Thứ Bảy, 19 tháng 4, 2014

Dịch sởi và mục tiêu "loại trừ bệnh sởi vào năm 2012": thực tế phũ phàng và sự lừa dối



Xuân Lan

Dịch sởi đang diễn ra trên khắp cả nước với hàng trăm ca tử vong có liên quan đến sởi, gây hoảng loạn và lo ngại cho các bậc cha mẹ. Thế mà từ năm 2012 Chính phủ đã chi rất nhiều tiền cho chương trình mục tiêu quốc gia "loại trừ bệnh sởi trong năm 2012". Một thực tế phũ phàng và thêm một lần nữa chứng minh cho sự dối trá từ những người lãnh đạo.

Ảnh: Một cháu bé 9 tháng tuổi tử vong vì sởi đang được bố bế về. Ảnh Nguyễn Khánh (báo Tuổi Trẻ), xem thêm cuối bài viết này.

Báo Người Lao Động đưa tin tính đến ngày 18-4-2014, đã có 62/63 tỉnh, thành ghi nhận có ca mắc sởi với số tử vong liên quan là 114 ca, trong đó có 25 ca tử vong trực tiếp do sởi.

Diễn biến dịch sởi đã “nóng” từ nhiều tuần trở lại đây nhưng phải đến chiều 18-4-2014, sau 4 tháng dịch sởi diễn ra một cách bất thường, Bộ Y tế mới lần đầu tiên tổ chức họp báo để cung cấp thông tin về dịch bệnh này. Rất nhiều vấn đề còn nhiều “ẩn khuất” trong thời gian qua như việc công bố dịch, số tử vong cao bất thường... đã phần nào được giải đáp. Tuy nhiên, trước nhiều câu hỏi về mức độ nghiêm trọng của dịch sởi, lãnh đạo Bộ Y tế “né” trả lời.

Từ sợ "công bố dịch sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế - chính trị, sinh hoạt người dân" 

“Chưa đến mức công bố dịch” - đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long khi trả lời các câu hỏi về việc tại sao không công bố dịch và liệu Bộ Y tế có giấu dịch hay không? Ông Long nói: “Tôi khẳng định đã và đang có dịch sởi. Trong các văn bản chỉ đạo, các công điện của Bộ Y tế về bệnh này từ cuối năm ngoái đến nay đều ghi là dịch. Bộ Y tế không công bố dịch không có nghĩa là không có dịch”(!).

Lý giải về việc không công bố dịch, ông Long cho biết theo Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm, chỉ cần 1 ổ dịch có 3 người nghi ngờ mắc sởi, trong đó có 2 ca chắc chắn là sởi, thì đã được coi là “có dịch” và địa phương phải triển khai các biện pháp ngăn chặn, phòng chống. “Công bố dịch” là ở mức độ cao hơn khi dịch bệnh vượt quá khả năng kiểm soát của tỉnh - thành, có biến đổi độc lực cao, nguy hiểm cho cộng đồng.

“Khi công bố dịch thì sẽ phải triển khai các biện pháp rất cấp bách như đóng cửa trường học, cấm tụ tập đông người, cấm tổ chức hội họp và cưỡng chế cách ly. Điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế - chính trị, sinh hoạt của số đông người dân. Do đó cần phải cân nhắc. Tại thời điểm này, diễn biến của dịch vẫn trong tầm kiểm soát và chưa cần thiết áp dụng các biện pháp trên” - ông Long phân tích

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Y tế thừa nhận có chuyện “nóng về mặt chỉ đạo, lạnh về thực hiện” trong chống dịch sởi thời gian qua, khi tuyến dưới thực hiện chưa ráo riết. Điều này được thể hiện qua việc nhiều địa phương đến thời điểm này tỉ lệ tiêm vét vắc-xin sởi vẫn chưa đạt 50%.

Chiều 18-4, TP Hà Nội đã họp chỉ đạo công tác phòng chống dịch sởi. Tại cuộc họp, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo khẳng định dịch sởi ở Hà Nội đang diễn biến phức tạp, số mắc không tăng nhưng cũng chưa giảm, đặc biệt là số ca tử vong chiếm đến hơn 50% tổng ca tử vong do sởi của cả nước. Hiện tại, dù chưa công bố dịch nhưng Hà Nội đã triển khai đầy đủ các giải pháp phòng chống dịch sởi như đã công bố dịch.

Sáng cùng ngày, người dân TP Đà Nẵng ào ạt đưa con đến Trung tâm Y tế dự phòng để tiêm ngừa các loại bệnh, gây nên cảnh tượng rất lộn xộn. Theo một nhân viên tư vấn tiêm chủng, những ngày trước chỉ có trung bình khoảng 100 đến 200 người đưa con đến tiêm, bây giờ quá tải là do bệnh sởi diễn biến phức tạp nên người dân lo sợ. Trước cửa Trung tâm Y tế dự phòng Đà Nẵng treo bảng thông báo “Hôm nay tạm  hết vắc xin các loại: Thủy đậu (các loại), sởi, quai bị, Infanrix Hexa (6 trong 1)… nhưng nhiều người vẫn chen lấn lấy phiếu vào bàn tư vấn tiêm chủng bệnh sởi.

Đến chương trình mục tiêu quốc gia "loại trừ bệnh sởi vào năm 2012" 

Liệu việc Bộ Y tế không công bố dịch sởi tại Việt Nam dù Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo mức độ khẩn cấp và nên công bố có đúng chỉ vì sợ ảnh hưởng đến kinh tế - chính trị không? Hay còn vì lý do nào khác?

Cách đây không lâu, ngày 4-9-2012, Bộ Y tế đã tham mưu cho Chính phủ ra Quyết định số 1208/QĐ-TTg Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia Y tế giai đoạn 2012 – 2015. Trong đó có mục tiêu rất hoành tráng vĩ đại như sau: "Loại trừ bệnh sởi vào năm 2012, giảm số trường hợp mắc sởi dưới 1/1.000.000 dân;"

Để thực hiện mục tiêu đó, dĩ nhiên phải có tiền, rất nhiều tiền. Trong Quyết định nói trên, phần kinh phí như sau:

"Tổng kinh phí cho Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2012 - 2015: 12.770 tỷ đồng.

- Ngân sách trung ương: 6.680 tỷ đồng (trong đó 680 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và 6.000 tỷ đồng vốn sự nghiệp);

- Ngân sách địa phương: 3.550 tỷ đồng;

- Hợp tác quốc tế: 1.340 tỷ đồng;

- Huy động khác: 1.200 tỷ đồng."




Theo đó, theo Chính phủ, với kinh phí 12.770 tỷ đồng, Việt Nam chúng ta sẽ (nay là "đã") "loại trừ bệnh sởi vào năm 2012"!

Thế mà nay năm 2014, chỉ sau hơn một năm sau thời điểm cam kết "loại trừ bệnh sởi" - bệnh sởi lại bùng phát với mức độ vô cùng nghiêm trọng như hiện nay. Điều đó rõ ràng cho thấy mục tiêu quốc gia đã không hề thực hiện được, nếu không muốn nói thẳng ra là sự dối trá, dù đã tiêu tốn rất nhiều tiền. Chắc chắn có sai phạm. (Mặc dù bà Bộ trưởng Bộ Y tế, các ông thứ trưởng ..., theo truyền thống, vẫn nói rất hay, lý giải "siêu" hợp lý)

Câu hỏi đặt ra là: Ai sẽ chịu trách nhiệm khi chi tốn rất nhiều tiền (đều có nguồn gốc từ của nhân dân, hoặc viện trợ nước ngoài), nói thì rất hay, mà thực tế thì ngược lại?

Câu trả lời dự kiến là: Sẽ không có ai bị xử lý gì cả, vì đó là trách nhiệm chung? Hay thậm chí sẽ không có ai trả lời cả?

---------------------------

Bố mẹ đưa con về 



Bức ảnh trên chụp cảnh một em bé 9 tháng tuổi ở huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên bị tử vong vì viêm phế quản phối và sởi, đang trong vòng tay người cha là anh H.N.V, đưa về nhà để mai táng. Vợ anh, chị N.T.H đi phía sau trong vòng tay dìu của người thân.

"Theo hồ sơ bệnh án, bé H.N.P nhập viện vào ngày 31/3/2014 đến sáng ngày 16/4/2014 thì tử vong. Bức ảnh chụp vào sáng 16/4/2014 tại Viện Nhi Trung Ương (Đây cũng là thời điểm Bộ trưởng Bộ y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đến thị sát tại đây).