Thứ Ba, 26 tháng 8, 2014

Giang Thanh - từ đệ nhất Mao phu nhân đến bản án tử hình chỉ trong vòng 5 năm!

Hoa Văn

Giang Thanh là một nhân vật trong nhóm Tứ đại nhân bang của cuộc Đại cách mạng văn hóa do Mao chủ tịch khởi xướng. Bà còn được gọi là Mao phu nhân vì là vợ (thứ tư) của lãnh tụ đảng cộng sản Trung Quốc Mao Trạch Đông. Đang từ đỉnh cao quyền lực, chỉ trong vòng chưa tới 5 năm sau khi Mao chủ tịch qua đời (năm 1976), bà bị hạ bệ, rồi tống giam và cuối cùng lãnh án tử hình vào năm 1980 (nhưng được hoãn thi hành án, rồi giảm xuống chung thân và đã qua đời năm 1991). Dưới sự chỉ đạo của Đặng Tiểu Bình, Đảng cộng sản Trung Quốc kết tội bà đã hãm hại nhiều đảng viên trong cuộc Cách mạng văn hóa - trong đó có Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa Lưu Thiếu Kỳ.  Suy cho cùng, Giang Thanh cũng chỉ là một con ốc trong bánh xe và vòng quay của cộng sản Trung Quốc, vốn đầy rẫy chuyện hãm hại nhau.  

Ảnh: Giang Thanh cương quyết đi theo đảng cộng sản Trung Quốc, nhưng cuối đời bị đảng kết án tử hình vì có sai phạm

Từ đệ nhất Mao phu nhân đến lãnh án tử hình chỉ trong vòng chưa tới 5 năm!

Giang Thanh (nghệ danh là Lam Bình; 1914–1991) là người vợ thứ tư của lãnh tụ Trung Quốc Mao Trạch Đông - Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung hoa, Chủ tịch đảng cộng sản Trung Quốc. Bà cũng được nhắc đến như là Mao phu nhân và là một người của "Tứ nhân bang" trong cuộc Đại Cách mạng Văn hóa do Mao khởi xướng.

Giang Thanh sinh tháng 3 năm 1915 tại Chư Thành, Sơn Đông, Trung Quốc. Có tên khai sinh là Lý Thục Mông, nhưng còn được biết đến bằng hai tên là Lý Tiến và Lý Vân Hạc, bà là con trong gia đình một thợ mộc.

Sau khi theo học tại Đại học Thanh Đảo, bà hoạt động như một diễn viên sân khấu và điện ảnh tại Thượng Hải với nghệ danh Lam Bình. Năm 1933, Giang Thanh gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Năm 1938, bà gặp Mao Trạch Đông ở Diên An, hai người sau đó đã kết hôn. Sau năm 1949, Giang Thanh làm việc tại Bộ Văn hóa của Trung Quốc.

Khi đang ở đỉnh cao quyền lực, Giang Thanh từng phê chuẩn lệnh bắt nhiều đảng viện cộng sản bị vu là phản cách mạng, thậm chí cả đầu bếp và người giúp việc của họ cũng không thoát.

Sau khi Mao Trạch Đông qua đời vào năm 1976, vị trí của Giang Thanh bị lung lay nhanh chóng và bà sớm bị hạ bệ chỉ vài năm sau đó.

Ngày 25/1/1981, Tòa án đặc biệt tại Trung Quốc đã kết án tử hình đối với Giang Thanh, Trương Xuân Kiều - những người bị kết luận là kẻ cầm đầu "bè lũ bốn tên". Bản án cho phép thời gian hoãn thi hành án là hai năm và tước bỏ quyền lợi chính trị vĩnh viễn.

Năm 1983, án này được giảm xuống chung thân.

Giang Thanh đã phải trải qua những ngày cuối cùng của cuộc đời trong những bức tường lạnh lẽo ở nhà tù Tần Thành - điều mà bà ta có lẽ không bao giờ ngờ đến khi tham gia con đường cộng sản cách mạng. Tháng 5/1991, Giang Thanh được cho ra ngoài để chữa bệnh và được cho là tự sát trước khi quay lại nhà tù.

Hiên ngang và không nhận tội tại "phiên tòa thế kỷ"

Vụ án Giang Thanh cuối năm 1980 được xem là một phiên tòa thế kỷ. Vì bị cáo là một nhân vật rất nổi tiếng và quyền uy một thời, lại là vợ của Mao lãnh tụ.

Mạnh Chiêu Thụy, nhiếp ảnh gia quân sự nổi tiếng từng ghi lại nhiều khoảnh khắc lịch sử của Trung Quốc, kể về "phiên tòa thế kỷ" xét xử bà Giang Thanh và những người phản cách mạng trong thời Cách mạng Văn hóa như sau:

Được tác nghiệp tại "phiên xét xử thế kỷ", tôi cũng như các đồng nghiệp khác, tay lăm lăm máy ảnh, máy quay, máy ghi âm, ngắm chuẩn mục tiêu, tập trung quan sát, cứ sợ bị bỏ lỡ mất sự kiện lịch sử. Tôi biết, đây là vụ xét xử mang tầm thế kỷ, có ý nghĩa sâu xa và lâu dài đối với hiện tại và tương lai của Trung Quốc.
Sau khi kết thúc "cách mạng văn hóa" vào năm 1976, cách nhìn của mọi người đối với đất nước Trung Quốc có sự thay đổi. Tôi vẫn luôn chờ đợi, chờ đợi sẽ có một ngày thay đổi. Tôi tin rằng những kẻ tội phạm của lịch sử chắc chắn sẽ chịu sự xét xử của nhân dân. Chờ mãi, rồi ngày ấy, 20/11/1980, cũng đã đến.
Ngày ấy, Tòa án Nhân dân Tối cao, tại địa chỉ số 1 đường Chính Nghĩa, Bắc Kinh, mở phiên tòa đặc biệt, xét xử đối với 10 tên tội phạm chủ yếu của bè lũ phản cách mạng Lâm Bưu, Giang Thanh. Bè lũ quan lạĩ từng vênh vang một thời sẽ phải chịu sự trừng phạt của pháp luật, lập tức biến hội trường Bộ Công an bình thường ấy thành tiêu điểm mà cả thế giới phải chú ý.
Thông tấn xã Báo ảnh quân Giải phóng và Tòa báo quân Giải phóng sắp xếp cho tôi cùng một phóng viên khác theo dõi, đưa tin về vụ xét xử này. Chúng tôi chia nhau phụ trách đưa tin về hình ảnh và văn kiện. Khi chúng tôi mang theo thiết bị ghi hình đến hội trường, đã thấy rất nhiều rất nhiều người có mặt ở đây, trên nét mặt của mọi người có một số lộ vẻ trầm mặc, nặng nề, cũng có người vui tươi ra mặt.
Tôi biết, rất nhiều người trong số họ đều là lớp hậu sinh, chờ đợi để được trực tiếp nghe sự xét xử đối với bè lũ phản cách mạng Lâm - Giang, nhất định có nhiều cảm xúc. Trong số những người ấy, Vương Quang Mỹ, phu nhân của Lưu Thiếu Kỳ, Tiết Minh, phu nhân của Hạ Long, Hách Trị Bình, phu nhân của La Thụy Khanh, Phố An Tu, phu nhân của Bành Đức Hoài thu hút được sự chú ý nhất của mọi người. Họ lần lượt được phỏng vấn.
Giang Thanh sinh năm 1915 tại Sơn Đông, kết hôn với Mao Trạch Đông năm 1938. Những năm 1960-1970, Giang Thanh đóng vai trò chủ chốt trong cuộc cách mạng văn hóa, gây ra sự hỗn loạn trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc.
Giang Thanh cùng với đồng bọn vu khống, hãm hại các lãnh đạo cấp cao của đảng và nhà nước Trung Quốc, đồng thời kiểm soát tuyệt đối các tổ chức quốc gia. Tháng 10/1976, Giang Thanh bị bắt và bị đưa ra xét xử vào cuối năm 1980.
Tiết Minh nói với nhà báo: "Đã từ lâu tôi chờ đợi ngày xét xử này. Xét xử bè lũ phản cách mạng Lâm - Giang. Không phải là sự thù oán cá nhân. Bọn họ muốn hủy hoại đất nước của chúng ta, cả đất nước đã bị hủy hoại rồi, đâu chỉ riêng có một mình Hạ Long".
Lời của Hách Trị Bình cũng rất xúc động: "Bọn họ đã hại biết bao nhiêu người, đã bao nhiêu người trong cả nước chết dưới bàn tay họ, còn bao nhiêu người nữa mang những vết thương lòng, đã để lại bao nhiêu di chứng về sau trong cả nước, không xử nghiêm bọn họ, sẽ không đủ để xoa dịu nỗi đau của nhân dân". Lời của các bà Tiết, Hách, cũng là đại diện cho tiếng nói từ trong tim của nhân dân.
14h15 phút, cảnh sát, đoàn thư ký, công tố viên, người biện hộ lần lượt vào vị trí. Phía trên chính giữa tòa án treo Quốc huy, phía dưới là đoàn thẩm phán. Cả hội trường im phăng phắc, không một tiếng động, thể hiện vô cùng trang nghiêm, căng thẳng.
Thư ký tòa Quách Chí Văn báo cáo với chánh án Giang Hoa: "Trưởng, Phó Phòng Kiểm sát trưởng, Kiểm sát viên đặc biệt, đã đến tòa để hỗ trợ công tố. Người biện hộ cho vụ án này cũng đã đến tòa. Các bị cáo của vụ án Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn, Trần Bá Đạt, Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác, Giang Đằng Giao đã được gọi đến chờ xét xử ở phòng chờ".
Đúng 15h, Giang Hoa tuyên bố khai mạc phiên tòa. Sau khi tiếng chuông điện vang lên, trong hội trường bật sáng nhiều đèn, những tia sáng có phần chói mắt. Tiếp theo, mọi con mắt chăm chú dõi theo, những kẻ tội phạm thuộc bè lũ phản cách mạng lần lượt được áp giải lên tòa.
Lúc này, tôi cũng như các nhà báo khác trong tay chuẩn bị sẵn máy ảnh, máy ghi âm, máy ghi hình hướng chuẩn mục tiêu. Tập trung mọi sự chú ý, chỉ sợ để lỡ mất bất kỳ một cơ hội lịch sử nào. Tôi biết, đây là một vụ xét xử lớn mang tầm thế kỷ, sẽ có ý nghĩa rất sâu rộng đối với hiện tại và tương lai của Trung Quốc.
Người xuất hiện đầu tiên là Vương Hồng Văn, vẻ mặt điển trai vốn có của Vương nay thần sắc suy sụp, khuôn mặt ủy mị. Tiếp đến, người được áp giải lên hầu tòa là Đào Văn Nguyên, Giang Đằng Giao, Khâu Hội Tác, Ngô Pháp Hiến, Hoàng Vĩnh Thắng, Lý Tác Bằng họ đều với bộ dạng sa sút như cửa nhà bị phá sản.
Khi Trần Bá Đạt lên hầu tòa, đi lại đã không còn nhanh nhẹn, Trần hầu tòa trong tình trạng mang bệnh. Sau Trần Bá Đạt là Trương Xuân Kiều, ông ta không thay đổi bộ mặt khinh người, ngạo mạn hằng ngày, vẫn cứng đầu, nét mặt lạnh lùng.
Sau khi 9 phạm nhân lên hầu tòa, 15h15, Giang Hoa hạ lệnh: "Dẫn bị cáo Giang Thanh ra tòa". Sự xuất hiện cuối cùng của Giang Thanh, cũng là điểm nhấn đậm nét trong số 10 phạm nhân hầu tòa.
Tôi nhìn thấy Giang Thanh bị hai nữ cảnh sát áp giải đi vào tòa, ánh mắt bà ta không mấy thay đổi, thể hiện dáng vẻ không chịu khuất phục. Giang đeo cặp kính râm, khoác chiếc áo khoác bông màu đen che cho chiếc áo cộc tay cũng màu đen phía trong, bên dưới là chiếc quần bông cũng màu đen, chân đi đôi giày bông.
Tôi để ý thấy có một miếng vá trên chiếc áo khoác của Giang Thanh. Sau đó tôi được biết, tư tưởng và tâm thái của Giang Thanh trong tù rất phức tạp, bà ta đã từng hét lớn muốn gặp Hoa Quốc Phong, Diệp Kiếm Anh, Vương Đông Hưng đến để cùng bà ta tranh luận, khi tĩnh lặng trở lại một con người, bà ta cũng kín đáo rơi lệ khi xem ảnh chủ tịch Mao trong tuyển tập Mao Trạch Đông.
Bà ta ưỡn ngực đi về phía tôi, chau mày với Vương Quang Mỹ, phu nhân của Lưu Thiếu Kỳ, đang ngồi trên ghế. Tôi nhanh chóng ấn vào nút ống kính mở nhanh, thế là trong tích tắc, chi tiết ấy đã được ghi lại.
Giang Thanh và Hoàng Vĩnh Thắng ngồi vào vị trí giữa của hàng ghế bị cáo, họ đại diện cho hai vị trí hàng đầu của bè lũ phản cách mạng từng được cả nước chú ý.
15h18, chủ tọa phiên tòa Giang Hoa tuyên đọc bản khởi tố. Bản khởi tố dài hàng chục nghìn từ được chia thành 48 điều, ghi lại tội ác của Lâm Bưu, Giang Thanh. Bản khởi tố do Hoàng Hỏa Thanh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kiêm trưởng Phòng Phòng Kiểm sát đặc biệt, và Phó trưởng phòng Phòng kiểm sát đặc biệt Sử Tiến Tiền thay nhau tuyên đọc cho đến hết.
Lúc ấy, tôi và mọi người ở dưới hội trường, nghe được những nội dung này, từ trong tâm mình cảm thấy kinh ngạc và căm thù. Còn Giang Thanh nhìn lên hình như không lấy gì làm ngạc nhiên, bà ta đỡ chiếc tai nghe, cười khẩy khi nghe được những lời khởi tố, có lúc bà ta cố ý trông trước trông sau, biểu lộ sự khinh miệt đối với tòa án, hiện rõ sự giả tạo.
Trương Xuân Kiều thì cúi đầu, với cái nhìn cứng nhắc, cố gắng che đậy sự căng thẳng trong nội tâm. Trong quá trình tuyên đọc bản khởi tố, Lý Tác Bằng, Trần Bá Đạt, có vẻ như không chịu nổi, xuất hiện phản ứng bệnh lý. Họ lập tức được bác sĩ của tòa án điều trị kịp thời. 10 phạm nhân có 10 biểu cảm khác nhau, đều được tôi lưu lại qua ống kính, ghi lại vào lịch sử.
Sau khi đọc xong bản khởi tố, chủ tọa Giang Hoa tuyên bố tòa án số 1 và tòa án số 2 chia nhau tiến hành thụ lý, xét xử đối với 10 bị cáo. Giang Thanh, Trương Xuân Kiều, Diêu Văn Nguyên, Vương Hồng Văn , Trần Bá Đạt được xếp vào nhóm thứ nhất. Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Tác Bằng, Khâu Hội Tác, Giang Đằng Giao được xếp vào nhóm thứ hai bị thụ lý xét xử. Là một nhà báo, tôi chủ yếu được sắp xếp phỏng vấn chụp hình nhóm thứ nhất̉.
Sau khi tuyên bố dừng phiên tòa, các bị cáo được giải ra ngoài. Khi nữ cảnh sát đưa tay ra muốn dìu Giang Thanh, Giang lập tức đẩy ra, tỏ ra rằng không muốn giúp đỡ, thái độ của bà ta rất ngạo mạn, để lại một ấn tượng sâu sắc đối với tôi.

Chiều ngày 3/12/1980, tòa tiếp tục xét hỏi Giang Thanh, chủ yếu về việc Giang Thanh vu khống, hãm hại chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ và phu nhân Vương Quang Mỹ.

Giang Thanh cố tỏ ra bình thản, chỉnh trang lại quần áo, chải tóc, ngồi ngay ngắn trên ghế bị cáo. Bà ta nhìn vô định vào không trung, bất chợt bắt gặp ánh mắt của một người. Người đó mặc áo màu xanh, trên cổ quàng chiếc khăn màu vàng, đó là phu nhân của Lưu Thiếu Kỳ. Trước kia, Giang Thanh từng muốn hại Vương Quang Mỹ đến chỗ chết, nay bà ta phải ngồi vào ghế bị cáo của phiên tòa lịch sử, thật là một cảm giác trớ trêu.


Giang Thanh trong phiên tòa cuối năm 1980. Ảnh: AP

Thẩm phán trưởng hỏi Giang Thanh: "Tháng 5/1976, sau khi tổ chuyên án điều tra Lưu Thiếu Kỳ, Vương Quang Mỹ, được thành lập, do bà làm chủ quản, bà đã khống chế và lôi kéo đồng bọn là Khang Sinh, Tạ Phú Trị, làm giả chứng cứ, vu cáo họ 'phản bội', làm 'nội gián', 'phản cách mạng', những điều này có đúng không?"

"Tôi tham gia vào tổ chuyên án vì tôi được trung ương nhờ cậy. Với lại... với lại... tôi cũng chỉ là phụ tá", Giang Thanh nói.

Tòa đưa ra một loạt bằng chứng, trong đó có đoạn băng ghi âm Giang Thanh gặp gỡ đoàn kinh kịch và đoàn âm nhạc Trung Quốc ngày 18/9/1968. Trong đoạn băng nghe rõ Giang nói: "Tôi là người phụ trách cao nhất của tổ chuyên án. Lưu Thiếu Kỳ là tên phản cách mạng, tên nội gián, là điệp viên, là tên phản bội độc ác toàn diện".

Tuy nhiên, Giang Thanh không công nhận nói như vậy là có tội.

Tòa chỉ ra rằng Giang đã vu cáo, hãm hại Lưu Thiếu Kỳ, Vương Quang Mỹ, bắt giữ người vô tội, ép cung, làm giả chứng cứ. Từ tháng 5 đến tháng 10/1967, Giang đã quyết định bắt giữ hơn 10 nhân viên của Lưu Thiếu Kỳ, thậm chí cả đầu bếp, người giúp việc cũng không tha.

Tòa lại hỏi: "Có sự việc đó không?" Giang Thanh nói: "Tôi quên rồi" nhưng lại nói thêm rằng: "Như vậy là đúng luật".

Tòa hỏi: "Việc bắt này do ai phê chuẩn (mà gọi là đúng luật)?"

Giang Thanh trả lời: "Não của tôi bị tổn thương, tôi bị cao huyết áp nên không nhớ nữa".

Những người theo dõi phiên tòa đều không ngờ rằng bà ta "dũng cảm" đến như vậy.

Để chứng minh, Tòa án đã dùng máy chiếu, phát hình ảnh bức thư Vương Đông Hưng gửi Giang Thanh, Tạ Phú Trị ngày 8/6/1967, về việc bắt giữ Hách Miêu, đầu bếp của Lưu Thiếu Kỳ. Trong thư có bút phê của Giang: "Tôi đã xem hồ sơ của Hách Miêu, thực sự có rất nhiều nghi vấn, có thể là điệp viên của Quốc dân đảng, tôi đồng ý với chỉ thị của đồng chí Giang Thanh, bắt giữ và xét hỏi Hách Miêu ngay lập tức". Giang Thanh phê chuẩn: "Đồng ý".

Đêm 8/6/1967, đột nhiên xuất hiện một số người gọi Hách Miêu ra khỏi nhà, đẩy vào xe ô tô. Xe dừng trước cửa trại giam và một người nói "Ông đã bị bắt". Người hỏi cung liên tiếp bắt Hách phải "cáo giác những tội ác" của Lưu Thiếu Kỳ. Hách Miêu trả lời: "Lưu Thiếu Kỳ là cán bộ to như vậy, tôi chỉ là một đầu bếp, cả ngày ở trong bếp, làm sao biết được chuyện gì. Còn về phu nhân Vương Quang Mỹ, trước khi giải phóng tôi còn là học sinh, tôi chưa từng gặp bà ấy, làm sao tôi biết được bà ấy có phải điệp viên hay không".

Tại phiên tòa xét xử Giang Thanh, Hách Miêu xuất hiện với tư cách nhân chứng, khai: "Lưu Thiếu Kỳ bị họ giam giữ 6 năm mà cũng không giải thích vì sao ông ấy bị bắt. Sau thời gian dài chịu đựng sự tra tấn về thể xác và tinh thần, ông ấy bị huyết áp cao và bệnh tim mạch. Mãi đến năm 1979, sau khi sự thực được sáng tỏ, ông ấy mới biết người ra lệnh bắt ông chính là Giang Thanh, còn gán cho ông tội danh điệp viên của Quốc dân đảng".

"Tôi có ý kiến", bất chợt Giang Thanh lên tiếng. Bà hỏi lại các vị quan tòa: "Các ủy viên trung ương bây giờ thời đó cũng phê bình Lưu Thiếu Kỳ, nếu tôi có tội còn các ông thì sao? Cách mạng không có tội, tạo phản hợp lý" - Giang Thanh hô to khẩu hiệu "đặc sản" của thời Đại cách mạng văn hóa.

Trong những ngày xử tiếp theo, Giang Thanh vẫn một mực không nhận tội.

---------------------------

Trung Quốc và "Giấc mộng Trung Hoa"