Sunday, March 23, 2014

Muốn xin việc thành công, đừng khoe bằng thạc sỹ!

Xuân Lan

Bộ LĐ-TB-XH vừa công bố bản tin cập nhật thị trường lao động Việt Nam số 1, quý 1/2014. Theo đó, có tới hơn 72.000 cử nhân, thạc sĩ đang thất nghiệp. Con số này cao gấp 1,7 lần so với thời điểm cuối năm 2012.

Ảnh: thạc sỹ để làm gì?

Theo báo cáo, tỷ lệ thất nghiệp cao tại Việt Nam rơi vào nhóm những người có trình độ chuyên môn. Cụ thể, trong đó thanh niên từ 20 - 24 tuổi, tốt nghiệp CĐ - ĐH, thạc sỹ trở lên có tỷ lệ thất nghiệp lên tới 20,75% - so với tỷ lệ thất nghiệp chung chưa tới 3%. Tức là cứ 10 người tốt nghiệp cao đẳng, đại học hay lấy bằng thạc sỹ thì có hơn 2 người sẽ không tìm được việc làm. Đó là chưa kể tới những cử nhân hay thạc sỹ tuy đang có việc làm, nhưng đang phải làm việc ở những vị trí không hề sử dụng gì đến bằng cấp hay chuyên môn mà mình đã học, mà chỉ đơn thuần là công nhân giống như những người tốt nghiệp phổ thông trung học.

Thực tế những năm gần đây có thấy tỷ lệ sinh viên ra trường thất nghiệp nhiều lại tiếp tục học nâng cao thạc sĩ, tiến sĩ ngày càng nhiều. Làm dấy lên ý kiến lo ngại rằng nếu không tìm được việc, thì những người này lại tiếp tục học lên cao, như một "quán tính" và suy nghĩ sai lầm rằng học càng nhiều thì càng dễ xin việc. Đại học thì học thạc sỹ, thạc sỹ thì đua làm tiến sĩ. Kết quả là càng khiến vòng luẩn quẩn tốt nghiệp - thất nghiệp tái diễn trầm trọng hơn. Chưa kể là sự tốn kém về thời gian và tiền bạc không hề nhỏ của chính người đó.

Theo Ban Đào tạo sau đại học (Trường ĐH Đà Nẵng), những năm gần đây xu hướng sinh viên mới tốt nghiệp ĐH đăng ký học luôn thạc sĩ rất nhiều. Phần vì muốn nâng cao bằng cấp, kiến thức, phần vì chưa có việc làm ổn định. Một cán bộ Ban này cho hay: Lấy mốc năm 2010, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp học luôn thạc sĩ chỉ chiếm 15-20%. Nhưng đến nay, con số này ước khoảng trên dưới 50%!

Trung bình mỗi năm, ĐH Đà Nẵng mở thêm 1-2 ngành đào tạo cao học bậc thạc sĩ mới. Thống kê hiện nay, ĐH này có 29 chuyên ngành thạc sĩ và 18 chuyên ngành tiến sĩ. Riêng số lượng học viên thạc sĩ mới mỗi năm trên dưới 1.000 người cho 2 đợt tuyển sinh. Nhiều trường ĐH dân lập đăng ký đào tạo sau đại học, mở thêm hàng loạt mã ngành theo nhu cầu đào tạo, sử dụng, khiến số lượng thạc sĩ tốt nghiệp mỗi năm là con số không hề nhỏ.

Nhiều người cho rằng việc dễ dãi và nở rộ như nấm sau mưa trong đào tạo thạc sỹ như hiện nay thực chất chỉ nhằm mục tiêu kinh doanh, tăng nguồn thu, cải thiện đời sống cho giáo viên các trường Đại học chứ không đáp ứng gì nhu cầu của xã hội.

Tuy nhiên, có một thực tế không hẳn nhiều người biết hoặc cố tình không muốn biết, đó là bằng cấp cao chưa/không bao giờ tỷ lệ thuận với việc dễ xin được việc làm. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay, khi mà doanh nghiệp có xu hướng cắt giảm chi phí, nhân sự và quy mô sản xuất ... thì điều này lại càng đúng. Các doanh nghiệp luôn ngần ngại và hầu như không bao giờ muốn tuyển dụng những người có bằng cấp cao ( đặc biệt thạc sỹ, tiến sỹ). Vì thực tế vị trí công việc tuyển dụng hầu như không cần tới bằng thạc sỹ, tiến sỹ trong khi tiền lương, tiền thưởng có thể phải trả cao hơn người có bằng cấp thấp hơn. Các bạn hãy để ý các mẫu quảng cáo tuyển dụng đăng trên báo, hầu như không bao giờ đưa ra yêu cầu ứng viên phải có bằng thạc sỹ, tiến sỹ.

Ngoại trừ là cơ quan nghiên cứu khoa học, trường học ..., thì hầu hết các doanh nghiệp không hề có nhu cầu tuyển dụng thạc sỹ, tiến sỹ. Đó là chưa nói tới "sự thật đau lòng" là chẳng ai đánh giá cao những tấm bằng thạc sỹ được lấy một cách quá dễ dãi, quá nhiều như hiện nay.

Do vậy, khi đi xin việc, các bạn trẻ không nên khoe mình có bằng thạc sỹ (nếu điều kiện tuyển dụng không yêu cầu), vì điều đó không hề chứng minh bạn giỏi (trong công việc), mà chỉ cho thấy bạn đã thất nghiệp trong thời gian vừa qua.

---------------------

Bài liên quan:

Cán bộ to và sức khỏe

-----------------------

Xem thêm:

Đã cảnh báo từ 10 năm trước!

GS Nguyễn Minh Thuyết – nguyên Phó Chủ nhiệm UB Văn hóa giáo dục thanh niên thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội - chia sẻ: “Cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp là chuyện hoàn toàn có thể hiểu được, bởi số lượng đào tạo quá lớn, vượt xa nhu cầu thị trường lao động hiện nay”. Điều này đã được ông – khi đó còn là đại biểu Quốc hội - đưa ra cảnh báo trong kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XI năm 2004 khi tính toán rằng, mỗi năm cả nước chỉ cần từ 13.000 – 15.000 cử nhân.

Về nhu cầu nhân lực, cả nước lúc đó có khoảng 100 khu công nghiệp, khu chế xuất, thu hút được tối đa 500.000 lao động, trong đó chỉ cần từ 5 - 7% cán bộ trình độ ĐH, 8% cán bộ trình độ CĐ, 60% công nhân kỹ thuật, còn lại là LĐ phổ thông. Giả sử mỗi năm có thêm 10 khu công nghiệp, khu chế xuất và có 10% cán bộ trình độ ĐH, CĐ về hưu cần được thay thế thì chỉ cần đào tạo thêm theo cấp số cộng mỗi năm khoảng 13.000 - 15.000 cán bộ là đủ.

Nhưng ngay tại thời điểm đó, mỗi năm các trường ĐH và CĐ cả nước đã cho ra trường trên 200.000 người – gấp hơn 10 lần so với nhu cầu. Và con số đó hiện nay là 400.000 người.

Đáng tiếc, những cảnh báo như vậy đã không được quan tâm. Thậm chí, từ sau kỳ họp đó cho đến năm 2010, quy mô GD-ĐH phát triển ồ ạt, với tốc độ cứ nửa tháng ra đời 1 trường, trong đó hầu hết các trường mới thành lập đều không đảm bảo điều kiện đào tạo.

Đáng nói hơn là lượng thạc sĩ thất nghiệp ngày càng lớn. Cử nhân ra trường có thể chấp nhận đi làm việc chân tay, nhưng thạc sĩ có mấy ai chấp nhận điều này? Ngoài ra, nhiều cử nhân ra trường, do loay hoay không xin được việc nên đành tiếp tục học luôn cao học cho... được việc, sau đó tính tiếp. Lượng thạc sĩ ngày càng dư thừa, là điều chẳng có gì khó hiểu.

Hệ quả của việc phân luồng, hướng nghiệp kém!

Đánh giá về con số 72.000 thạc sĩ, cử nhân thất nghiệp trên cả nước mà Bộ LĐTBXH công bố, nhiều người am hiểu tình hình cho rằng, thực tế con số này còn cao hơn nhiều, đó là chưa kể số cử nhân, thạc sĩ làm trái ngành nghề, làm những công việc không cần bằng cấp, trình độ. 

Chị Lê Thanh Nhã, tốt nghiệp cử nhân ngành lịch sử, ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia TPHCM) đã 2 năm nay, vẫn không tìm được việc làm đúng chuyên ngành. Hiện tại, chị đang là nhân viên tiếp thị cho một quầy hàng tại siêu thị Big C (Q.Tân Bình, TPHCM). Theo tiêu chí khảo sát của Tổng cục Thống kê thì chị Nhã vẫn được xếp vào diện không thất nghiệp! 

“Khi tuyển dụng một người, tôi không cần biết anh học trường nào, bằng cấp gì, mà tôi chỉ cần biết anh làm được gì hay không? Nhiều cử nhân, thạc sĩ có bằng đỏ, yêu cầu nhà tuyển dụng phải trả lương trên 20 triệu đồng/tháng. Tôi hỏi bạn có đủ năng lực để kiếm lợi nhuận 20 triệu/tháng về cho Cty không thì bạn lại im lặng... 

Đừng quá coi trọng chuyện bằng cấp, mà hãy coi trọng khả năng làm việc của chính bản thân mình" - ông Nguyễn Đức - chủ một Cty chuyên về dịch vụ mạng, TPHCM - thẳng thắn nói.

“Việc hàng ngàn cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ thất nghiệp là hệ quả của việc phân luồng, hướng nghiệp cho học sinh kém hiệu quả. Bên cạnh đó, vấn đề việc làm của sinh viên sau khi tốt nghiệp phụ thuộc nhiều ở sinh viên, tấm bằng chỉ là khởi đầu. 

Chỉ dựa vào tấm bằng, lại thiếu kỹ năng hoặc thái độ chưa tốt thì hành trình tìm việc sẽ rất dài" - ông Trần Anh Tuấn – Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TPHCM - nhận xét. 

(Theo báo Lao Động ngày 24-3-2014)