đường Trần Thanh Mại và nền nhà tôi. 

Trước sự việc như vậy, tôi có đề nghị hộ bà V cùng nâng nền lối đi chung nên cho bằng mặt đường Trần Thanh Mại để dễ đi lại nhưng bà V không đồng ý. Do vậy, tôi phải phá một phần bờ nền nhà mình xuống để có thể đi ra đường. Nhưng bà Vngăn cản, không cho đi trên lối đi chung này nữa. 

Tôi đã phải làm đơn khiếu nại gửi UBND Phường nhờ giải quyết.

Ngày 4-11-2009, UBND Phường Tân Tạo A có mời các bên lên hòa giải nhưng không giải quyết được. Do vậy, Phường đã đề nghị chuyển vụ việc ra Tòa án (có lập Biên bản hòa giải, trong đó ghi rõ “đề nghị chuyển tòa án” ).

Trước khi gửi đơn kiện tại TAND Quận Bình Tân, tôi đã lên UBND quận Bình Tân hỏi thăm và được cán bộ hướng dẫn rõ như sau : “đây là việc tranh chấp dân sự, tranh chấp lối đi. Cả hai bên đều đã có giấy sở hữu nhà nên thẩm quyền giải quyết thuộc Tòa án”.

Do vậy, ngày 7- 12-2009 vừa qua, tôi đã nộp đơn khởi kiện bà V tại TAND quận Bình Tân.

Thế nhưng đến ngày 15-12-2009 vừa qua, TAND quận Bình Tân có Thông báo trả lại đơn số 23/TB-TA. Theo đó từ chối không nhận giải quyết đơn kiện của tôi vì cho rằng “không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án” theo qui định tại điểm e khoản 1 điều 168 Bộ luật tố tụng dân sự.

Tôi cho rằng việc TAND quận Bình Tân trả lại đơn kiện của tôi là không đúng vì :

- Đây là vụ việc tranh chấp dân sự về quyền sử dụng đất ( tranh chấp lối đi). Tại khoản 7 điều 25 qui định về “những tranh chấp dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án” ghi rõ có “Tranh chấp về quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất theo qui định của pháp luật về đất đai”. 

- Mặt khác, chính UBND các cấp ( Phường, Quận) đều hướng dẫn tôi nộp đơn tại Tòa án ( như đã trình bày ở trên). Vậy tại sao khi tôi nộp đơn tòa không nhận ? phải chăng là UBND phường, quận đã hướng dẫn sai ? Và nếu vậy, cơ quan nào sẽ giải quyết vụ việc tranh chấp của tôi?

Vì vậy, qua đơn này tôi khiếu nại TAND quận Bình Tân về việc đã trả, không giải quyết đơn kiện của tôi qua Thông báo. Tôi kính đề nghị tới Chánh án Tòa án nhân dân quận Bình Tân xem xét về việc trả lại đơn khởi kiện này.

Xin chân thành cám ơn.

Người làm đơn
Châu Thị Mỹ H

------------------------

Vụ thứ 2: 

Tòa thụ lý rồi "im ắng" suốt 10 năm, nay bất ngờ mời lên "giải quyết" !


Nội dung: Năm 2004, bên thân chủ của tôi (Công ty Toàn An) có thuê một doanh nghiệp trụ sở tại TP.HCM thi công xây dựng một khu Nhà kho. Do phía thi công làm không đúng về chất lượng theo thỏa thuận trong hợp đồng, hai bên lại không thống nhất được hướng giải quyết, nên công ty Toàn Án kiện công ty nọ ra Tòa kinh tế TAND TP. Hồ Chí Minh.

Sau khi đã đóng tạm ứng án phí, Tòa chính thức thụ lý đơn kiện từ ngày 25/7/2005. Sau đó có mời phía nguyên đơn làm việc 1 lần, rồi từ đó "im ắng" luôn! 

Khoảng nửa năm sau khi nộp đơn, vì chờ hoài không thấy tòa mời giải quyết, liên hệ với tòa thì tòa nói là "chờ", nên bên nguyên đơn và bị đơn có gặp nhau làm việc, và thống nhất được cách giải quyết. Nói chung mỗi bên đều chịu nhường một chút, nên xong việc. 

Theo quy định, vụ án kinh tế về nguyên tắc phải giải quyết nhanh hơn án dân sự. Tức là khoảng 4 tháng phải giải quyết xong. Thế mà Tòa cứ "ngâm" hoài. 

Thế rồi bất ngờ đầu tháng 6/2015, Tòa gửi Giấy triệu tập cho nguyên đơn, mời lên "làm việc về vụ án". Tức là Tòa đã khởi động làm việc sau 10 năm "ngâm án". Ôi trời ơi!

Dưới đây là Giấy triệu tập của Tòa sau 10 năm ngâm án. 




BLA: Hai vụ án trên cũng may là tuy khốn khổ, nhưng cuối cùng các đương sự cũng đã tự tìm ra cách giải quyết (tự "xử", mà không cần đến tài năng, trí tuệ của Tòa), nên cũng tạm xem là hai vụ án "vui" vậy. Hê hê.

-------------------

Bài liên quan: