Thứ Năm, 4 tháng 9, 2014

Tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) - bóng đen bạo lực đang lan rộng trên toàn thế giới


Phiến quân IS hành quyết một người đàn ông trong video tuyên truyền của tổ chức này

Hoàng Phúc 
(Tổng hợp từ nhiều nguồn)

BLA: Sau khi tung clip sát hại man rợ hai nhà báo Mỹ, ngày 3-9-2014 IS thậm chí còn đe dọa sẽ lật đổ tổng thống Nga Putin, "giải phóng" vùng Bắc Kavkaz, để trả đũa cho việc ông ủng hộ chính phủ Syria!  IS là ai mà ghê gớm vậy? 

Tháng 8/2014, Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) bất ngờ được Mỹ và EU đánh giá là một trong những nhóm thánh chiến nguy hiểm nhất thế giới - sau khi IS kiểm soát các khu vực rộng lớn ở Syria và Iraq. IS bị xem là một mối đe dọa an ninh mới tại khu vực Trung Đông và thậm chí toàn cầu.

Lịch sử hình thành và phát triển

IS ngày nay chính là đổi tên từ tổ chức Nhà nước Hồi giáo tại Iraq và cận Đông (ISIS), được thành lập vào tháng 4/2013, bắt nguồn và tách ra từ một vài nhân vật thuộc nhóm thánh chiến đã lừng danh al-Qaeda tại Iraq (AQI).

IS hiện nay đã bị al-Qaeda chối bỏ và trở thành một tổ chức độc lập, nhưng đang trở thành một trong những nhóm thánh chiến chủ chốt và hung hăng nhất, chiến đấu chống lại các lực lượng của chính phủ tại Syria, Iraq...

Người ta chưa rõ quy mô chính xác của IS nhưng tổ chức này ra sao, nhưng tin rằng có tới hàng nghìn tay súng trong tổ chức này. Điều đáng sợ hơn, là số lượng thành viên của tổ chức năng đang tăng lên nhanh chóng, do bị ép buộc và cả tự nguyện, trong đó có cả những người đến từ các nước phương Tây!

IS hiện do một người đàn ông có tên là Abu Bakr al-Baghdadi lãnh đạo. Có rất ít thông tin về nhân vật này được công khai, nhưng ông ta được tin là sinh tại Samarra, phía bắc Baghdad, vào năm 1971 và đã tham gia lực lượng nổi dậy, vốn bùng phát tại Iraq không lâu sau khi Mỹ bắt đầu cuộc chiến tại Iraq năm 2003.

Năm 2010, Baghdadi trở thành lãnh đạo của lực lượng al-Qaeda tại Iraq - một trong những nhóm sau đó tham gia IS.

Baghdadi được đánh giá là người có tư duy chiến thuật và chỉ huy chiến trường sắc sảo, chính điều này khiến các nhà phân tích nói rằng giúp nhóm của y trở nên hấp dẫn hơn đối với các phần tử thánh chiến trẻ tuổi hơn al-Qaeda, hiện do al-Zawahiri, một nhà thần học Hồi giáo, đứng đầu.


Một bức ảnh hiếm của thủ lĩnh IS Abu Bakr al-Baghdad, Bộ nội vụ Iraq công bố.

Một điều khá ngạc nhiên là có rất nhiều tay súng đến từ phương Tây trong lực lượng của IS. Gần đây, giáo sư Peter Neumann từ Trường King's College London (Anh) ước tính khoảng 80% các tay súng phương Tây tại Syria đã tham gia IS. IS cũng đã công khai khẳng định trong hàng ngũ của mình có rất nhiều các tay súng từ Anh, Pháp, Đức và các quốc gia châu Âu khác, cũng như Mỹ, thế giới Ả-rập và khu vực Caucasus.

Ước tính có khoảng 3.000 công dân từ các quốc gia phương Tây hiện đang chiến đấu cho IS tại Iraq, Syria, Viện Hoàng gia về nghiên cứu quốc phòng, an ninh (RUSI) tại London cho biết. Theo RUSI, phần đông các tay súng nước ngoài được tin là đến từ Anh, Bỉ, Hà Lan, Đức, Pháp và các quốc gia ở tây bắc châu Âu.

Chính phủ Anh cho hay cho hay có tới 400 công dân Anh đang chiến đấu cho các nhóm phiến quân. Nhưng con số này được cho là thấp hơn nhiều so với các tình nguyện viên từ các quốc gia Ả-rập như Tunisia, Morocco và Ả-rập Xê-út.

Một báo cáo hồi tháng 6/2014 từ hãng tư vấn Soufan Group tại New York, Mỹ cho biết các công dân từ ít nhất 81 quốc gia khác nhau đã tham gia vào các nhóm phiến quân, trong đó có các công dân từ Úc, Mỹ, Canada, Ireland và Tây Ban Nha.

Mục tiêu của IS, không giống các nhóm khủng bố khác tại Syria, là tiến tới việc thành lập một Vương quốc Hồi giáo - bao gồm các khu vực tại Syria và Iraq.

Trên thực tế, IS đã đạt được những thành công đáng kể bước đầu. Vào tháng 3/2013, IS đã giành quyền kiểm soát thành phố Raqq - thủ phủ tỉnh đầu tiên nằm dưới sự kiểm soát của phe nổi dậy.

Tháng 1/2014, IS đã lợi dụng căng thẳng đang gia tăng giữa phe thiểu số dòng Sunni tại Iraq và chính phủ do phe Shiite đứng đầu để giành quyền kiểm soát thành phố Fallujah của người Sunni tại tỉnh Anbar, phía tây Iraq. Kể từ đó, IS đã chiếm các khu vực rộng lớn ở miền bắc Iraq, chiếm thành phố Mosul hồi tháng 6/2014. Việc IS giành quyền kiểm soát thành phố Mosul đã gây sốc trên toàn thế giới.

Giao tranh đã khiến ít nhất 1,2 triệu người Iraq phải rời nhỏ nhà cửa.

Chính sách cực đoan, hành động tàn bạo và có nguồn tài chính dồi dào

Theo đuổi một dạng cực đoan của Hồi giáo dòng Sunni, IS đã ngược đãi những người không phải đạo Hồi, như người Yazidi, người Cơ Đốc giáo, người Hồi giáo dòng Shiite.

Chỉ trong tháng 7, IS đã mở rộng đáng kể khi tuyển khoảng 6.300 tay súng mới, chủ yếu tại tỉnh Raqqa, miền bắc Iraq. Nhóm cũng chiếm các khu vực rộng lớn tại Ramadi, thủ phủ tỉnh Anbar của Iraq, và có sự hiện diện tại một loạt các thị trấn gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ và Syria.

IS hiện đang kiểm soát các khu vực rộng lớn ở Syria và miền bắc Iraq (phần gạch chéo màu đỏ)

Mỹ cho hay việc thành phố thứ 2 của Iraq rơi vào tay IS đã gây ra một mối đe dọa đối với toàn khu vực. Nó cũng có thể khiến IS trở thành nhóm phiến quân nhiều tiền nhất thế giới.

Về tài chính, ban đầu IS phụ thuộc vào các nguồn tài trợ từ các cá nhân giàu có tại các quốc gia Ả-rập và Vùng Vịnh, đặc biệt là Kuwait và Ả-rập Xê-út, vốn ủng hộ cuộc chiến chống lại Tổng thống Bashar al-Assad.

Giờ đây tình hình đã khác khi IS được cho là đã kiếm được những khoản tiền lớn từ các mỏ dầu mà nhóm kiểm soát ở phía đông Syria, được cho là đang bán lại dầu cho chính phủ Syria. IS cũng được tin là đã bán nhiều cổ vật ăn cắp được từ các địa điểm lịch sử.

Có tin nói rằng trước khi giành quyền kiểm soát thành phố Mosul hồi tháng 6/2014, IS có trong tay khoản tiền mặt và tài sản trị giá khoảng 900 triệu USD. Nay số tiền này đã tăng lên khoảng 2 tỷ USD.

Ngoài ra, IS được cho là đã thu hàng trăm triệu USD từ một chi nhánh của ngân hàng ung ương Iraq tại thành phố Mosul. Nguồn tài chính của IS dự kiến sẽ còn tăng lên nếu nhóm tiếp tục duy trì việc kiểm soát các mỏ dầu ở miền bắc Iraq.

Tranh giành giữa các nhóm phiến quân

Hiện tai IS đang hoạt động độc lập với các nhóm thánh chiến khác tại Syria - như Mặt trận al-Nusra, nhánh al-Qaeda chính thức tại Iraq, và có mối quan hệ căng thẳng với các nhóm phiến quân khác.

Thủ lĩnh của IS, Baghdadi, đã tìm cách hợp nhất với al-Nusra nhưng nhóm này từ chối liên minh và hai bên đã hoạt động độc lập từ đó.

Ayman al-Zawahiri, thủ lĩnh của al-Qaeda, đã hối thúc IS tập trung vào Iraq và để Syria cho al-Nusra, nhưng Baghdadi và các tay súng của y đã công khai chống lại yêu cầu đó. Thái độ thù địch với IS ngày càng gia tăng tại Syria khi IS thường xuyên tấn công các phiến quân khác và lạm dụng các dân thường ủng hộ phe đối lập Syria.

Tháng 1/2014, các phiến quân từ cả các nhóm Hồi giáo và được phương Tây ủng hộ đã phát động một chiến dịch chống lại IS để tìm cách đuổi các tay súng phần lớn là người nước ngoài ra khỏi Syria. Tuy nhiên tất cả vẫn đang còn dang dở.

Người ta ước tính có tời hàng nghìn người được cho là đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh giữa các nhóm phiến quân.

Các cường quốc chung tay tiêu diệt IS 

Ngày 27/8/2014, các điều tra viên của Liên Hợp Quốc cáo buộc IS đã phạm tội ác chiến tranh và phạm tội ác chống lại loài người. Thực tế IS vẫn đang tiến hành các hoạt động man rợ như chém giết, gieo rắc nỗi sợ hãi cho người dân trên toàn thế giới.

Ông Hisham al-Hashimi, một trong những chuyên gia an ninh hàng đầu Iraq và có mối quan hệ thân cận với các cơ quan tình báo cho rằng, “IS không phải bỗng nhiên xuất hiện”, tổ chức này “là sự mở rộng của các nhóm đã tồn tại trước kia, về cả mặt lịch sử và ý thức hệ”.


Những phiến quân IS đứng trên chiếc chiến đấu cơ Sukhoi mà chúng tịch thu được ở một căn cứ quân sự Syria. Chính phủ Mỹ lo ngại máy bay sẽ được sử dụng như những quả bom cảm tử trong sự kiện ngày 11/9/2001 gây shock toàn thế giới

Còn Tiến sỹ Yoram Schweitzer thuộc Viện Nghiên cứu an ninh quốc gia Israel (INSS) cảnh báo, mối đe dọa của IS đối với khu vực đã cho thấy chính tình trạng vô pháp luật của IS mới đe dọa Trung Đông, chứ không phải chính bản thân tổ chức này. Ông Yoram Schweitzer khẳng định, mối đe dọa thật sự là những vùng đất thuộc quyền kiểm soát của IS đang được tận dụng làm nơi sản sinh và trú ẩn cho những kẻ khủng bố, và những tên này đang được đào tạo để gieo rắc chủ nghĩa khủng bố tới châu Âu và Bắc Mỹ.

Theo số liệu do Tổ chức giám sát nhân quyền Syria (SOHR) công bố, 346 phần tử thánh chiến và 25 binh sĩ Syria đã thiệt mạng trong cuộc giao tranh tại căn cứ không quân Tabqa kể từ ngày 19-8-2014, và 170 binh sĩ khác thiệt mạng trong các vụ xô xát dữ dội hôm 24/8/2014. Quân đội nước này đã tịch thu nhiều xe tăng, súng phóng lựu và các phương tiện quân sự khác, cũng như thiết lập được quyền kiểm soát đối với thị trấn al-Ejeil nằm gần căn cứ al-Tabqa.

Ngày 27/8/2014, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Jen Psaki cho biết Washington đang thúc đẩy các nỗ lực  thành lập một liên minh đối với các nước ở châu Âu và thế giới Arab và có thể rộng rãi hơn để đối phó với IS.

"Chúng ta sẽ không bị hăm dọa. Những kẻ phạm sai lầm làm hại người Mỹ sẽ biết rằng chúng ta sẽ không quên, tầm nhìn của chúng ta là dài hạn và công lý sẽ được thực thi", NBC News dẫn lời ông Obama nói trong chuyến thăm Estonia ngày 3-9-2014.

Thủ tướng Australia Tony Abbott cho rằng việc đối phó với IS là cần thiết và khẳng định nước này sẽ tiếp tục các hoạt động viện trợ nhân đạo tại Iraq. Tuy nhiên, vai trò của Australia đối với bất cứ yêu cầu nào của Mỹ và các đồng minh khác sẽ dựa trên việc có đạt được các mục đích nhân đạo hay không cũng như đánh giá cẩn thận nguy cơ khi tham chiến.

Về phía Pháp, một quan chức cấp cao của nước này cho rằng, sau những quyết định của Mỹ đối với Syria vào năm ngoái, nước Pháp cần phải nhận được sự đảm bảo chắc chắn khi tham gia bất kì một chiến dịch chung nào với Mỹ.

Ngày 24/8/2014, Chủ tịch Ủy ban tình báo của Hạ viện Mỹ Mike Rogers đã hối thúc chính quyền của Tổng thống Barack Obama nên phối hợp với các nước Arab nhằm triển khai những chiến dịch lớn và toàn diện triệt phá mọi hoạt động của IS tại Iraq và Syria. Ý kiến của ông Roger đã nhận được sự đồng tình của một số nghị sỹ đảng Cộng hòa khác trong đó có Thượng nghị sỹ John McCain.

----------------------

Cập nhật ngày 8-9-2014:

Mỹ mở chiến dịch tiêu diệt IS

Tổng thống Mỹ Barack Obama ngày 7-9-2014 cho biết Washington sẽ mở chiến dịch tấn công tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) và sẽ sớm công bố kế hoạch cụ thể trong trong tuần này.

Ông Obama cho biết ngày 10-9, ông sẽ trình bày kế hoạch cụ thể để đối phó với tổ chức IS. Nhưng kế hoạch này không đồng nghĩa với việc Mỹ triển khai bộ binh tới Iraq hoặc Syria. Tổng thống Obama cho biết kế hoạch tấn công IS sẽ có sự tham gia của liên minh quốc tế. Chuỗi giải pháp sẽ bao gồm cả quân sự, ngoại giao và kinh tế.

Hôm 7-9-2014, quân đội Mỹ đã mở 5 cuộc không kích các mục tiêu IS để hỗ trợ quân đội Iraq bảo vệ đập Haditha, một trong những nguồn năng lượng chính của nước này. Đây cũng là lần đầu tiên Washington không kích vào các mục tiêu IS ở phía Tây Iraq.

Từ đầu tháng 8/2014 đến nay, Mỹ đã thực hiện hơn 130 đợt không kích nhắm vào IS ở Iraq.

(Theo CNN, BBC)

-------------------

Tư liệu quốc tế