Thứ Bảy, 28 tháng 2, 2015

Chuyện danh dự của người Nga

Trần Hồng Phong


Báo chí ngày 27-2-2015 loan tin ông Boris Nemtsov, một chính trị gia đối lập nổi tiếng ở Nga, đối thủ chính trị tiềm tàng lớn nhất của đương kim tổng thống Nga Putin, đã bị bắn chết ngay tại trung tâm thủ đô Moscow trước thời điểm diễn ra một cuộc tuần hành quy mô lớn.

Ảnh: Mùa thu vàng, một kiệt tác của họa sỹ Nga Levitan

Mặc dù ông Putin ngay sau đó, qua người phát ngôn của mình, đã lên án vụ sát hại, cho rằng đây là hành động "giết người tàn bạo", "có thể là một vụ giết thuê" - thì những người quan tâm đến chính trị Nga không thể không nhận thấy rằng, thêm một lần nữa, ông Putin có được lợi thế không có người cạnh tranh vào chiếc ghế tổng thống trong nhiệm kỳ sắp tới. Hơn nữa việc ông Putin chưa chi đã phán cái chết bất thường của một chính trị gia trở thành một vụ chém giết hình sự tầm thường, cho thấy ông đã hữu ý "vô hiệu hóa" những ý kiến khác, có thể có, của giới truyền thông Nga.

Nhờ cái chết kiểu này của chính trị gia đối thủ, khả năng ông Putin rồi đây sẽ tiếp tục làm tổng thống Nga, trên chiếc "ngai vàng" mà ông đã chễm chệ suốt 3 nhiệm kỳ qua, hầu như là chắc chắn. Ông Putin cũng sẽ tiếp tục là ngôi sao sáng chói, là người đàn ông lý tưởng ... của nước Nga cho đến khi ông không còn làm tổng thống nữa.

Tưởng cũng cần nhắc lại rằng đây không phải là lần đầu ông Putin có được kiểu lợi thế không có/không còn đối thủ chính trị một cách hay ho như vậy. Chẳng hạn như trước đây là trường hợp tỷ phú Khodorkovsky, người từng tuyên bố sẽ chạy đua trong việc ứng cử vào chức vụ tổng thống Nga - đã bị ông Putin đưa vào tù tới 10 năm, về những tội danh liên quan đến kinh tế.

Thực ra xuyên suốt qua các nhiệm kỳ lãnh đạo của mình, kể từ ngày được cựu tổng thống Nga Boris Elxin "đặt" vào chiếc ghế danh giá tổng thống Nga tháng 5/2000, ông Putin hầu như không có đối thủ chính trị, dù là ở một nước mang mác là "dân chủ", "đa đảng" - sau sự sụp đổ của Liên Xô. Các đối thủ chính trị của ông đều đã lần lượt bị "hủy diệt từ trứng nước", dù có thể là ngẫu nhiên, hay thiên thời địa lợi gì gì đó. Chính điều này đã và đang tạo cho ông Putin ở vào thế độc tài trong suốt hàng thập kỷ qua ở Nga. Và cũng chính điều này đã biến ông Putin trở thành một trong những người độc tài nguy hiểm nhất trên thế giới ở thời điểm hiện tại. Việc gần đây ông Putin nhiều lần đưa vũ khí hạt nhân ra hăm dọa khiến nhiều nước phải lo sợ!

Không hiểu sao câu chuyện về những đối thủ chính trị của ông Putin ở nước Nga bị sát hại lại làm tôi liên tưởng đến số phận bi thảm của đại thi hào trẻ tuổi Puskin, người được mệnh danh là "mặt trời của nước Nga" thời Sa hoàng, với những vần thơ trữ tình bất hủ. Mặc dù cái chết của thi hào trẻ tuổi hoàn toàn không liên quan gì đến chính trị, mà là vấn đề "danh dự".

Những người có chút hiểu biết cơ bản hay quan tâm đến nước Nga đều biết rõ người Nga, hay chính xác hơn là đàn ông Nga, rất coi trọng danh dự. Hay nói là coi trọng khái niệm gọi là "danh dự" cũng được. Khi một người đàn ông Nga cảm thấy hay bị cho rằng bị xúc phạm đến danh dự, họ sẵn sàng chết để bảo vệ danh dự của mình - thông qua một màn rùng rợn gọi là "đấu súng". Cụ thể là người bị xúc phạm danh dự sẽ thách đấu kẻ đã xúc phạm mình. Và kẻ kia sẽ nhận lời.

Sau đó, cả hai người tham gia cuộc đấu súng sẽ cùng một số người được mời làm chứng đi đến một khu rừng hay bãi đất trống hoang vắng nào đó. Cả hai sẽ đối diện nhau trong tầm 10-20m, tay súng lên đạn sẵn sàng. Khi một hồi còi vang lên, cả hai sẽ cùng nã đạn vào nhau.

Chỉ từ một chuyện nhỏ vặt là người vợ trẻ của mình bị một người trong hoàng tộc sàm sỡ, nhà thơ Puskin bị đẩy vào cảnh phải đấu súng với tên vô lại này, để bảo vệ danh dự cho mình (!?). Và do chỉ biết làm thơ, cầm bút, cho nên dĩ nhiên kết quả là Puskin đã bị giết chết trong màn đấu súng man rợ đó.

Chuyện đàn ông Nga đấu súng với nhau để bảo vệ danh dự có thể thấy xuất hiện trong hầu hết các tác phẩm văn học nổi tiếng của Nga. Ví dụ như trong tác phẩm Chiến tranh và Hòa bình của đại văn hào Lev Tolstoi. Hay trong tiểu thuyết Tiểu thư Mery, Đội săn của Quốc vương Start ...vv - đều có màn đấu súng chết người.

Những người đàn ông Nga trước đây bảo vệ danh dự, loại đối thủ của mình bằng màn đấu súng tuy tàn bạo, man rợ, nhưng dù sao cũng là luật chơi công bằng. Cả hai đối diện trực tiếp với nhau, với sự giám sát của những người tham dự và không ai có được lợi thế nào cả. Nếu ai chịu thua thì có thể từ chối, không cần phải đấu súng.

Trên thực tế, qua sách vở, người đàn ông Nga chiến thắng trong màn đấu súng nhiều khi không hẳn nhận được sự thán phục hay kính nể của những người khác, kể cả phụ nữ. Nhưng chiến thắng của họ luôn được thừa nhận, không ai phản đối. Có lẽ ít nhất vì đó là một chiến thắng có tính công bằng và minh bạch.

Ôn chuyện xưa lại liên tưởng đến chuyện nay ở nước Nga. Ông Putin đã dành được ngai vàng tổng thống mà hầu như không phải trải qua một màn đấu súng công bằng nào. Vì hầu hết những đối thủ chính trị tiềm tàng của ông đều không sớm thì muộn, vì bất kỳ lý do nào, đều đã bị "vô hiệu hóa" trước thời điểm đấu súng. À quên, thời điểm bầu cử tổng thống.

Qua các số liệu thống kê từ nước Nga, tất nhiên là đã qua sự kiểm duyệt của chính quyền Putin, thế giới biết rằng tỷ lệ ủng hộ ông Putin bao giờ cũng luôn rất cao chót vót, gần như tuyệt đối. Và thậm chí ngay cả khi ông Putin có những hành động có thể nói là vi phạm nghiêm trọng pháp luật quốc tế hay hung hăng đe dọa chiến tranh như việc sáp nhập vùng lãnh thổ Crimea của Ukraine vào Nga, tuyên bố nước Nga sẵn sàng dùng vũ khí hạt nhân ... - thì uy tín lại càng cao hơn! Giống y như ở xứ Cu Ba hay Triều Tiên.

Nhưng có một thực tế đáng buồn cho nước Nga, là từ khi Liên Xô tan rã, theo những gì tôi nhìn thấy, thì vị thế và uy tín của nước Nga dưới thời lãnh đạo của ông Putin ngày càng kém đi. Ngoài việc phát triển và bán vũ khí, khai thác tài nguyên thiên nhiên dùng làm nguồn thu ngân sách chính, nước Nga hầu như không có những sản phẩm hàng hóa hay văn hóa nào đáng để thế giới biết đến.

Thậm chí sau sự kiện sáp nhập Crimea đầu năm 2014 vừa qua, nước Nga ngày càng trở nên xa lạ và đang tự cô lập với phần còn lại của thế giới. Thậm chí Nga còn đối diện với hiểm họa chiến tranh, xung đột hay bất hòa với hàng loạt nước láng giềng - một điều chưa từng xảy ra .

Chắc chắn có người cho rằng tôi có định kiến hay không ưa nước Nga nên nói xấu họ. Xin thưa hoàn toàn không phải. Ba tôi từng học 5 năm tại Đại học bách khoa Moscow và 2 năm sau đại học ở một trường đại học khác ở thành phố Khackop (Ukraine). Ngay từ nhỏ, tôi đã nghe và biết những bản nhạc Nga nổi tiếng nhất, Những quyển sách mà tôi say mê nhất, quý nhất và luôn có trong tủ sách gia đình hầu hết đều là sản phẩm văn hóa của người Nga. Có thể kể ra như Chiến tranh và hòa bình, Annakarenia, Tội ác và trừng phạt, Anh em nhà Karamazop, Sông đông êm đềm ...vv. Những tiểu thuyết Nga thời xô viết như Lớp Trẻ, Bài ca núi An pơ, Xa Mạc Tư Khoa ..., cho đến những tác phẩm thiếu nhi như Ti Mua và đồng đội, Chiếc chìa khóa vàng ... tôi đều đọc ngấu nghiến và rất thích.

Tôi chỉ không ưa Putin. Nói chung, tôi không bao giờ ưa những chính trị gia ôm chức vụ lãnh đạo chóp bu quá 2 nhiệm kỳ, dù tài giỏi cỡ nào. Trong khi ở đây ông Putin lại dùng thủ thuật sửa hiến pháp để có thể tái ứng cử thêm 2 nhiệm kỳ nữa thì thật là đáng ... tởm. Và không ổn cho nước Nga.

Phải chăng ở một khía cạnh nào đó, dù là sự so sánh khập khiễng, danh dự của ông Putin đã và đang được bảo vệ không phải bằng những màn đấu súng ngang tàng phóng khoáng theo phong cách Nga ngày nào. Mà đã khác!

---------------------

Cập nhật:

Hàng chục ngàn người tuần hành tưởng nhớ ông Nemtsov

Các nhà tổ chức cuộc tuần hành tưởng nhớ thủ lĩnh đảng đối lập Boris Nemtsov tại thủ đô Matxcơva ngày 1-3 khẳng định có tới 70.000 người tham gia.



Người tuần hành mang theo cờ Ukraine và cờ Nga trong cuộc tuần hành tưởng nhớ ông Nemtsov - Ảnh: Reuters

Cuộc tuần hành hôm qua (1-3-2015) theo kế hoạch là nhằm phản đối những chính sách của Nga tại Ukraine nếu như không phải thủ lĩnh đảng đối lập Boris Nemtsov bị ám sát đêm 27-2. Nhưng nó đã trở thành cuộc tuần hành tưởng nhớ cựu phó thủ tướng Nemtsov.

Các nhà tổ chức cuộc tuần hành ngày 1-3-2015 khẳng định có tới 70.000 người tham gia tại thủ đô Matxcơva, nhưng cảnh sát ước tính chỉ vào khoảng 17.000 người.

An ninh tại thủ đô Mátxcơva đã được thắt chặt trước cuộc tuần hành. Những người tham gia phải đi qua cổng quét an ninh để kiểm tra vũ khí.

Theo nhà lãnh đạo Mikhail Mikhail Kasyanov của Đảng tự do nhân dân, giới chức Nga ban đầu không đồng ý việc tổ chức tuần hành khi nó được lên kế hoạch với mục đích phản đối. Nhưng sau đó họ chấp thuận vì lý do tưởng niệm cựu phó thủ tướng Nemtsov.

Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko  đã có những quan điểm mà hãng CNN xem như động thái “đổ thêm dầu vào lửa” trên trang Ukrinform của Ukraine: “Vài tuần trước tôi có trao đổi với ông ấy (Nemtsov) về việc tái thiết mối quan hệ giữa Ukraine và Nga như chúng tôi mong muốn. Ông Boris có nói sẽ công bố một chứng cứ mạnh mẽ khẳng định việc lực lượng vũ trang Nga đã tham chiến tại Ukraine. Có ai đó sợ điều này. Boris không sợ nhưng những kẻ ám sát ông ấy thì sợ. Chúng đã giết ông ấy”.

Cảnh sát Nga cho biết họ đang truy nã một người đàn ông tóc ngắn chiều cao khoảng  1,7m – 1,75m. Sát thủ đã mặc quần jean màu xanh lá và áo len dài tay màu nâu.

Ủy ban điều tra vụ ám sát cho biết có nhiều giải thuyết về động cơ gây án sẽ được điều tra, kể cả khả năng đây là vụ xả súng nhằm làm rối loạn tình hình nội chính của Nga. Họ cũng đang nghiên cứu khả năng về sự liên đới giữa vụ ám sát này và vụ tấn công khủng bố tòa soạn tạp chí biếm họa Charlie Hebdo hoặc liên quan tới hoạt động kinh doanh của ông Nemtsov.

Ủy ban điều tra treo thưởng 3 triệu ruble (49.000 USD) cho nguồn thông tin giá trị về vụ việc.

Các nhà điều tra cũng thẩm vấn người mẫu 23 tuổi người Ukraine Duritskaya là bạn gái ông Nemtsov. Đây là nhân chứng có mặt ngay cạnh ông Nemtsov tại thời điểm xảy ra vụ ám sát. Cô Duritskaya không bị thương. Hiện Duritskaya đang bị tạm giữ phục vụ điều tra tại một căn hộ.

Theo hãng tin TASS, Bộ ngoại giao Ukraine đã yêu cầu phía Nga cho phép Duritskaya được trở về Ukraine.


..........................

Cập nhật ngày 5-3-2015:

Sau khi vụ án mạng bị thế giới lên án, ông Putin đã đột ngột trở giọng một cách thức thời. Qua đó, phần nào có thể thấy được tính cách con người "đáng sợ" này

Ông Putin khẳng định vụ ám sát Nemtsov là nỗi nhục của Nga

Ngày 4-2-2015, Tổng thống Nga Vladimir Putin mô tả vụ ám sát thủ lĩnh đối lập Boris Nemtsov là nỗi nhục và bi kịch đối với nước Nga.



Hàng nghìn người Nga dự tang lễ ông Nemtsov Ảnh: Reuters

“Chúng ta cần phải dồn mọi sự tập trung vào các vụ án gây chấn động, bao gồm các vụ án mang động cơ chính trị. Chúng ta phải giải thoát nước Nga khỏi các nỗi nhục và bi kịch như vụ sát hại Boris Nemtsov ngay tại trung tâm thủ đô” - AFP dẫn lời ông Putin tuyên bố trước các quan chức Bộ Nội vụ Nga.

Trước đó Tổng thống Nga cho rằng vụ giết ông Nemtsov là “hành vi khiêu khích” và thề sẽ đưa hung thủ ra đối diện với pháp luật.

Hiện các nhà điều tra Nga vẫn chưa bắt giữ một nghi can nào.

Trong khi đó, hàng loạt quan chức cấp cao Nga lên tiếng khẳng định phương Tây đứng sau vụ ám sát cựu phó thủ tướng Nemtsov.

Lãnh đạo Chechnya Ramzan Kadyrov tuyên bố: “Không có gì phải nghi ngờ, lực lượng đặc biệt phương Tây đã tổ chức vụ ám sát để kích động xung đột nội bộ ở Nga”.

Ông Kadyrov mô tả: “Ban đầu phương Tây dụ dỗ một người, gọi người đó là bạn của Mỹ và châu Âu, rồi hi sinh ông ta để đổ lỗi cho chính quyền địa phương”.

Hồi chuyến bay MH17 của Malaysia Airlines bị bắn rơi trên bầu trời Ukraine, nhiều tờ báo và quan chức Nga cũng cho rằng quân đội Ukraine đã bắn rơi máy bay để đổ tội cho Matxcơva. Mới đây, nghị sĩ Ivan Melnikov lên tiếng so sánh vụ ám sát ông Nemtsov với thảm kịch MH17.

“Nếu nhìn vào thời điểm, có thể thấy vụ ám sát là hành vi khiêu khích đẫm máu được tổ chức tương tự như vụ bắn rơi máy bay - ông Melnikov quả quyết - Mục tiêu là gây bạo loạn tại Nga và kích động làn sóng chống Nga ở nước ngoài”.

Đó cũng là quan điểm của hàng loạt nhân vật được kênh truyền hình quốc gia Rossiya 24 trích lời. Cựu chủ tịch Hạ viện Nga Gennady Seleznev nhấn mạnh: “Có thể thấy rõ đây là chiến dịch do bàn tay của lực lượng đặc nhiệm phương Tây thực hiện”.

Còn nhà phân tích chính trị Alexei Martynov đánh giá phản ứng của Mỹ đối với vụ ám sát ông Nemtsov là “nhanh chóng một cách đáng ngờ”.



............................

Thông tin tham khảo (báo Thanh Niên ngày 5-3-2015):

Bằng chứng ‘lính Nga hiện diện tại Ukraine’ của ông Nemtsov bị lấy đi

Một thành viên trong đảng của ông Boris Nemtsov, lãnh đạo đảng đối lập Nga bị ám sát ở Moscow, tiết lộ cảnh sát đã lấy đi “các bằng chứng chi tiết mà ông Nemtsov sắp công bố về sự hiện diện của binh sĩ Nga tại Ukraine”, tờ Gazeta.ru (Nga) đưa tin.

Gazeta.ru, một trong 3 báo điện tử tư nhân lớn nhất ở Nga với lượng truy cập trung bình 3 triệu lượt/ngày, hôm 3.3 cho biết ông Nemtsov, người bị ám sát hồi cuối tuần trước, đang chuẩn bị công bố một báo cáo chi tiết về sự hiện diện của binh sĩ Nga tại miền đông Ukraine. Ông Nemtsov là lãnh đạo đảng Cộng hòa Nga - Tự do Nhân dân (RPR-PARNAS).

Theo tiết lộ của ông Ilya Yashin, một thành viên trong đảng RPR-PARNAS, ông Nemtsov đã tổng hợp được bằng chứng cáo buộc binh sĩ Nga hậu thuẫn cho lực lượng ly khai ở vùng Donetsk và Luhansk (gọi chung là Donbas) ở miền đông Ukraine trước khi bị giết.

Nemtsov được cho là đã định công bố một báo cáo chứa các bằng chứng nói trên vào tháng 3, một tháng sau cuộc gặp cuối cùng giữa ông và Yashin diễn ra hồi cuối tháng 2, ông Yashin cho hay. Tuy nhiên, ông Yashin cho biết hiện báo cáo đã nằm trong tay Ủy ban Điều tra Nga, cơ quan được giao điều tra vụ án mạng, và ông không biết nội dung của báo cáo là gì, ngoại trừ những gì mà người bạn quá cố của ông tiết lộ trước đó.

“Ông ấy có nói rằng đã có các bằng chứng về sự hiện diện của binh sĩ Nga tại vùng lãnh thổ đang có xung đột vũ trang ở Ukraine và tôi còn nhớ rất rõ rằng ông ấy lúc đó đang liên lạc với cha mẹ các binh sĩ tử trận đến từ các thành phố như Ivanovo, Yaroslavl và một thành phố của Nga khác mà tôi đã không còn nhớ tên”, Gazeta.ru dẫn lời ông Yashin cho biết.

“Ông ấy có nói về kế hoạch đến thăm Ivanovo. Ông ấy dự định sẽ thu thập dữ liệu và tổng hợp chúng thành một báo cáo. Thật đáng buồn là tôi không biết chi tiết vì rõ ràng là nếu ông ấy có chứa tài liệu ở nhà, thì các nhân viên điều tra đã tịch thu rồi. Họ đã đến căn hộ và văn phòng của ông ấy và lấy đi cả máy tính”, ông Yashin nói thêm.

Theo người bạn của ông Nemtsov, chủ đề của bản báo cáo có thể được thảo luận lại nếu như Yashin và các thành viên RPR-PARNAS được phép xem những tài liệu mà vị cố lãnh đạo đã thu thập được. Tuy nhiên, ông Yashin thừa nhận với Gazeta.ru rằng “lúc này không có ai nỗ lực cho chuyện đó, ít nhất là cho tới khi chúng tôi chôn ông ấy”.

Gazeta.ru cho biết nhiều phần trong bản báo cáo của ông Nemtsov, bao gồm chi tiết về sự hiện diện của quân đội Nga tại Donbas, đã được Tổng Thống Ukraine Petro Poroshenko xác nhận.

Ông Poroshenko đã trao tặng Huân chương Tự do cho Nemtsov sau khi ông này bị giết để ghi nhận công lao của ông trong việc tạo “cầu nối giữa Ukraine và Nga”. Tổng thống Ukraine còn nói thêm ông tin rằng bất kỳ ai quan ngại về báo cáo của Nemtsov chính là người đứng đằng sau vụ ám sát.


Hoàng Uy

............................

Cập nhật 31-3-2015:

BLA: Cái tin này coi chơi cho vui, chứ cũng chẳng nói lên được điều gì. Bản chất sự việc vẫn không có gì thay đổi như một ... tất yếu!

​Nga tìm ra kẻ chủ mưu ám sát ông Boris Nemtsov

Truyền thông quốc gia Nga vừa công bố đã xác định được kẻ chủ mưu đứng sau vụ ám sát nhà thủ lĩnh đảng đối lập Boris Nemtsov tháng trước.

Theo Sputnik, báo Kommersant hôm qua (30-3) dẫn nguồn tin Ủy ban điều tra của Nga cho biết đã xác định được danh tính kẻ đứng ra cung cấp vũ khí, phương tiện và tiền bạc cho lực lượng ám sát ông Nemtsov.

Tuy nhiên báo Kommersant cũng cho biết, Ủy ban điều tra Nga không công bố tên thật của tên này mà chỉ gọi hắn là Ruslik. Tên Ruslik không có trong danh sách truy nã.

Trước vụ ám sát, tên Ruslik đã hứa sẽ trả thù lao cho những kẻ tham gia mỗi người 5 triệu rúp (khoảng 85.200 USD). Ruslik bị cáo buộc đã tiến hành tổ chức và ra lệnh ám sát nhà thủ lĩnh đối lập Nemtsov.

Tới thời điểm này, 5 nghi phạm trong vụ ám sát ông Nemtsov đã bị bắt là Ramzan Bakhayev, Tamerlan Eskerkhanov, Shagit, Anzor Gubashev và Zaur Dadayev.

Tên Zaur Dadayev là kẻ duy nhất đã nhận tội, nhưng sau đó lại phủ nhận lời khai, cho rằng hắn bị tra tấn bức cung.

-------------------

Thông tin liên quan:

Những vụ ám sát chính trị làm rúng động nước Nga

Trước vụ thủ lĩnh đối lập, cựu phó thủ tướng Boris Nemtsov bị bắn chết ở trung tâm thủ đô Matxcơva, từng có hàng loạt vụ ám sát chính trị táo tợn xảy ra tại Nga trước đó.
Dưới đây là một số vụ ám sát chính trị khét tiếng nhất từng xảy ra ở Nga trong hơn 10 năm qua. Tuy nhiên, các cuộc điều tra của Chính phủ Nga về những vụ ám sát này đều không đem lại kết quả cụ thể nào.

Sergei Yushenkov

Ngày 17-4-2003, nghị sĩ Sergei Yushenkov bị bắn chết ngay trước cửa nhà tại Matxcơva chỉ vài giờ sau khi xin được giấy phép đăng ký cho Đảng Tự do Nga để tham gia cuộc bầu cử quốc hội tháng 12-2003.

Ông Yushenkov là nghị sĩ từ năm 1989 đến 2003. Ông là phó chủ tịch Ủy ban Sergei Kovalev có nhiệm vụ điều tra hàng loạt vụ đánh bom chung cư ba thành phố Nga hồi tháng 9-1999 khiến 293 người thiệt mạng.

Khi đó, quan điểm của ông Yushenkov là chính Tổng cục An ninh Nga (FSB) đã thực hiện các vụ đánh bom này để kích động dư luận ủng hộ cuộc chiến Chechnya.

Một thành viên khác của ủy ban là Yuri Shchekochikhin bị đầu độc chết, một người khác bị đánh đập tàn nhẫn và hai người còn lại mất ghế ở Duma quốc gia. Ông Yushenkov từng cam kết với cử tri rằng sẽ làm rõ bí ẩn về các vụ đánh bom chung cư.

Một số nguồn tin cho biết trước khi chết, ông Yushenkov nhận được thư đe dọa từ một quan chức cấp cao của FSB.

Paul Klebnikov

Ngày 9-7-2004, nhà báo Paul Klebnikov, tổng biên tập tạp chí Forbes ấn bản Nga, bị bắn bốn viên đạn vào người khi rời tòa soạn về nhà. Hung thủ lái một chiếc ôtô đi qua và bắn ông. Khi đó ông Klebnikov vẫn chưa chết.

Ông qua đời trong bệnh viện sau khi được đưa đi cấp cứu bằng một chiếc xe cứu thương không có bình oxy. Chiếc thang máy ở bệnh viện đưa ông lên phòng cấp cứu bị hỏng khiến ông không được cứu chữa kịp thời.

Tạp chí Forbes khẳng định trước khi chết, nhà báo Klebnikov đang điều tra một đường dây rửa tiền liên quan đến một quỹ tái thiết Chechnya, có dính líu tới FSB.

Nhà chức trách Nga bắt giữ ba người Chechnya và xử tội sát hại ông Klebnikov, nhưng cả ba đều trắng án. Tiến trình điều tra và xét xử sau đó dần dần “chìm xuồng”.

Anna Politkovskaya



Nhà báo Anna Politkovskaya bị bắn chết ngay tại nhà ở Matxcơva - Ảnh: NBC

Ngày 7-10-2006, nhà báo nổi tiếng Anna Politkovskaya của tờ Novaya Gzeta bị bắn chết ngay trong thang máy tòa chung cư bà ở tại trung tâm thủ đô Matxcơva.

Cảnh sát tìm thấy một khẩu súng Makarov và bốn vỏ đạn ở hiện trường. Bà bị bắn đúng bốn phát, trong đó có một phát vào đầu. Hơn 1.000 người đã đến viếng trong lễ tang của bà Politkovskaya.

Cộng đồng quốc tế đã lên án dữ dội vụ ám sát nhà báo Politkovskaya và hàng loạt cuộc biểu tình phản đối đã nổ ra ở Matxcơva, Helsinki (Phần Lan), Dresden (Đức)…

Trước khi qua đời, nhà báo Politkovskaya viết hàng loạt cuốn sách lên án cuộc chiến Chechnya và những hành vi vi phạm nhân quyền ở Chechnya. Bà cũng là người thường xuyên chỉ trích Chính phủ Nga và FSB.

Quá trình điều tra và xét xử vụ sát hại nhà báo Politkovskaya diễn ra đầy lằng nhằng và phức tạp. Tính đến tháng 6-2014, năm bị cáo bị xử tù vì tội giết người, trong đó bốn bị xử tù chung thân. Tuy nhiên bản chất vụ án vẫn gây tranh cãi lớn.

Alexander Litvinenko



Điệp viên Alexander Litvinenko chết vì chất độc polonium - Ảnh: Guardian

Ngày 1-11-2006, cựu điệp viên FSB Alexander Litvinenko bất ngờ đổ bệnh ở Anh. Ông bị tiêu chảy và nôn ọe nặng, không thể đi lại được. Ba tuần sau ông qua đời.

Các bác sĩ Anh xác định Litvinenko bị đầu độc bằng chất polonium. Trong cơ thể của Litvinenko có chứa lượng polonium cao gấp năm lần mức đủ để giết người.

Trước khi bị đầu độc, Litvinenko có gặp ông Andrey Lugovoy, cựu thành viên Ủy ban An ninh quốc gia Xô viết (KGB), hiện là nghị sĩ Nga.

Nhà chức trách Anh lần theo dấu vết của chất polonium tới một nhà máy hạt nhân Nga và xác định Lugovoy là kẻ bỏ thuốc độc. Tuy nhiên Nga từ chối dẫn độ Lugovoy sang Anh.

Mối quan hệ giữa hai nước trở nên xấu đi nghiêm trọng. Ngược lại, truyền thông Nga cho rằng cái chết của Litvinenko có liên quan tới tỉ phú Boris Berezovsky, một kẻ chống đối Tổng thống Vladimir Putin.

Khi sống ở London, Litvinenko viết hai cuốn sách về Nga, trong đó cáo buộc FSB đã đứng sau các vụ đánh bom chung cư hồi năm 1999 để huy động sự ủng hộ dành cho chính phủ. 

Ông cũng cáo buộc Điện Kremlin đứng sau cái chết của nhà báo Anna Politkovskaya. Litvinenko còn khẳng định hai tên khủng bố Chechnya dính líu tới vụ tấn công nhà hát Matxcơva năm 2002 làm việc cho FSB.

Stanislav Markelov

Ngày 19-1-2009, luật sư nhân quyền Stanislav Markelov bị bắn chết ở Matxcơva sau khi rời một hội nghị được tổ chức gần Điện Kremlin. Ông bị bắn vào gáy bằng một khẩu súng lục có ống giảm thanh.

Phóng viên Anastasia Baburova của báo Novaya Gazeta chạy tới hỗ trợ ông Markelov và cũng bị bắn chết. Trước khi bị giết, ông Markelov công bố ý định kiện Chính phủ Nga vì trả tự do sớm cho đại tá Yuri Budanov, kẻ sát hại một cô gái Chechnya 18 tuổi năm năm trước đó.

Natalya Estemirova

Ngày 15-7-2009, nhà hoạt động vì nhân quyền Natalya Estemirova bị bắt cóc tại nhà ở Grozny, Chechnya, bị đưa qua biên giới tới Ingushetia và bị bắn chết, xác vứt bên đường. Thi thể của bà có những vết đạn ở đầu và ngực.

Các đồng nghiệp khẳng định trước khi chết, bà Estemirova đang xử lý các vụ vi phạm nhân quyền nghiêm trọng tại Chechnya.

Bà Estemirova từng làm việc với nhà báo Anna Politkovskaya và luật sư Stanislav Markelov, hai người cũng bị ám sát một cách bí ẩn.

Trước khi chết, bà Estemirova từng chỉ trích dữ dội nhà lãnh đạo Chechnya Ramzan Kadyrov và chiến đấu chống lại việc chính quyền Chechnya đốt nhà của những người chống đối.

Tổ chức nhân quyền Memorial của bà khẳng định ông Kadyrov từng dọa giết bà Estemirova.



-----------------------

Đọc thêm:

Tôi yêu em
Puskin 

Tôi yêu em đến nay chừng có thể 
Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai; 
Nhưng không để em bận lòng thêm chút nữa, 
Hay hồn em phải gợn sóng u hoài. 

Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng,
Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen, 
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm, 
Cầu cho em được người tình như tôi đã yêu em.


Thúy Toàn dịch

------------------------

 Nga
--------------------

Bài liên quan trên báo chí: