Sunday, March 30, 2014

Chuyện “quyền thừa kế” của những con vật cưng

Phúc Hưng

Những con vật nuôi ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong cuộc sống của con người. Thế nên, chuyện những con vật cưng (pet) được “thừa kế” tài sản từ người chủ của mình đang ngày càng phổ biến. Đây là chuyện thoạt nghe có vẻ buồn cười, nhưng ở nhiều nước – nhất là những nước phát triển, lại là một vấn đề pháp lý nghiêm túc.


Những con vật “triệu phú”

Theo hãng AFP, ngày 16-6-2008, quan tòa Renee Roth của Tòa án Manhattan (Mỹ) đã quyết định cắt giảm phần tài sản thừa kế của chú chó Trouble. Theo đó, thay vì được hưởng toàn bộ số tiền 12 triệu USD do chủ là bà Helmsley để lại, chú chỉ được “hưởng” 2 triệu USD. Số còn lại được chuyển cho hội từ thiện. Trước đó, bà Leona Helmsley để lại cho chú chó cưng Trouble của mình số tiền 12 triệu USD. Chú chó đã trở thành “triệu phú” này hiện sống tại Florida với người quản lý khách sạn Helmsley Sandcastle.


Bà Leona Helmsley để lại cho chú chó cưng Trouble 12 triệu USD

Một câu chuyện tương tự cũng được trang web yeuthucung.com đưa tin: Ba chú chó ở bang Maryland (Mỹ) được thừa kế một ngôi nhà trị giá 400 ngàn USD và số tiền mặt 400 ngàn USD từ ông chủ của chúng. Ba con chó may mắn có tên là "Buckshot", "Katie" và "Obu-Jet" và ông chủ của chúng là Ken Kemper, đã chết vì bệnh ung thư. Điều đáng nói là những chú chó này vốn là những con chó hoang trên đường phố. Chúng đã may mắn gặp được ông già yêu quí động vật mang về nuôi dưỡng.

Ông Roy Grady, người được giao trông nom những tài sản của những chú chó này cho biết đang chăm sóc chúng với điều kiện tốt nhất, bao gồm cả việc cho ăn món mỳ spagetti với thịt băm và bánh mì tỏi vào mỗi buổi tối thứ sáu.

Khi thú nuôi là người bạn trung thành

Có thể thấy, tại mỗi quốc gia và ở mỗi tầng lớp khác nhau trong xã hội, vai trò của động vật nuôi đối với con người là khác nhau.

Chẳng hạn như đối với loài chó. Tại Việt Nam, ở những vùng nông thôn người ta thường nuôi chó với mục đích chính là canh nhà. Và dù khá thân thiết, nhưng người chủ không đến nỗi phải quá đau buồn khi chú chó trong nhà qua đời. Không ít trường hợp người ta còn sẵn sàng bán hay làm thịt con chó mà mình đang nuôi để làm … mồi nhậu.

Nhưng đối với các bác thợ săn chẳng hạn, thì con chó đã trở thành công cụ, phương tiện mưu sinh. Chúng được yêu thương, chăm sóc kỹ lưỡng và được xem như một món tài sản.

Ở thành phố, vai trò của chú chó thường là về yếu tố tinh thần. Trong nhiều trường hợp, các chú chó có thể được mua - bán với giá rất cao, hàng chục triệu đồng, chúng được chăm sóc không khác gì con người. Đối với nhiều người, nhất là người già, người neo đơn, những chú chó thật sự là người bạn đáng tin cậy, dẫn họ đi dạo, là nơi để người chủ chia sẻ tình cảm, giảm bớt nỗi cô đơn.

Yếu tố tinh thần là trừu tượng, thật khó mà đo đếm. Nhưng để hiểu “giá trị” của một chú chó như thế nào, nhiều người hẳn còn nhớ cách đây khoảng vài năm, có người đã đăng mẩu tin “Tìm chó lạc” trên báo Tuổi Trẻ với nội dung sẵn sàng trả cho người tìm thấy một số tiền lên tới 40 triệu đồng – bằng khoảng 5 lượng vàng khi đó. Như vậy, có thể thấy giá trị của chú chó và tình cảm giữa người chủ và con vật cưng của mình như thế nào, có lẽ chỉ những ai “trong cuộc” mới hiểu được hết.

Hay như nghệ sỹ cải lương Ngọc Giàu từng nuôi một chú hươu xinh xắn. Ban đầu, chị nuôi nó với ý định lấy nhung tẩm bổ cho người cha. Thế nhưng ông cụ nhất quyết không cho cắt nhung vì quá cưng nó. Vậy là chị nuôi để làm thú vui cho tới bây giờ. Chị đặt tên cho nó là Mai Ka. Ngày ba chị qua đời, nó cũng được chít khăn tang vào sừng.

Còn ca sỹ Đan Trường thì coi những con vật cưng của mình như “em bé”. Anh nói: “chúng đã gắn bó với tôi rất nhiều”. Những lúc công việc quá nhiều, lịch tập, lịch diễn dày đặc… thì chính đàn vật nuôi giúp anh bớt căng thẳng và có thêm niềm vui. Ca sỹ Đan Trường và những con vật cưng của mình.

Thực ra, để có được tình thương yêu, sự gắn bó mà người chủ dành cho mình, trong nhiều trường hợp, những con vật nuôi đã hết sức nỗ lực, cố gắng – không ít lần phải đối diện với sự nguy hiểm, thậm chí phải “hy sinh” cả tính mạng vì chủ.

Giành quyền nuôi chó khi ly hôn

Tòa án huyện Yuzhou, thuộc tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) đã xử một vụ án khá kỳ lạ: Hai vợ chồng đã li dị nhau vẫn tiếp tục kiện đòi quyền nuôi chú chó con yêu quý của họ.

Chú chó Bei Bei đã từng cứu sống người chủ, ông Zhang và bà vợ cũ của ông là bà Wang. Mùa đông năm 2006, đêm khuya, những người dân quanh vùng đã bị khua dậy vì tiếng chó sủa rất dữ. Nhờ đó hai vợ chồng trên đã thoát chết trong vụ rò rỉ gas ngay trong căn hộ của họ.

Hai vợ chồng này kết hôn năm 2002, vừa mới li dị hồi tháng 4/2008.

Phán quyết của tòa là : để Bei Bei sống cùng với ông chủ Zhang, tuy nhiên bà Wang vẫn có thể chăm sóc nó hai lần một tuần, nếu như bà ta trả tiền ủng hộ súc vật hàng tháng.

( Vietpet.com)



Chắc nhiều người biết chuyện về chú ngựa của vị tướng mặt đỏ Quan Công trong truyện Tam Quốc Diễn Nghĩa. Khi chủ qua đời, chú đã nhịn đói đứng bên mộ chủ cho đến chết, chứ nhất quyết không chịu theo ai. Hay như trong truyện Đất Rừng Phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi, chú khỉ của người đàn ông có tên Võ Tòng cũng có một kết thúc tương tự.

Chuyện gắn bó tình cảm giữa người và vật không có gì là lạ. Thiếu tá Nguyễn Văn Chiến, Phó Ban huấn luyệnTrường huấn luyện chó nghiệp vụ 24, thuộc Bộ Quốc phòng (Ba Vì, Hà Tây) đã nói về những chú chó nghiệp vụ như sau :

“Đối với cán bộ, chiến sĩ nuôi dạy chó, ngoài nhiệm vụ, họ còn có một tình yêu vô bờ bến loài vật, họ coi những chú chó là những người bạn thân, như những đứa con nhỏ nơi hậu phương. Trong chiến đấu, chúng được “cưng chiều”, được nuôi dưỡng chăm sóc rất đặc biệt, có đồng chí “không ăn, không ngủ” ngồi trực bên người bạn, người đồng đội “chó” đang bị sốt; có đồng chí dành cả phần ăn thức uống của mình cho chó trong những chuyến đi rừng, họ âm thầm buồn đau khi người bạn “chó” của mình qua đời. Nhận được tình yêu thương vô bờ bến của người chủ, những chú chó đã đáp lại bằng những chiến công như trong việc bảo vệ mục tiêu, tấn công kẻ thù, cùng chủ phá những vụ trọng án lớn như ma tuý hay những vụ án kinh tế trong thời buổi kinh tế thị trường hiện nay. Tuy nhiên, sau mỗi chiến công huy hoàng có sự đóng góp lớn, đôi khi là cả sự hy sinh mất mát của các chú chó. Trong những buổi trao tặng đó, không biết bao chiến sĩ đã thầm trao những chiếc huân chương cho các chú chó của mình”.

Pháp luật qui định như thế nào?

Việc những người có điều kiện muốn dành một phần tài sản cho những con vật cưng của mình sau khi mình qua đời không phải là chuyện đáng cười – nếu không muốn nói là đầy nhân tính.

Suy cho cùng, không phải là họ để tiền bạc hay của nả gì cho con vật, mà chính là muốn để lại tình yêu thương. Họ muốn con vật của mình mãi được sống trong hạnh phúc, no đủ … ngay cả khi mình không còn sống trên đời. Như là một cách đền ơn cho những điều kỳ diệu mà con vật cưng đã mang lại cho mình trong cuộc sống.

Thế nhưng, trong khi một số nước đã thừa nhận việc này, thì vẫn còn nhiều nước chưa có qui định rõ ràng (chứ không hẳn là cấm), trong đó có Việt Nam.

Tại Việt Nam, người ta có thể làm di chúc để lại tài sản cho con vật nuôi của mình hay không? Và điều gì sẽ xảy ra sau khi người chủ của chúng qua đời?

Luật sư Trần Hồng Phong, Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng: Việc một người viết di chúc để lại tài sản của mình cho một con vật chính là hành vi “định đoạt” tài sản – là một thuộc tính của quyền sở hữu đối với tài sản. Tuy nhiên, vì con vật dù gì thì cũng là một loài động vật cấp thấp nên chúng không thể “sử dụng” (dùng, tiêu sài …) những tài sản trong một xã hội không thuộc về chúng - đó là xã hội của loài người – với vô số những qui định, qui ước … mà loài vật không thể biết được.

Chẳng hạn như làm sao có chuyện một chú chó có thể tự mình cầm tiền đi mua một tô phở khi nó đói bụng. Hay như giả sử người chủ để lại cho con vật cưng của mình một căn nhà – thì làm sao con vật đó có thể đứng tên. Và tất nhiên cũng chưa có qui định nào ở Việt Nam nói rằng có thể cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà cho một con vật. Như vậy, nếu ai đó viết di chúc để lại tài sản cho con vật của mình thì dù luật không cấm nhưng không thể thực thi trong cuộc sống. Nên xem như tờ di chúc vô hiệu, không có giá trị. Và tất nhiên qua đó, ý nguyện của người để lại tài sản xem như không thể thực hiện được. Thậm chí tôi cho rằng cho dù một ngày nào đó, có thể luật qui định con vật cũng có thể được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà (Xin nói thêm là tôi không cho rằng một qui định như vậy là “điên khùng” – vì trên thực tế, hiện nay đã có những quốc gia có những qui định về quyền lợi dành cho loài vật không khác gì còn người. Chẳng hạn như ở Đức qui định cho nghiệp vụ phải được mang giày, ở Na Uy mới đây qui định hành vi tấn công chó nghiệp vụ là hành vi tấn công cảnh sát. Tại nhiều nước, con vật được khen thưởng, phong chức … mỗi khi lập chiến công không khác gì con người) thì như đã nói ở trên – thú vẫn không thể là người – nên không thể tự mình “thừa hưởng” những tài sản mà người chủ để lại cho mình.

Suy cho cùng, việc để lại tài sản cho con vật thực chất chính là việc để lại sự chăm sóc, yêu thương cho nó. Do vậy, người chủ thay vì làm tờ di chúc thì tốt hơn hết là hãy nhờ một người đang còn sống chăm sóc, yêu thương chú chó của mình và trả công cho người đó một số tiền. 
Na Uy: Chó nghiệp vụ cũng là cảnh sát

Ngày 5-6-2008, tòa án tối cao tại Na Uy đã ra phán quyết với nhận định: Tấn công chó nghiệp vụ của cảnh sát được xem như hành vi phạm tội nghiêm trọng tương tự như hành vi tấn công trực tiếp nhân viên cảnh sát.

Trước đó, vào tháng 5-2007 tại thành phố Bergen, cảnh sát phát hiện một kẻ lạ mặt đột nhập vào nhà ăn trộm. Tên trộm bỏ chạy. Chó nghiệp vụ tên Casper đuổi theo.

Tên trộm đấm đá mạnh vào con chó để cố thoát thân.

Tên trộm bị truy tố về hành vi đột nhập và hành vi tấn công nhân viên cảnh sát, tức chó nghiệp vụ Casper. Tuy nhiên, hai phiên xét xử của tòa cấp dưới đã bác tội danh thứ hai với lý do chó nghiệp vụ không phải là nhân viên cảnh sát.

Vụ kiện sau đó được chuyển lên tòa án tối cao. Tòa tối cao cho rằng khái niệm tấn công nhân viên cảnh sát được áp dụng cho cả trường hợp tấn công chó nghiệp vụ.


Thậm chí để cho đúng ý nguyện, trong di chúc có thể liệt kê cụ thể những yêu cầu mà người được trả công cần thực hiện, chẳng hạn số lần cho thú cưng ăn trong ngày, thời gian dẫn thú cưng đi dạo bao lâu, khi thú cưng bị bệnh hay cần cấp cứu thì phải làm gì…

Do vậy theo tôi, thay vì phải phân tích và tranh luận quá chuyên sâu về việc này – vừa không cần thiết, vừa không có ý nghĩa - ít nhất là trong bối cảnh hiện nay, những người chủ hãy dành tình cảm, sự chăm sóc của mình cho chúng khi còn sống.

Và cũng cần lưu ý rằng: con vật là con vật. Nên có lẽ khi chủ qua đời, chúng cũng không đến nỗi quá “khổ đau” như con người và “nhu cầu tinh thần” của chúng cũng không quá phức tạp và đa dạng như con người. Một chú chó có lẽ chỉ cần được ăn no và người chăm sóc yêu thương là đủ - mà không nhất thiết phải ngủ trong phòng máy lạnh, đi lại bằng xe hơi hay phải được ăn bít tết vào mỗi ngày chủ nhật.

Luật sư Nguyễn Công Khán (Đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh) có ý kiến như sau: Viết di chúc có nội dung như thế nào là quyền của người có tài sản. Tuy nhiên, nếu nội dung đó trái luật thì di chúc sẽ bị vô hiệu. Luật pháp qui định ra sao là dành cho đối tượng “con người”, để điều chỉnh các mối quan hệ giữa con người với con người chứ không phải giữa con người với con vật. Do vậy, việc một người viết di chúc để lại tài sản cho con vật là trái pháp luật, không có giá trị. Tôi cho rằng, nếu người chủ thực sự yêu quí và muốn trả ơn con vật cưng của mình thì trước hết cần xem xét tới nhu cầu thực sự của con vật. Đó là xem xem chúng thích ăn món gì, thích ngủ ở đâu … và sau này khi mình qua đời thì có thể nhờ ai đó làm những việc đó – thông qua tài sản do mình để lại. Vả lại, nếu để lại quá nhiều tài sản cho một con vật cũng khó có thể chấp nhận được về mặt đạo đức. Thay vì vậy, hãy dành tiền bạc của mình vào những việc hữu ích và thiết thực hơn – như giúp đỡ người nghèo, làm từ thiện …Hiện nay, xung quanh ta vẫn còn rất nhiều người sống trong nghèo khó – chúng ta là đồng loại, phải giúp đỡ nhau trước chứ.

---------------------------------

Nhật Bản: Dịch vụ lập di chúc chăm sóc thú cưng

Hiện nay tại Nhật, ngày càng có nhiều người tìm đến các luật sư nhờ hướng dẫn lập di chúc với ước nguyện thú cưng của họ sẽ được chăm sóc chu đáo sau khi họ qua đời. 
Một góa phụ ngoài 70 tuổi vừa mới lập di chúc để lại 15 triệu yen (hơn hai tỷ đồng VN) cho ông bạn già hàng xóm với điều kiện ông phải chăm nom chú chó thân yêu của bà sau khi bà ra đi. Lập xong di chúc, bà thở phào: “Thực sự đến giờ tôi mới trút được gánh nặng. Bây giờ thì con cún cưng của tôi đã ổn rồi”. 

Anh Hiroshi Ito làm công chứng viên dân sự tại khu Taito (thủ đô Tokyo) cho biết, cách đây năm năm, lần đầu tiên có khách hàng đến tiếp xúc với anh và đề nghị giúp lập di chúc chăm sóc thú cưng. Từ đó đến nay, đã có khoảng 50 người gặp anh vì mục đích trên.

Theo luật dân sự của Nhật, thú cưng không thuộc đối tượng được hưởng thừa kế. Do không thể để lại tài sản cho thú cưng, người nuôi muốn lập di chúc để lại tài sản thừa kế cho người nào đó với điều kiện người thừa kế phải chịu trách nhiệm chăm sóc thú cưng cho mình. Di chúc phải có chứng thực mới có giá trị pháp lý.

Luật sư Masumi Yoshida chuyên làm các dịch vụ pháp lý liên quan đến thú vật nuôi. Ông cho biết sẽ có nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh. Thí dụ: Thú cưng không chịu gắn bó với người chủ mới thì sao? Trường hợp người nhận tài sản thừa kế nhưng không chịu thực hiện đúng di chúc thì sao? Để giải quyết vấn đề, ông đề nghị phải chỉ định người thực hiện di chúc. Người này có quyền vô hiệu hóa di chúc nếu xảy ra những rắc rối kể trên.

Dịch vụ hướng dẫn lập di chúc chăm sóc thú cưng tuy mới mẻ nhưng đang có chiều hướng gia tăng. Lý do: Ngày càng có nhiều người sống đơn chiếc thích bầu bạn với thú cưng trong bối cảnh sinh suất ở Nhật ngày càng giảm và dân số ngày càng già đi. Đối với những người này, thú cưng nhiều khi còn quan trọng hơn cả gia đình. Bởi thế khi thảo xong di chúc, họ cảm thấy rất bình an trong tâm hồn. Đây cũng là việc tốt cho thú cưng vì chúng sẽ không bị bỏ rơi một khi chủ nuôi qua đời


(Theo yeuthucung.com)

---------------------------------

Nghệ thuật
  1. Bộ tranh dân gian Đông Hồ 
  2. Bộ tranh khỏa thân tuyệt đẹp của các danh họa châu Âu thời phục hưng
  3. Bộ sưu tập thời trang tuyệt đẹp của Dolce & Gabbana dành cho nữ (2014)
  4. Bộ sưu tập thời trang cực dễ thương dành cho bé gái của Dolce & Gabbana (2014)
  5. Bộ ảnh nghệ thuật: Thiếu nữ & Yếm
  6. ART NUDE – Ảnh khỏa thân nghệ thuật của Dương Quốc Định