Thứ Bảy, 20 tháng 9, 2014

Pháo đài Agra Fort, câu chuyện tình viết bằng đá

Anh Kiệt

 Nói đến kiến trúc Ấn độ, người ta luôn nhắc đến lâu đài Tah Mahal, bởi sự kỳ vĩ, đường nét diễm lệ và gắn liền với một câu chuyện tình đầy cảm động và chung thủy của một vị vua. Cách đó 2,5km, đẹp không kém là Pháo đài Agra, với số phận gắn liền với Tah Mahal, với vị vua đã cho xây dựng Tah Mahal.

<= Diwan-e-AAM, cung điện để vua thiết triều xây bằng bằng đá cẩm thạch (ảnh: Anh Kiệt)




Tôi đến Agra Fort một buổi trưa mùa đông năm 2013, khi ánh mặt trời tỏa sáng rực rỡ xua tan làn sương mù vùng Bắc Ấn. Đây chính là thời khắc tuyệt nhất trong năm để thưởng ngoạn Agra Fort – một pháo pháo đài được làm bằng đá.

Lịch sử thấm đẫm trong từng di tích

Vào cuối thế kỷ 16, Ấn Độ thuộc triều đại của đế quốc Mogul. Pháo đài Agra được Akbar Đại đế xây dựng làm kinh đô. Chất liệu xây dựng chính là đá sa thạch đỏ.

Cháu nội vua Akbar là vua Shah Jahan - là người đã cho xây dựng hầu hết những kiến trúc quan trọng (trong số 16 di tích còn đến ngày nay của triều đại Mogul) trên khắp đất nước Ấn Độ. Do sở thích riêng, ông đã cho phá hủy một số công trình, cung điện vốn bằng đá sa thạch, xây lại bằng đá cẩm thạch. Trong số những công trình đó, vĩ đại nhất là lâu đài Tah Mahal xây bằng đá cẩm thạch, suốt 500 năm qua vẫn luôn một màu trắng tinh khôi.

Trong khi đó pháo đài Agra Fort thì hài hòa với hai gam màu trắng và đỏ.

Ngày nay du khách vào tham quan pháp đài Agra Fort qua cổng phía Nam - một khối kiến trúc hoành tráng với hai tháp hình ống chắn ngang hai bức tường thành cao hơn 20 mét. Cổng này ban đầu có tên là Akbar Darwaza, ngày xưa chỉ dành riêng cho hoàng đế ra vào. Nó đẹp và quyến rũ đến mức lúc nào cũng đen kịt du khách đứng quay phim, chụp ảnh, nhìn ngắm…



Cửa ngõ phía Nam mang tên người hùng Amar Singh (ảnh: Anh Kiệt) 

Những tuyệt tác kiến trúc

Các cung điện thuộc pháo đài Agra Fort đều là các kiến trúc tuyệt tác, với những tượng được điêu khắc bằng đá khối, chạm trổ hết sức tỉ mỉ, ghi lại hoạt động, đời sống chốn cung đình khi đó.

Diwan-e-AAM là một cung điện để thiết triều, xây bằng đá cẩm thạch, mái bằng. Những cột đá chạm khắc và khảm vàng với họa tiết về các loài hoa (chủ yếu là hoa cải, đặc sản của vùng này).

Cung điện Diwan-e-Khas là nơi hoàng đế tiếp các sứ thần và giải trí. Nơi đây có hai ngai vàng, một bằng đá cẩm thạch trắng và một bằng đá phiến đen. Sinh thời vua Shah Jahan dùng ngai bằng đá cẩm thạch để nghỉ ngơi, và ngai bằng đá đen để xem đấu voi.



Cung điện bằng đá sa thạch được chạm trổ công phu xây dựng từ thời đại đế Akbar (ảnh: Anh Kiệt)

Mahal Khas, nơi hoàng đế ngủ là những gian phòng nằm sâu trong cung điện, luôn luôn râm mát chống lại những cơn gió nóng của mùa hè của khí hậu cận sa mạc. Khác với cố cung Trung Quốc thường là những khối vuông đóng kín, cung điện ở Agra luôn mở ra những khoảng sân rộng mênh mông.

Mỗi lâu đài, cung điện đều ghi dấu một câu chuyện lịch sử sâu lắng. Muốn nghe những câu chuyện này, du khách có hai cách, một là thuê hướng dẫn viên, giá khoảng 150 Ruppe. Hai là thuê máy nghe tự động, rẻ hơn. Người thuê được phát một tai nghe và đến mỗi di tích sẽ có điểm dừng để nghe thuyết minh qua sóng.

Cung điện Nagina Masjid cũng xây bằng đá cẩm thạch, là nơi dành cho các hoàng hậu, công chúa và cung nữ. Nội thất có rèm bằng đá cẩm thạch chạm lọng thành những tấm lưới mỏng, để các bà hoàng có thể xem và mua nữ trang, quần áo nhìn ngắm bên ngoài mà không phải dùng mạng che mặt theo phong tục. Giữa trưa rực nắng, bên trong vẫn dịu mát, bước chân của hàng trăm du khách trên nền đá lạnh như tan vào khoảng không tĩnh mịch. Thấp thoáng sau những bức rèm như có bóng dáng những giai nhân uyển chuyển trong tà áo sari mềm mại.

Lâu đài Musamman Burj – chứng nhân của câu chuyện tình chung thủy

Lâu đài Musamman Burj nằm ở bờ sông. Cung điện gồm nhiều tầng, có hình khối bát giác bằng đá cẩm thạch, dát đá quý. Đây là cung điện dành riêng cho nhà vua và hoàng hậu Mumtaz Mahal.


Tòa tháp hình bát giác được Shah Jehan xây dựng làm cung điện cho ông và hoàng hậu Mumtaz Mahal. Từ đây nhìn thấy bóng dáng yêu kiều của Tah Mahal

Tương truyền hoàng hậu Mumtaz Mahal có nhan sắc tuyệt trần. Bà được phong làm hoàng hậu khi mới 14 tuổi. Do sức khỏe của bà không được tốt, nên các ngự y đã khuyến cáo hạn chế sinh con. Nhưng vua và hoàng hậu quá yêu nhau, nên không thể thực hiện được lời khuyên này. Năm 1631 hoàng hậu Mumtaz Mahal qua đời sau khi sinh người con thứ … 14!

Người ta kể lại cái chết của hoàng hậu đã làm vua Shah Jahan đau đớn đến mức sau một đêm râu tóc từ đen trở thành bạc trắng!

Quá yêu thương người vợ, Shah Jahan đã cho xây Tah Mahal làm lăng tẩm cho hoàng hậu. Hàng triệu kiến trúc sư, nghệ nhân của khắp Ấn Độ, Ba Tư đã xây dựng ròng rã tới 24 năm trời mới hoàn thành Tah Mahal. Và do vậy ngày nay đã để lại cho nhân loại một kỳ quan tầm thế giới về kiến trúc.

Trong suốt thời gian xây lăng Tah Mahal, thi hài hoàng hậu được quàng tại lâu đài Musamman Burj. Vua Shah Jahan đã vào “sống” cùng bà ở tại cung điện này cho đến khi xây xong lăng Tah Mahal. Những năm cuối đời, Shah Jahan bị con trai cướp ngôi và giam lỏng ở chính lâu đài Muasamman Burj này.



Jahanghiri: Akbar hoàng đế có nhiều vợ mà tất cả đều sống trong lâu đài Mahal Jahangjiri. Đây là những phòng ngủ cho các vương hậu của Akbar (ảnh: Anh Kiệt)

Có thể nói lâu đài (cũng là lăng tẩm) Tah Mahal nhìn từ góc nào cũng đẹp. Nhưng theo tôi có lẽ góc nhìn đẹp nhất là nhìn từ lâu đài Muasamman Burj. Trong khoảng cách 2,5 km, qua khung cửa vòm của Muasamman Burj, tòa lâu đài Tah Mahal ẩn hiện trong làn sương mỏng, đẹp đến yêu kiều, như thoáng dâu đó dáng dấp của người hoàng hậu đoản mệnh ngày nào.

Từ vị trí ngày xưa vị vua đa tình vẫn đứng, tôi lặng ngắm nhìn Tah Mahal, bất chợt say đắm và hoảng hốt, thấy lòng mình bỗng như …hóa đá! Phải chăng thời khắc đẹp nhất của tình yêu chính là khoảng lặng đợi - chờ - vô vọng mà Shah Jahan đã để lại cho thế gian?

--------------------

Tên cổng thành Amar Singh Gate

Vua Shah Jehan đã đổi tên cổng thành bằng tên mới là “Amar Singh Gate” - sau cái chết của vị thủ lĩnh dũng cảm Rao Amar Singh (người dân tộc Rajput, vốn được Shah Jehan trọng dụng phong chức tước và cho làm lãnh chúa một vùng).

Amar Singh khi đó bị nhiều người trong triều đình Mugol ghen ghét. Một lần, Amar Singh đi săn mà không xin phép nhà vua bị triệu tập về triều đình xét xử. Ngay trước triều đình, Amar Singh đã giết chết Salavat Khan một vị tướng. Sau đó một mình một ngựa thoát chạy ra ngoài. Ông đã phi ngựa nhảy qua bức tường cao của cổng pháo đài. Con ngựa đã chết sau bước nhảy, Amar Singh thì bị bắt và bị xử tử sau đó. Vua Shah Jehan ấn tượng sự can đảm của ông và đặt tên cổng thành là Amar Singh Gate để vinh danh.




Học sinh Ấn độ thường xuyên thăm quan di tích Agra Fort với giá tham quan chỉ 5 Ruppe (tương đương 2500 VN đồng) lượt